I SAB/Bd 14/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 20 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. K. na przewlekłość i bezczynność Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w przedmiocie nierozpoznania wniosku o umorzenie należności postanawia: odrzucić skargę D. K. (Skarżący) wniósł skargę na przewlekłość i bezczynność Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w przedmiocie nierozpoznania wniosku o umorzenie należności. W odpowiedzi na skargę Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych reprezentowany przez Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2014 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z § 2a ww. przepisu sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Ponadto, stosownie do art. 3 § 3 ustawy p.p.s.a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Sądy administracyjne są zatem właściwe wyłącznie do rozpatrywania skarg w sprawach określonych w powołanych przepisach. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 i § 2a p.p.s.a. działania organów administracji publicznej, a także ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Podkreślić trzeba, że jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy, w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skarga podlega odrzuceniu. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie przedmiot zaskarżenia nie jest objęty kognicją sądu administracyjnego, bowiem sprawa nie mieści się we wskazanym wyżej katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego. Przepisy ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 2025 r., poz. 433) nie przewidują bowiem sądowoadministracyjnej kontroli orzeczeń w zakresie umarzania należności Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Jak podkreśla się w piśmiennictwie, w art. 23 cyt. ustawy, ustawodawca wprowadził mechanizm przejścia wierzytelności zaspokojonych przez Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych do wysokości dokonanej przez Fundusz spłaty na marszałka województwa. Skutek ten następuje z mocy prawa – marszałek województwa działający w imieniu dysponenta Funduszu "wchodzi" w miejsce pracownika i może dochodzić zwrotu wypłaconego świadczenia. Fundusz nabywa wierzytelność wobec pracodawcy, likwidatora lub innej osoby zarządzającej majątkiem pracodawcy lub roszczenia do masy upadłości o zwrot wypłaconych świadczeń (por. Monika Latos-Miłkowska, Ochrona roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Komentarz, 2017 r.) Zdaniem Sądu, sprawa dotycząca wniosku o umorzenie należności Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych nie będzie dotyczyć aktów ani czynności, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a., dlatego też w takiej sprawie nie będzie przysługiwać skarga do sądu administracyjnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że stosunek prawny, jaki zachodzi na podstawie art. 23 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy ma cywilnoprawny charakter. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt V CZ 31/07, przysługujące Funduszowi Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych roszczenie regresowe ma charakter cywilnoprawny (regres ustawowy), a spory dotyczące zwrotu wypłaconych przez Fundusz świadczeń, w tym i spory, dla których podstawę stanowi przewidziane w art. 10 ust. 3 poprzednio obowiązującej ustawy z 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy uprawnienie Funduszu do określenia warunków zwrotu wypłaconych świadczeń, odstąpienia od dochodzenia ich zwrotu należą do sądów powszechnych i rozpoznawane są w postępowaniu cywilnym zwykłym, nie zaś w postępowaniu odrębnym, stworzonym dla spraw z zakresu prawa pracy. Tożsamy pogląd wyrażono w postanowieniu Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 28 marca 1995 r., I ACz 100/95. Powyższe stanowisko pozostaje aktualne w stanie prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie. W tych okolicznościach nie sposób uznać, że badana sprawa dotyczy zakresu administracji publicznej. Przepisy ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy nie przewidują sądowoadministracyjnej kontroli orzeczeń w zakresie umarzania należności Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zatem wniesiona skarga, jako niepodlegająca jurysdykcji sądów administracyjnych, nie może być przedmiotem oceny przez sąd administracyjny i podlega odrzuceniu z powodu braku właściwości sądu administracyjnego do jej rozpoznania. W konsekwencji Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.