I SAB/Bd 11/23
WyrokWSA w Bydgoszczy2024-05-21
Skład orzekający: Jarosław Szulc, Leszek Kleczkowski, Halina Adamczewska-Wasilewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezydent Miasta Torunia dopuścił się bezczynności w przedmiocie nierozpoznania wniosku o umorzenie opłaty dodatkowej z tytułu nieuiszczenia opłaty za postój pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania, i czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Prezydent Miasta Torunia dopuścił się bezczynności w nierozpoznaniu wniosku o umorzenie opłaty dodatkowej, a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji w określonym terminie zostało umorzone z uwagi na wydanie decyzji po wniesieniu skargi.Stan faktyczny
Rzecznik Praw Obywatelskich złożył skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Torunia w przedmiocie nierozpoznania wniosku S. M. o umorzenie opłaty dodatkowej za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania. Pomimo złożenia wniosku w marcu 2023 r. i licznych pism RPO, organ nie wydał decyzji administracyjnej. Prezydent Miasta Torunia w odpowiedzi na skargę poinformował o wydaniu decyzji odmawiającej umorzenia opłaty w grudniu 2023 r. i wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdził, że Prezydent Miasta Torunia dopuścił się bezczynności. 2. Stwierdził, że bezczynność Prezydenta Miasta Torunia miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. 3. Umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Prezydenta Miasta Torunia do wydania w określonym terminie decyzji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 maja 2024 r. sprawy ze skargi Rz. P. O. na bezczynność Prezydenta Miasta Torunia w przedmiocie nierozpoznania wniosku S. M. o umorzenie opłaty dodatkowej z tytułu nieuiszczenia opłaty za postój pojazdu samochodowego w toruńskiej strefie płatnego parkowania 1. stwierdza, że Prezydent Miasta Torunia dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydent Miasta Torunia miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Prezydenta Miasta Torunia do wydania w określonym terminie decyzji.
Pismem z dnia [...] listopada 2023 r. Rzecznik Praw Obywatelskich (dalej także "RPO", "Rzecznik") wniósł do tut. Sądu skargę na [...] Inne polegającą na niezałatwieniu w ustawowym terminie wniosku S. M. o umorzenie opłaty dodatkowej z tytułu nieuiszczenia opłaty za postój pojazdu samochodowego w [...] strefie płatnego parkowania, który to wniosek powinien zostać załatwiony poprzez wydanie decyzji administracyjnej zawierającej stosowne rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia tej należności.
Inne Rzecznik zarzucił naruszenie art. 35 § 3 i art. 36 § 1 w związku z art. 12 § 1 oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej "k.p.a."
w związku z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1270), dalej "u.f.p.". Wobec powyższego RPO wniósł o stwierdzenie [...] Inne w sprawie zainicjowanej wnioskiem S. M. oraz stwierdzenie, że [...] ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także o zobowiązanie Inne do wydania w określonym terminie decyzji w przedmiocie umorzenia opłaty dodatkowej, którą został obciążony S. M..
W uzasadnieniu skargi RPO wskazał, że w dniu [...] marca 2023 r. S. M. złożył do Inne wniosek o umorzenie należności o charakterze publicznoprawnym, jaką stanowi opłata dodatkowa, o której mowa w art. 13f ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 645). Jako podstawę prawną wniosku zobowiązany wskazał art. 64 ust. 1 oraz art. 67 u.f.p. Wniosek o umorzenie opłaty dodatkowej z tytułu nieuiszczenia opłaty za postój pojazdu samochodowego w [...] strefie płatnego parkowania uzasadnił swoim ważnym interesem. S. M. podniósł, że znajduje się w tragicznej sytuacji majątkowej i zdrowotnej będącej konsekwencją wypadku drogowego, którego był uczestnikiem w 2002 r. Zobowiązany wskazał, że jest osobą niepełnosprawną i niesamodzielną, gdyż jest uzależniony od stałej pomocy i opieki osobistego opiekuna. Jego dochód stanowią: najniższa renta rolnicza oraz świadczenia z pomocy społecznej. Z powyższych względów nie jest w stanie uiścić opłaty dodatkowej, którą został obciążony w dniu [...] lutego 2023r.
W odpowiedzi na wniosek o umorzenie opłaty dodatkowej Dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu M. T. poinformował S. M., że podtrzymuje stanowisko Miejskiego Zarządu Dróg w T. wyrażone w skierowanym do niego piśmie z dnia [...] marca 2023 r. W powołanym piśmie, będącym odpowiedzią na wniosek zobowiązanego o anulowanie wezwania do zapłaty opłaty dodatkowej Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w T. wyjaśnił przesłanki, jakie musi spełnić kierowca obciążony opłatą dodatkową, aby doszło do anulowania wezwania do zapłaty opłaty dodatkowej oraz stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do anulowania takiego wezwania.
W dniu [...] maja 2023 r. S. M. skierował za pośrednictwem Inne pismo do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., zatytułowane "Odwołanie od decyzji", w którym ponownie wniósł o umorzenie opłaty dodatkowej. W piśmie zwrócił uwagę, że Inne nie rozpoznał jego wniosku o umorzenie w/w opłaty w sposób prawidłowy, gdyż pomimo obowiązku nie wydał decyzji administracyjnej zawierającej elementy określone w art. 107 k.p.a. S. M. wskazał, że otrzymał jedynie zdawkowe pismo, w którym Dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej UM T. stwierdził, że podtrzymuje stanowisko Miejskiego Zarządu Dróg w T. zawarte w piśmie z dnia [...] marca 2023 r.
W odpowiedzi na powyższe pismo, Dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej UM T. poinformował zobowiązanego, że wniesione przez niego odwołanie jest bezzasadne, gdyż w jego sprawie nie wydano decyzji administracyjnej, lecz jedynie udzielono pisemnych wyjaśnień.
W czerwcu 2023 r. S. M. zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich z wnioskiem o pomoc w doprowadzeniu do anulowania wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej. Po przeanalizowaniu zgłoszonej sprawy Rzecznik stwierdził, że wniosek S. M. o umorzenie należności o charakterze publicznoprawnym nie został załatwiony zgodnie z prawem, gdyż Inne nie przeprowadził stosownego postępowania wyjaśniającego i nie wydał decyzji administracyjnej zawierającej rozstrzygnięcie w przedmiocie tego wniosku. W związku z tym, Rzecznik skierował wystąpienie do Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu M. T., w którym zwrócił się z prośbą o wyjaśnienie powodów niezałatwienia sprawy z wniosku S. M. w drodze decyzji administracyjnej. W odpowiedzi Dyrektor WGK Urzędu M. T. stwierdził, że Inne nie jest organem właściwym do umorzenia należności, jaką stanowi opłata dodatkowa, o której mowa w art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych, a wniosek o umorzenie przedmiotowej należności publiczno-prawnej zobowiązany powinien skierować do naczelnika urzędu skarbowego, który jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych służących doprowadzeniu do przymusowego wykonania obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej.
Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem, Rzecznik skierował kolejne pismo do Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu M. T., w którym przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych wskazujące na to, że to organ wykonawczy gminy (prezydent miasta, burmistrz) jest właściwy do załatwienia wniosku o umorzenie opłaty dodatkowej za parkowanie. W piśmie tym Rzecznik przedstawił także argumentację prawną przemawiającą za tym, że opłata dodatkowa z tytułu niepłaconego postoju pojazdu w strefie płatnego parkowania stanowi należność publicznoprawną,
o której mowa w art. 60 pkt 7 u.f.p., w związku z czym, przedmiotowa opłata może podlegać umorzeniu na podstawie przepisów ustawy o finansach publicznych.
W konkluzji Rzecznik wyraził oczekiwanie, że Inne rozpozna wniosek S. M. o umorzenie opłaty dodatkowej i wyda decyzję zawierającą merytoryczne stanowisko w sprawie tego wniosku.
W odpowiedzi na pismo Rzecznika, Dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu M. T. poinformował, że Gmina M. T. zakończyła działania związane dochodzeniem opłaty dodatkowej, którą obciążono S. M.. Dyrektor wskazał, że tytuł wykonawczy wraz dokumentacją został przekazany do właściwego organu egzekucji administracyjnej i to ten organ będzie prowadził dalsze czynności i podejmował rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Ponadto, po raz kolejny Rzecznik został poinformowany, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o umorzenie opłaty dodatkowej jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w T..
W ocenie R. O., niezałatwienie w ustawowym terminie wniosku S. M. o umorzenie opłaty dodatkowej poprzez wydanie stosownej decyzji administracyjnej oznacza, że Inne pozostaje
w [...], która godzi w uprawnienia strony postępowania administracyjnego, gdyż pozbawia go prawa do uzyskania merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy zainicjowanej jego wnioskiem. W związku z tym, w celu ochrony praw obywatelskich zobowiązanego Rzecznik uznał za konieczne skorzystanie ze środka prawnego służącego zwalczaniu [...] organu administracji publicznej, jakim jest skarga do sądu administracyjnego.
RPO wskazał, że stosownie do postanowień art. 64 ust. 1 pkt 2 lit a) u.f.p., należności,
o których mowa w art. 60 (niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym), właściwy organ może na wniosek zobowiązanego umarzać
w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Organami pierwszej instancji właściwymi do wydawania decyzji
w odniesieniu do należności, o których mowa w art. 60, w stosunku do należności budżetów jednostek samorządu terytorialnego są: wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo marszałek województwa (art. 61 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy). Rzecznik podniósł, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, opłata dodatkowa za parkowanie w strefie płatnego parkowania stanowi należność publicznoprawną, o której mowa w art. 60 pkt 7 u.f.p. Przedmiotowa opłata może zatem podlegać umorzeniu na podstawie przepisów ustawy o finansach publicznych.
Jeżeli chodzi o organ właściwy do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia opłaty dodatkowej, to zdaniem Rzecznika nie ulega wątpliwości, że skoro zgodnie z art. 40a ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 645), dalej "u.d.p." opłata dodatkowa, o której mowa w art. 13f tej ustawy, jest przekazywana do budżetu jednostki samorządu terytorialnego, to w świetle art. 61 ust. 1 pkt 4 u.f.p. o umorzeniu tej należności publicznoprawnej decyduje wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania stanowi bowiem dochód (należność) gminy, co wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych. W ocenie RPO, w świetle powyższego, nie ulega wątpliwości, że organem właściwym do załatwienia wniosku S. M. o umorzenie opłaty dodatkowej z tytułu nieuiszczenia opłaty za postój pojazdu samochodowego w [...] strefie płatnego parkowania jest Inne.
Rzecznik wyjaśnił, że stosownie do art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, w tym dotyczące zasad ogólnych postępowania administracyjnego, terminów załatwiania spraw oraz decyzji. Dalej Rzecznik stwierdził, że po otrzymaniu wniosku S. M. o umorzenie opłaty dodatkowej Inne był obowiązany - w ciągu maksymalnie dwóch miesięcy - przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i zakończyć je wydaniem merytorycznej decyzji zawierającej rozstrzygnięcie w przedmiocie tego wniosku, a w przypadku wystąpienia przyczyn uniemożliwiających załatwienie sprawy w ustawowym terminie - zawiadomić o tym wnioskodawcę, podać przyczyny zwłoki, wskazać nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczyć o prawie do wniesienia ponaglenia. Tymczasem, reakcją na wniosek zobowiązanego o umorzenie opłaty dodatkowej, który wpłynął do organu w dniu [...] marca 2023 r., była pisemna odpowiedź udzielona przez Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu M. T., w której jej autor w ogóle nie ustosunkował się do przedmiotowego wniosku. Również kolejne pismo Dyrektora, będące odpowiedzią na odwołanie S. M., w którym ponowił swój wniosek o umorzenie opłaty dodatkowej, nie zawierało żadnego merytorycznego stanowiska organu administracji publicznej odnośnie do przedmiotowego wniosku, a jedynie informację, że organ nie wydał w tej sprawie decyzji administracyjnej.
Powyższe, zdaniem RPO prowadzi do wniosku, że w sprawie zainicjowanej wnioskiem S. M. Inne pozostaje w [...], bowiem pomimo upływu terminu określonego w art. 35 § 3 k.p.a. nie załatwił tej sprawy przez wydanie decyzji przyznającej wnioskodawcy prawo do ulgi w spłacie zobowiązań publiczno-prawnych w postaci umorzenia opłaty dodatkowej albo odmawiającej przyznania tego rodzaju ulgi. Co więcej, Inne nie przeprowadził żadnego postępowania w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Rzecznik podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że organ administracji publicznej pozostaje w [...] w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, bowiem Inne nie dochował ustawowego terminu załatwienia sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, jak również nie wyznaczył nowego terminu załatwienia tej sprawy.
W ocenie Rzecznika, Inne bezpodstawnie stoi na stanowisku, że nie jest organem właściwym do załatwienia wniosku zobowiązanego, przy czym przyjmując nawet, że jego stanowisko jest zgodne z prawem, to wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 65 § 1 k.p.a. - nie przekazał niezwłocznie wspomnianego wniosku do organu właściwego. Zdaniem Rzecznika, brak podjęcia jakichkolwiek czynności procesowych w sprawie zainicjowanej wnioskiem S. M., który jest wynikiem nieprawidłowego uznania przez Inne, że nie posiada on zdolności prawnej do załatwienia tej sprawy, nie stanowi usprawiedliwienia dla [...] tego organu. Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia [...] organu.
RPO podkreślił, że pomimo tego, iż S. M. w pismach skierowanych do Inne dwukrotnie wnioskował o umorzenie opłaty dodatkowej, to organ ten zignorował jego wnioski, gdyż nie podjął żadnych czynności procesowych w celu dokładnego ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i nie dokonał oceny, czy zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie ulgi w postaci umorzenia opłaty dodatkowej. W konsekwencji tych zaniechań, pomimo upływu ośmiu miesięcy od złożenia przez S. M. wniosku o umorzenie opłaty dodatkowej, sprawa zainicjowana tym wnioskiem nie została załatwiona poprzez wydanie decyzji administracyjnej zawierającej stosowne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku.
W ocenie Rzecznika, nie ulega zatem wątpliwości, że Inne w rażący sposób naruszył ustawowy termin przewidziany na załatwienie tej sprawy, bowiem przekroczenie tego terminu jest znaczne. Ponadto, organ nie powiadomił wnioskodawcy o zwłoce w załatwieniu jego sprawy oraz nie wyznaczył nowego terminu jej załatwienia, przez co zlekceważył obowiązki wynikające z art. 36 § 1 k.p.a. O braku woli do załatwienia przedmiotowej sprawy świadczy również zlekceważenie przez organ stanowiska Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Prezesa SKO w T., zgodnie z którym, to Inne jest właściwy do rozpoznania wniosku S. M.
o umorzenie opłaty dodatkowej, a rozstrzygnięcie w sprawie tego wniosku powinno zapaść w formie decyzji administracyjnej.
W świetle powyższego, zdaniem RPO, naruszenie przez Inne przepisów określających terminy załatwiania spraw, obowiązki dowodowe organu prowadzącego jurysdykcyjne postępowanie administracyjne oraz formę, w jakiej następuje załatwienie sprawy w tym postępowaniu, jest w ocenie RPO oczywiste. Naruszenie to wywołuje negatywne dla wnioskodawcy skutki prawne (brak merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy), przez co nie jest do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa. Uznać zatem należy, że [...] Inne w przedmiotowej sprawie ma charakter rażący.
Na koniec Rzecznik zaznaczył - mając na uwadze, iż w piśmie z dnia [...] października 2023 r. Dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej UM T. poinformował, że wierzyciel (Gmina T.) wystawił tytuł wykonawczy i zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. o wszczęcie postępowania mającego na celu przymusowe wyegzekwowanie opłaty dodatkowej - że podjęcie czynności egzekucyjnych przez ww. organ, a nawet wyegzekwowanie od S. M. należności publiczno-prawnej, nie powoduje, że jego wniosek o umorzenie opłaty dodatkowej stał się bezprzedmiotowy.
W odpowiedzi na skargę Inne wniósł o umorzenie postępowania - na postawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej "p.p.s.a." w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a., z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania, bowiem organ działając w trybie art. 54 § 3 zd. trzecie p.p.s.a. w zakresie swojej właściwości uwzględnił skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W dniu [...] grudnia 2023 r. wydano bowiem decyzję będącą przedmiotem sprawy, zaś w sprawie zainicjowanej z wniosku S. M. z [...] marca 2023 r. zgłoszona przez skarżącego [...] nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu Prezydent T. podał, że wskazaną decyzją z dnia [...] grudnia
2023 r. odmówiono umorzenia należności - opłaty dodatkowej z tytułu nieuiszczenia opłaty za postój pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania nałożonej w dniu [...] lutego 2023 r. - i takie rozstrzygniecie sprawy stanowi zakończenie stanu bezczynności. Prezydent wyjaśnił, że w przypadku skargi na bezczynność organu przez "uwzględnienie skargi w całości" należy rozumieć sytuację, w której organ wydaje akt lub dokonuje czynności, przy czym bez znaczenia jest fakt, czy treść tego zachowania organu jest zgodna z żądaniem skarżącego. Przez to zachowanie organ przestaje bowiem tkwić w bezczynności, a tym samym zostaje osiągnięty cel skargi. Decyzja z
[...] grudnia 2023 r. oprócz rozstrzygnięcia dotyczącego osnowy wniosku z [...] marca 2023r. zawiera również stanowisko organu w sprawie rażącego naruszenia prawa. W ocenie organu doszło do bezczynności, ale bez rażącego naruszenia prawa. W przedmiotowej sprawie opóźnienie - przewlekłość postępowania nie wynikało z celowego działania organu lecz kwestii wykładni prawa oraz obiegu dokumentacji, która była utrudniona. Organ działając na podstawie prawa miejscowego nie ustalił swej właściwości ani podstaw do działania. Możliwość zastosowania art. 60 pkt 7 oraz art. 61 ust. 1 pkt 4, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a i art. 67 u.f.p. wymagała znacznego użycia posiadanych zasobów osobowych - które obecnie są niewystarczające. Właściwym podmiotem do merytorycznego załatwienia sprawy był w imieniu Prezydenta M. – Miejski Zarząd Dróg. Wskazywano na właściwy adres i zakres kompetencji. Mimo to korespondencja cały czas była wysyłana bezpośrednio do Urzędu M.. Obieg akt sprawy zajmował więcej czasu niż standardowo. Zdaniem organu przedmiotowa sytuacja, z racji braku świadomego zawinienia czy innego celowego działania wobec wnioskodawcy nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Nie było ono celowe, a organ po otrzymaniu skargi, ustaleniu całości akt i weryfikacji stanu prawnego sprawy uznał, iż stosowne jest wydanie zgodnie z wnioskiem z marca 2023 r. decyzji w sprawie umorzenia należności. Wymiana korespondencji pomiędzy stronami była częsta i równomierna, a osnowa wniosku złożonego przez wnioskodawcę wymagała doprecyzowania. W ocenie organu, nie można uznać zaistniałej sytuacji za zawinione ani tym bardziej rażące naruszenie prawa. Takie przekroczenie musi być znaczne, niezaprzeczalne i w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Z rażącym naruszeniem prawa przy bezczynności organu mielibyśmy do czynienia w sytuacji, gdyby organ w ogóle pozostawił wniosek skarżącego bez odpowiedzi w jakiejkolwiek formie bądź celowo przewlekał ustosunkowywanie się do wniosku. Tego typu sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie, bowiem od złożenia pisma [...] marca 2023 r. na bieżąco organ przedstawiał swe stanowisko, oraz przesyłał akta sprawy.
Zdaniem organu zaistniałe w sprawie opóźnienie nie miało cech znacznego, niezaprzeczalnego i w sposób oczywisty pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia naruszenia obowiązków. Pracownicy organu dokonywali wykładni przepisów, które nie stanowiły jednoznacznej materii, pisma wnioskodawcy i jego przedstawicieli były adresowane do niewłaściwej jednostki organizacyjnej, zaś dopiero argumentacja wskazana w piśmie z [...] listopada 2023 r. z racji wskazanych wyjaśnień doprowadziła do uznania organu właściwego merytorycznie do rozpoznania wniosku, a w rezultacie do zastosowania art. 54 § 3 p.p.s.a.
Niezależnie od powyższego organ zwrócił uwagę, iż w rezultacie swej decyzji odmówił umorzenia należności - tym samym pozostawiając faktyczny stan wnioskodawcy bez zmian. Brak wydania decyzji w przedmiotowej sprawie nie pogorszył ani nie polepszył stanu wnioskodawcy (należność bowiem nadal istniała). Co więcej - w toku postępowania egzekucyjnego wnioskodawca nie złożył żadnych zarzutów - tym samym rezygnując z przysługujących mu instrumentów umorzenia należności, co świadczy o tym, iż należność ta nie wpływała na jego stan. W ocenie organu, w sprawie zainicjowanej z wniosku S. M. z [...] marca 2023 r. nie zaistniała więc bezczynność z rażącym naruszeniem prawa. Wobec powyższego, organ wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2024 r. S. M. przedstawił swoją sytuację materialną, podając miesięczne przychody oraz wydatki. Podkreślił, że musi płacić ludziom za drobną pomoc i naprawy, których sam nie może zrobić. Zaznaczył, że czasem tygodniami nie wychodzi z łóżka, bojąc się, że znowu pęknie mu żyła, ponieważ choruje na zakrzepicę żył głębokich. S. M. wskazał, że ma [...] % trwałego uszczerbku na zdrowiu, przez [...] dni był nieprzytomny i miał [...] operacji. Zwrócił się o zrozumienie jego trudnej sytuacji życiowej, materialnej i zdrowotnej. Wniósł o całkowite anulowanie opłaty.
W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2024 r. Rzecznik Praw Obywatelskich podtrzymał skargę na bezczynność Inne w sprawie umorzenia opłaty dodatkowej za parkowanie, w części obejmującej wniosek o stwierdzenie bezczynności tego organu oraz o stwierdzenie, że bezczynność ta miała miejsce
z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie RPO, wniosek Inne o umorzenie całego postępowania sądowoadministracyjnego jest niezasadny. Zauważył, że w judykaturze wskazuje się, że fakt, iż organ wydał decyzję po wniesieniu skargi na bezczynność, nie może uzasadniać sam w sobie oddalenia skargi ani umorzenia postępowania w całości. Stanowisko, że w sytuacji, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organ administracyjny wydał decyzję, konieczne jest umorzenie postępowania sądowego w całości, jest nieprawidłowe, ponieważ nie uwzględnia pełnej treści art. 149 p.p.s.a. W obecnym stanie prawnym, rozpoznanie skargi na bezczynność organu, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., polega bowiem nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu. Wydanie przez organ administracyjny decyzji w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi na bezczynność, nie zwalania sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. m.in. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy organ dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) oraz czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Umorzenie postępowania sądowego jest zasadne jedynie co do zobowiązania organu do wydania decyzji, ponieważ tylko w tym zakresie postępowanie to stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Rzecznik nie zgodził się również ze stanowiskiem Inne przedstawionym w odpowiedzi na skargę, że wydając w trybie autokontroli decyzję w przedmiocie umorzenia opłaty dodatkowej uwzględnił w całości skargę. W skardze wniesionej do sądu administracyjnego Rzecznik domagał się stwierdzenia, że bezczynność Inne miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, tymczasem we wspomnianej decyzji organ orzekł, że jego bezczynność nie stanowiła rażącego naruszenia prawa. Treść art. 54 § 3 p.p.s.a jednoznacznie wskazuje, że warunkiem skorzystania przez organ administracji publicznej z trybu autokontroli jest uwzględnienie skargi w całości. Uwzględnienie skargi w całości oznacza uznanie za zasadne zawartych w skardze zarzutów, podstawy prawnej i wniosków. Organ podejmujący rozstrzygnięcie w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. jest związany treścią żądania skarżącego i nie ma możliwości wybiórczego uwzględnienia skargi. Natomiast w razie niepodzielenia przez organ niektórych zarzutów, zakwestionowania przedstawionej w skardze oceny prawnej naruszeń bądź nieuwzględnienia w całości jej wniosków, organ winien zrezygnować z wydania rozstrzygnięcia w trybie autokontroli i przekazać skargę do rozpoznania sądowi, który w przeciwieństwie do organu nie jest związany granicami skargi na gruncie art. 134 § 1 p.p.s.a.
Zdaniem RPO, skoro w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2023 r. o odmowie umorzenia opłaty dodatkowej Inne stwierdził, że nie przyjął argumentacji Rzecznika dotyczącej rażącego charakteru bezczynności, której dopuścił się organ i w konsekwencji tego orzekł, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, to nie ulega wątpliwości, że skarga Rzecznika nie została uwzględniona w całości, gdyż organ nie przychylił się do zawartego w skardze wniosku o stwierdzenie, że bezczynność stanowiła rażące naruszenie prawa i nie podzielił argumentacji uzasadniającej ten wniosek (nie wszystkie wnioski i zarzuty zostały uznane za zasadne). Nie zostały zatem spełnione przesłanki określone w art. 54 § 3 p.p.s.a., warunkujące możliwość uwzględnienia przez organ skargi Rzecznika w trybie autokontroli.
W świetle powyższego Rzecznik podkreślił, że jego wniosek o stwierdzenie bezczynności Inne oraz o stwierdzenie, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa jest nadal aktualny i w tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy powinien rozpoznać skargę i wydać rozstrzygnięcie stosownie do postanowień art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Z przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) wynika, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W myśl art. 52 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). W przedmiotowej sprawie skargę wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich, w związku z czym - stosownie do treści art. 52 § 1 p.p.s.a. - wyczerpanie środków zaskarżenia, jako elementu koniecznego do skutecznego złożenia skargi i zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego, nie było konieczne.
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji albo do dokonania czynności bądź do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Ponadto sąd stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Adekwatnie do przytoczonych regulacji prawnych sądy administracyjne rozpoznają skargi na bezczynność organów administracji publicznej m.in., gdy organ - w przewidzianym przepisami terminie - nie wyda któregokolwiek z wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. aktów administracyjnych. W niniejszej sprawie, w dniu [...] marca 2023r. wpłynął adresowany do Inne wniosek uczestnika postępowania - S. M. - o umorzenie należności o charakterze publicznoprawnym, jaką stanowi opłata dodatkowa, o której mowa w art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Opłata dodatkowa, o umorzenie której zwrócił się uczestnik niniejszego postępowania, kwalifikowana jest jako niepodatkowa należność budżetowa o charakterze publicznoprawnym, stanowiąca dochód budżetu jednostki samorządu terytorialnego w rozumieniu przepisu art. 60 pkt 7 u.f.p. Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. na wniosek zobowiązanego właściwy organ może umarzać w całości należności w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. W myśl zaś przepisu art. 67 ust. 1 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych tą ustawą, stosuje się przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Jak wynika z art. 40a ust. 1 ustawy o drogach publicznych opłata dodatkowa, o której mowa w art. 13f tej ustawy, jest przekazywana do budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Przepis art. 61 ust. 1 pkt 4 u.f.p. stanowi, że organami pierwszej instancji właściwymi do wydawania decyzji w odniesieniu do należności, o których mowa w art. 60, o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej są, w stosunku do należności budżetów jednostek samorządu terytorialnego - wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo marszałek województwa. Biorąc to pod uwagę należy wskazać, że właściwym do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia opłaty dodatkowej jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania stanowi bowiem dochód (należność) gminy. W niniejszej sprawie, organem właściwym do załatwienia wniosku S. M. o umorzenie opłaty dodatkowej z tytułu nieuiszczenia opłaty za postój pojazdu samochodowego w [...] strefie płatnego parkowania jest Inne.
Należy również podkreślić, że stosownie do treści art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5).
Z przytoczonych unormowań wynika, że podstawowym terminem załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym jest uczynienie tego "niezwłocznie", a w przypadku, gdy konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego - zasadniczo w terminie jednego miesiąca, względnie dwóch miesięcy.
Żądanie złożone w zakresie właściwości danego organu wszczyna postępowanie, które musi być zakończone rozstrzygnięciem merytorycznym lub procesowym. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.).
Należy wskazać, że wniosek o umorzenie należności z tytułu opłaty dodatkowej wpłynął do Inne [...] marca 2023 r. Odpowiadając na ten wniosek Dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu M. T. pismem z dnia [...] kwietnia 2024 r. poinformował S. M., że podtrzymuje stanowisko Miejskiego Zarządu Dróg w T. wyrażone w skierowanym do niego piśmie z dnia [...] marca 2023r. W powołanym piśmie, będącym odpowiedzią na wniosek zobowiązanego o anulowanie wezwania do zapłaty opłaty dodatkowej Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w T. wyjaśnił przesłanki, jakie musi spełnić kierowca obciążony opłatą dodatkową, aby doszło do anulowania wezwania do zapłaty opłaty dodatkowej oraz stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do anulowania takiego wezwania.
Uczestnik pismem zatytułowanym "Odwołanie od decyzji" w dniu [...] maja 2023 r. skierował za pośrednictwem Inne pismo do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., w którym ponownie wniósł o umorzenie opłaty dodatkowej. Zwrócił w nim uwagę, że organ nie rozpoznał jego wniosku o umorzenie opłaty w sposób prawidłowy, gdyż pomimo obowiązku nie wydał decyzji administracyjnej zawierającej elementy określone w art. 107 k.p.a. W odpowiedzi na powyższe pismo Dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej UM T. poinformował zobowiązanego, że wniesione przez niego odwołanie jest bezzasadne, gdyż w jego sprawie nie wydano decyzji administracyjnej, lecz jedynie udzielono pisemnych wyjaśnień.
Należy podkreślić, ze po otrzymaniu wniosku S. M. o umorzenie opłaty dodatkowej, Inne powinien - w ciągu maksymalnie dwóch miesięcy- przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i zakończyć je rozstrzygnięciem merytorycznym lub procesowym, a w przypadku wystąpienia przyczyn uniemożliwiających załatwienie sprawy w ustawowym terminie - zawiadomić o tym wnioskodawcę, podać przyczyny zwłoki, wskazać nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczyć o prawie do wniesienia ponaglenia, względnie załatwić sprawę (art. 36 k.p.a.).
W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z bezczynnością, gdyż nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Organ nie zastosował również przepisu art. 36 § 1 k.p.a. i nie poinformował strony o niezałatwieniu sprawy w terminie z podaniem przyczyny zwłoki, nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy oraz nie pouczył o prawie do wniesienia ponaglenia. Z akt sprawy wynika, że organ dwukrotnie zignorował wnioski o umorzenie opłaty dodatkowej, nie podejmując w tym zakresie żadnych czynności procesowych, w celu dokładnego ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy ewentualnego umorzenia należności, okoliczności faktycznych. Zignorował także stanowiska Rzecznika Praw Obywatelskich zawarte w wystąpieniach z dnia [...] lipca 2023r., [...] sierpnia 2023r. i [...] października 2023r. oraz Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] września 2023r. wskazujące, że to Inne jest właściwy do rozpoznania wniosku S. M. o umorzenie opłaty dodatkowej, a rozstrzygnięcie w sprawie tego wniosku powinno zapaść w formie decyzji administracyjnej. Należy przy tym podkreślić, że decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty dodatkowej została wydana dopiero [...] grudnia 2023 r. w trybie określonym w art. 54 § 3 p.p.s.a. na skutek wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich skargi, a więc po około 9 miesiącach od daty wpływu wniosku o umorzenie opłaty.
Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów mają natomiast znaczenie przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca.
Jak zauważył NSA w wyroku z dnia 7 marca 2024 r., sygn. akt I OSK 2655/23, analiza art. 149 § 1a p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, dokonanie kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości pozostawiono uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest znaczny, oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, znaczenie mają okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów. Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a., oznacza wadliwość o dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego, długotrwałego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności. Rażącym naruszeniem prawa jest taki stan, w którym bez wątpliwości i wahań można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty i znaczący.
Ze względów uprzednio podniesionych, taka sytuacja wystąpiła w rozważanej sprawie.
Nie zasługuje przy tym na uwzględnienie stanowisko organu, że "W przedmiotowej sprawie opóźnienie - przewlekłość postępowania nie wynikało z celowego działania organu lecz kwestii wykładni prawa oraz obiegu dokumentacji między, która była utrudniona. Organ działając na podstawie prawa miejscowego nie ustalił swej właściwości ani podstaw do działania. Możliwość zastosowania art. art. 60 pkt 7 oraz art. 61 ust. 1 pkt. 4, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r o finansach publicznych wymagała znacznego użycia posiadanych zasobów osobowych - które obecnie są niewystarczające". Podobnie wadliwa i nieprzekonująca jest argumantacja, że wobec ostatecznie odmowy umorzenia należności "Brak wydania decyzji w przedmiotowej sprawie nie pogorszył ani nie polepszył stanu Wnioskodawcy". Wbrew twierdzeniom organu, stan prawny sprawy nie wymagał nadzwyczajnych zabiegów w dokonywaniu wykładni prawa. W podanych kwestiach istnieje liczne orzecznictwo sądów administracyjnych, na które obszernie wskazywał również Rzecznik Praw Obywatelskich, w kierowanych do organu wystąpieniach. Usprawiedliwienia nie może stanowić także niewystarczająca obsada kadrowa, bądź kwestie organizacyjne związane z zapewnieniem sprawnego obiegu dokumentów. Przeciwnie, okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu terminowego załatwiania spraw administracyjnych i zorganizowania postępowania administracyjnego w taki sposób, aby wydanie decyzji kończącej postępowanie prowadzone przez organ, nastąpiło w rozsądnym terminie. W analizowanej sprawie, biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności, w tym podejmowanie nieefektywnych i niecelowych działań oraz uporczywą pasywność organu w podjęciu czynności mających na celu załatwienie wniosku o umorzenie opłaty dodatkowej i w związku z tym znaczne przekroczenie kodeksowego terminu jego rozpatrzenia, w ocenie składu orzekającego Inne dopuścił się bezczynności, która to bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Natomiast, mając na uwadze, że na dzień wyrokowania w obrocie prawnym funkcjonuje wydana z upoważnienia Inne decyzja z [...] grudnia 2023 r. w przedmiocie wniosku o umorzenie opłaty dodatkowej, zaistniały podstawy do umorzenia na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie. Aktualne są bowiem zapatrywania wyrażone w uchwale NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, w której uznano, że "Przepis art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności".
W przedmiotowej sprawie umorzenie postępowania sądowego jest zasadne jedynie w kwestii zobowiązania organu do wydania decyzji, ponieważ tylko w tym zakresie postępowanie to stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Rację ma przy tym wnoszący skargę Rzecznik Praw Obywatelskich twierdząc, że stanowisko organu przedstawione w odpowiedzi na skargę o uwzględnieniu w trybie autokontroli w całości wniesionej skargi jest nieprawidłowe. RPO domagał się stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, tymczasem we wspomnianej decyzji organ orzekł, że jego bezczynność nie stanowiła rażącego naruszenia prawa.
Słusznie zauważył Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie procesowym z [...] kwietnia 2024 r., że uwzględnienie skargi w całości oznacza uznanie za zasadne zawartych w skardze zarzutów, podstawy prawnej i wniosków. Organ podejmujący rozstrzygnięcie w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. jest związany treścią żądania skarżącego i nie ma możliwości wybiórczego uwzględnienia skargi.
Skoro zatem w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2023 r. o odmowie umorzenia opłaty dodatkowej Inne stwierdził, że nie przyjął argumentacji Rzecznika dotyczącej rażącego charakteru bezczynności, której dopuścił się organ i w konsekwencji tego orzekł, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, to nie ulega wątpliwości, że skarga Rzecznika nie została uwzględniona w całości.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził w punkcie I sentencji, że organ dopuścił się bezczynności, a na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził w punkcie II, że bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w punkcie III sentencji, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie decyzji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło