I SAB/Bd 33/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu w dniu 02 września 2013r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na bezczynność Z. U. S. w przedmiocie niepodjęcia postępowania odwoławczego postanawia: 1. odrzucić skargę 2. zwrócić z Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz M. B. kwotę 100 zł (słownie: sto zł) tytułem uiszczonego wpisu od skargi Decyzją z dnia [...]., [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych objął M. M. ubezpieczeniami społecznymi, tj. emerytalnym, rentowym i wypadkowym z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o świadczenie usług na rzecz płatnika – M. R. (obecnie B.) oraz ustalił podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia z powyższego tytułu. Od powyższej decyzji M. R. (obecnie B.) wniosła odwołanie do Sądu Okręgowego Wydział VI Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy, które Sąd ten oddalił wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2011r. Następnie pismem z dnia 03 października 2012r. skarżąca złożyła do Prezesa ZUS za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy pismo, w którym wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 27 stycznia 2011r. Decyzją z dnia 30 października 2012r., Nr 550/2012 Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 83, art. 83a ust. 2, art. 83b ust. 1 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.); dalej: u.s.u.s., odmówił M. R. (obecnie B.) wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji Zakładu Nr 101/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. W decyzji tej zawarł pouczenie o możliwości złożenia od niej odwołania do Sądu Okręgowego VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy w terminie miesiąca od dnia otrzymania, stosownie do art. 83 ust. 2 u.s.u.s. Zgodnie z powyższym pouczeniem strona wniosła odwołanie z dnia 20 listopada 2012 r. do sądu powszechnego oraz pismem z tego samego dnia - powołując się na art. 66 ust. 5 u.s.u.s. i przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego - do Prezesa ZUS. Pismem z dnia 08 kwietnia 2013r. skarżąca wezwała Zakład Ubezpieczeń Społecznych do dokonania czynności, tj. do przekazania odwołania z dnia 20 listopada 2012r. organowi odwoławczemu – Prezesowi ZUS bądź zawiadomienia o pozostawieniu bez rozpoznania. Z uwagi na nieusunięte braki formalne odwołania Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z dnia 10 maja 2013r. zawiadomił skarżącą o pozostawieniu go bez rozpoznania, stosownie do art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., Nr 267). Jednocześnie organ podał, że przedmiotowym zawiadomieniem czyni zadość żądaniom strony zawartym w wezwaniu organu do dokonania czynności złożonym w piśmie z dnia 08 kwietnia 2013r. Pismem z dnia [...]. M. B. złożyła skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Odział w B. Inspektorat w B. w sprawie odwołania od decyzji Nr [...] z dnia [...]., w której wniosła o: 1. zobowiązanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do podjęcia postępowania odwoławczego wszczętego na skutek wniesionego przez skarżącą odwołania z dnia 20 listopada 2012r. oraz nadania dalszego biegu w sprawie, tj. do przekazania wniesionego odwołania organowi wyższego stopnia – Prezesowi ZUS w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku w sprawie 2. zobowiązanie ZUS do dyscyplinarnego ukarania pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, albowiem jej wniesienie jest niedopuszczalne. Zakres właściwości rzeczowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz 270); dalej: p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 p.p.s.a. kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi, sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu. Bezczynność organów, o której mowa we wspominanym art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. podlega kontroli sądu administracyjnego jedynie w takim przypadku, gdy organ nie podejmuje czynności, czy też nie wydaje orzeczenia, które mogłyby być zaskarżone do sądu administracyjnego. Innymi słowy nie każda bezczynność organu może być przedmiotem skargi. Jeżeli określona aktywność organu nie podlegała kognicji sądu administracyjnego, to i kontroli sądowoadministracyjnej nie będzie podlegać bezczynność organu w tym zakresie. W tym miejscu należy wskazać na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2013r., sygn. akt I OPS 1/13 (dostępna w CBOS), w której Sąd ten postawił tezę, że od decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 u.s.u.s. w przedmiocie nieważności decyzji, w tym odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W ocenie NSA przedstawiona w uzasadnieniu uchwały analiza poglądów wyrażonych w orzecznictwie i doktrynie pozwala z pełną aprobatą odnieść się do stanowiska, zgodnie z którym decyzje wydawane na podstawie art. 83a ust. 2 u.s.u.s. podlegają zaskarżeniu do sądu powszechnego, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Istotne znaczenie, dla rozstrzygnięcia zagadnienia związanego z trybem zaskarżania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności na podstawie art. 83a ust. 2 u.s.u.s. ma, jak wskazał NSA, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011r., sygn. akt I UZP 3/10, według której odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych przysługuje od decyzji organu rentowego wydanej "w przedmiocie nieważności decyzji". Z tych względów zasadne jest, w ocenie NSA, przyjęcie, że decyzja o odmowie wszczęcia postępowania przewidzianego w art. 83a ust. 2 u.s.u.s. jako wydana "w przedmiocie nieważności decyzji" podlega zaskarżeniu według zasady ogólnej unormowanej przepisem art. 83 ust. 2 u.s.u.s. Podnieść należy, że moc ogólnie wiążąca zarówno uchwał abstrakcyjnych, jak i uchwał konkretnych, wynika z art. 269 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Zatem stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować (por. Komentarz do art.269 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Andrzej Kabat LEX 2011). Sąd, orzekając w niniejszej sprawie w pełni podzielił stanowisko zawarte w powołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego i mając na uwadze powyższe, stosownie do art. 58 § 1 i § 3 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Jednocześnie na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd orzekł o zwrocie uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu od skargi.