I SAB/Bd 3/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Dudra asesor sądowy Mirella Łent Protokolant: asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w dniu 08 grudnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi Włodzimierza Ś. na bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku od towarów i usług postanawia umorzyć postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2004r. sygn. akt I SA/Gd 1283/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2002r. oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] 2002 r. ustalającą Włodzimierzowi Ś. i podatek od towarów i usług w kwocie 1.657,70 zł z tytułu importu towarów, odmawiającą stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku. Powyższy wyrok Dyrektor Izby Skarbowej w B., zgodnie z właściwością, przekazał Naczelnikowi Urzędu Celnego w G., który decyzją z dnia [...] 2005r. określił kwotę podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów w wysokości 527,50 zł oraz stwierdził nadpłatę w podatku od towarów i usług w stosunku do towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu według zgłoszenia celnego z dnia [...] 2001r. w kwocie 1.130,20 zł. Organ uznał, że sprowadzony z zagranicy towar powinien podlegać opodatkowaniu według 7% stawki podatku, a nie jak początkowo przyjmowano według stawku 22%. W dniu [...] 2005r. przedmiotowa decyzja przesłana została celem wykonania Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w B. W dniu [...] 2005r. podatnik wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej, na podstawie art.141 Ordynacji podatkowej, ponaglenie zarzucając dopuszczenie się przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. bezczynności poprzez niedokonanie z urzędu zwrotu nadpłaty określonej ww. decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w G. Podniósł, że zgodnie z art.75 §1, art.76 § 1 i art.77 Ordynacji nadpłata podlega zwrotowi z urzędu, a więc bez dodatkowego wezwania ze strony podatnika, w ciągu 30 dni od dnia wydania decyzji o stwierdzeniu nadpłaty. Pomimo upływu tego terminu Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego nie dokonał prawem przewidzianych czynności. Postanowieniem z dnia [...] 2005r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. uznał ponaglenie za nieuzasadnione. W uzasadnieniu postanowienia organ przywołując treść art. 77 § 1 pkt 2 Ordynacji wskazał, iż Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. winien dokonać zwrotu nadpłaconego przez podatnika podatku w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę, tj. do dnia [...] 2005r., natomiast podatnik otrzymał zwrot nadpłaty w dniu [...] 2005r., a więc blisko miesiąc po przewidzianym dla tej czynności terminie. Zwrot nastąpił wraz z odsetkami, których kwota naliczona została na dzień faktycznego zwrotu nadpłaty, za który uznaje się dzień obciążenia rachunku bankowego organu podatkowego. Tym samym Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że wydłużenie terminu zwrotu zrekompensowane zostało podatnikowi zwiększoną kwotą odsetek. Według organu, [...] Urząd Skarbowy w B. w przedmiotowej sprawie pomimo, iż dopuścił się przekroczenia wyznaczonych terminów na załatwienie sprawy na dzień wydania postanowienia dopełnił czynności będącej przedmiotem ponaglenia, tj. dokonał zwrotu nadpłaty podatku od towarów i usług. W związku z powyższym organ nie znalazł podstaw by orzec o bezczynności podległego organu podatkowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżący zarzuca organom podatkowym naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 125 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania wyjaśniającego w sposób mogący budzić wątpliwości co do jego wnikliwości i bezstronności. Ponadto zarzucił naruszenie art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że naruszenie przez nadzorowany organ terminu prawa materialnego w stopniu znacznym nie stanowi wystarczającej przesłanki do uznania za uzasadnioną wniesionej w tym przedmiocie skargi. Ponadto skarżący w skardze w związku z dostrzeżeniem niesprawności wymiany informacji pomiędzy organami podatkowymi i celnymi wniósł o wystąpienie do ministra właściwego do spraw finansów publicznych. W uzasadnieniu skargi twierdzi, że nie wyjaśniono przyczyn pozostawania Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w zwłoce. Podnosi, że nie ustalono w jakim stopniu zaniechanie organu I instancji naruszyło zaufanie obywateli do organów państwa. Zdaniem skarżącego postępowanie przed organem odwoławczym zostało dotknięte wadą powierzchowności i niedostatecznej wnikliwości, gdyż nie wyjaśniono, czy przed wniesieniem ponaglenia organ zaniechał spełnić postulowaną czynność, a jedynie nie zdążył, czy też dopiero w wyniku ponaglenia dostrzegł konieczność wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia [...] 2005 r. Skarżący podnosi, że organ odwoławczy przekazał wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 czerwca 2004r. dopiero dnia 3 lutego 2005 r., mimo że wyrok ten otrzymał w dniu 15 października 2004 r. Dyrektor Izby zwlekał więc cztery miesiące z przekazaniem wyroku przez co utrudniał wydanie decyzji przez organ celny w G. W ocenie skarżącego art.154§3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powinien być stosowany także przed organami administracyjnymi. Pismem z dnia [...] 2005 r. skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego. W odpowiedzi na skargę Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. wniósł o oddalenie skargi. Organ uznał się za niewłaściwy w sprawie. Zdaniem organu, jedyny zarzut, który bezpośrednio odnosi się do działania Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego dotyczy przewlekłości prowadzonego postępowania o zwrot podatku od towarów i usług, czego organ nie kwestionuje. Wskazał, iż organy obu instancji działania swoje opierały w całości na przepisach ustawy Ordynacja podatkowa, zatem nieuzasadniony jest zarzut skargi naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W piśmie z dnia [...] 2005r. skarżący ustosunkował się do odpowiedzi na skargę Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. Wskazał, iż gdyby nie ponaglenie skarżącego, organ pierwszej instancji z pewnością przeoczyłby konieczność wykonania z urzędu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w G. Takie stanowisko w ocenie skarżącego znajduje w pełni uzasadnienie w aktach sprawy. Ustosunkowując się do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie zgodził się ze stanowiskiem organu w kwestii niestosowania tych przepisów przez organ. Skargę uznał za w pełni zasadną i podtrzymał ją w całej rozciągłości. W piśmie z dnia [...] 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. wskazał, iż należy uznać za bezzasadny zarzut, iż w postanowieniu z dnia [...] 2005 r. nie wyjaśniono przyczyn pozostawania w zwłoce organu pierwszej instancji. Celem organu było jedynie ustalenie, czy organ pierwszej instancji nadal pozostaje w bezczynności oraz ewentualne wyznaczenie w ramach władczego oddziaływania organu drugiej instancji nowego terminu załatwienia sprawy. Na rozprawie skarżący sprecyzował, że wniesioną przez niego skargę należy traktować jako skargę na bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B., w której podnosi także zarzuty przeciwko postanowieniu wydanemu przez Dyrektora Izby Skarbowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.141 Ordynacji podatkowej na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia albo ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby skarbowej lub dyrektora izby celnej. Organ podatkowy uznając ponaglenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Nie budzi kontrowersji w orzecznictwie i literaturze, że wniesienie skargi na bezczynność organu jest dopuszczalne po wniesieniu ponaglenia, które spełnia identyczną funkcję jak zażalenie przewidziane w art.37 Kpa (por. J..P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wwa 2004, s. 100; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., IV SA 1866/00). Stanowisko to jest konsekwencją brzmienia art.52 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiącego, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Należy podkreślić, że skarżący wniósł ponaglenie na zachowanie się Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B., a więc wyczerpał tryb do wniesienia skargi na bezczynność tego organu. W rezultacie Sąd potraktował wniesioną przez Włodzimierza Ś. skargę jako skargę na bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego. W taki też sposób na rozprawie strona doprecyzowała wniesioną skargę. W postępowaniu ze skargi na bezczynność organu strona może ewentualnie podważać stanowisko zajęte w postanowieniu przez organ wyższego stopnia (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2001 r., IV SA 572/99). Rozpatrując niniejszą sprawę w pierwszym rzędzie należy wskazać na treść art. 77 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę lub określającej wysokość nadpłaty. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w oparciu o ten przepis zobowiązany był do dokonania zwrotu nadpłaty w terminie 30 dnie od dnia wydania przez Naczelnika Urzędu Celnego w G. decyzji stwierdzającej nadpłatę. Zwrot nastąpił z przekroczeniem zakreślonego w ustawie terminu o niecały miesiąc. Należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, poprzez doprowadzenie do załatwienia sprawy. Uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje organ do wydania aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku w określonym terminie. Z przepisu art. 149 cytowanej ustawy wynika, że zobowiązanie organu jest możliwe jedynie wówczas, gdy w ustalonym terminie organ administracji nie załatwił toczącej się przed nim sprawy. A contrario wydanie przez organ decyzji lub dokonanie czynności wyłącza możliwość uwzględnienia skargi - nawet wówczas, gdy decyzja podjęta została z naruszeniem terminu przewidzianego do jej wydania. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, w którym podkreśla się, że o bezczynności organu sąd administracyjny może orzekać wtedy, gdy bezczynność jeszcze istnieje w momencie orzekania. W takim wypadku sąd zobowiązuje organ do wydania stosownej decyzji, aktu lub dokonania czynności. Jednak, gdy w momencie orzekania czynność, co do której organ był w zwłoce w momencie składania skargi jest już wykonana, dalsze postępowanie w sprawie o bezczynność jest bezprzedmiotowe (por. postanowienie NSA z dnia 3 sierpnia 2000 r., V SAB 51/00, postanowienie z dnia 16 marca 2000r. sygn. akt I SAB 201/99, postanowienie z dnia 5 października 1999r., I SAB 91/99). Taka właśnie sytuacja zaistniała w rozpoznanej przez Sąd sprawie. W momencie wniesienia skargi stan bezczynności organu już nie istniał i postępowanie w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe. Z tych względów nie znaleziono też podstaw do przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. Niezależnie od tego Sąd dostrzega uchybienia w działalności organów podatkowych. Okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. z przekroczeniem terminu dokonał zwrotu nadpłaconego podatku. Należy zauważyć, że zgodnie z art.140 §1 Ordynacji podatkowej o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe nie wyjaśniły skarżącemu przyczyn opóźnienia załatwienia sprawy. Z odpowiedzi na ponaglenie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego wynika, że opóźnienie to było spowodowane oczekiwaniem na wniosek podatnika o zwrot nadpłaty, zapytaniem skierowanym do Naczelnika Urzędu Celnego w G. czy skarżący dokonał wpłaty podatku VAT oraz wystąpieniem do radcy prawnego o opinię dotyczącą procedury postępowania w przedmiotowej sprawie. Ponadto należy zauważyć, że Dyrektor Izby Skarbowej ze znacznym opóźnieniem przekazał do Urzędu Celnego w G. i wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 czerwca 2004 r. Z pieczęci zamieszczonej na powyższym wyroku wynika, że wpłynął on do Izby Skarbowej w dniu [...] 2004 r. (k. 4 akt administracyjnych), natomiast, kopię tego wyroku organ celny otrzymał dnia [...] 2005 r., co wynika z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia [...] 2005 r. (k.7 akt administracyjnych). Dyrektor Izby Skarbowej nie wyjaśnił skarżącemu przyczyn tak znacznej zwłoki w przekazaniu wyroku. Powyższe nieprawidłowości nie miały wpływy na treść podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia, niemniej takie działania nie służą budowaniu zaufania obywateli do organów państwa. Sąd nie podziela stanowiska, że stroną postępowania winien być organ drugoinstancyjny. Z treści art.32 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stroną jest organ, którego bezczynność jest przedmiotem skargi. Tym organem jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. Wbrew twierdzeniu skarżącego w rozpatrywanej sprawie nie ma zastosowania art. 154§3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Brzmienie tego przepisu wskazuje, iż dotyczy on sytuacji gdy niewykonano wyrok uwzględniający skargę na bezczynność oraz gdy organ zachowuje się bezczynnie po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności. Takie sytuacje w przedmiotowej sprawie nie zachodzą. Niezasadny jest zarzut naruszenia przepisów Kpa, bowiem zgodnie z art. 3 §1 pkt 2 kpa przepisów kodeksu nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z wyjątkiem przepisów działów IV, V i VIII. W tej sytuacji Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.