I SAB/Bd 4/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2018 r. sprawy ze skargi K. B. i J. B. na bezczynność Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w przedmiocie nierozpoznania w terminie wniosku o umorzenie zaległości. 1. zobowiązuje Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego do wydania aktu administracyjnego w przedmiocie wniosku o umorzenie zaległości podatkowej w terminie 30 dni od dnia doręczenia wyroku, 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, 3. oddala wniosek o zasądzenie sumy pieniężnej. I SAB/Bd 4/18 UZASADNIENIE W złożonej do tut. Sądu skardze na [...] Prezesa Dyrektor Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zarzucając naruszenie art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.), w zw. z art. 52 ust 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017 r. poz. 2336 ze zm.) w zw. z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.) poprzez nierozpoznanie w ustawowym terminie złożonego przez Skarżących wniosku o umorzenie zaległości podatkowych wnieśli o: zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku Skarżących z dnia [...] maja 2018 r. o umorzenie zaległości podatkowych w terminie trzydziestu dni od daty doręczenia mu prawomocnego wyroku (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności (art .149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), przyznanie na rzecz każdego ze Skarżących sum pieniężnych po [...] zł (art. 149 § 2 p.p.s.a.). W uzasadnieniu podali, że w dniu [...] maja 2018 r. złożyli do Prezesa Dyrektor Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniosek o umorzenie zaległości podatkowych. Wniosek ten wpłynął do Dyrektor Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego w B. Placówki Terenowej w I. w dniu [...] maja 2018 r., a zatem powinien zostać rozpoznany w terminie miesięcznym do dnia [...] czerwca 2018 r., a najpóźniej do dnia [...] lipca 2018 r. W związku z nierozpoznaniem przedmiotowego wniosku w ustawowym terminie Skarżący wnieśli w dniu [...] czerwca 2018 r. do Prezesa Dyrektor Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego ponaglenie na nierozpoznanie tego wniosku w ustawowym terminie. W dniu [...] lipca 2018 r. Skarżący otrzymali pismo organu, w którym organ przedstawił, dlaczego wniosek Skarżących nie może zostać rozpoznany. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podał, że Dyrektor Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w B. Placówka Terenowa w I. posiada w KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w M. IV Wydział Ksiąg Wieczystych wpisane hipoteki przymusowe zwykłe w kwotach [...]zł i [...] zł. Przedmiotowa nieruchomość ma powierzchnię 10,27 ha fizycznych, co stanowi 9,19 ha przeliczeniowych. W skład nieruchomości wchodzi łąka i tereny zabudowane. W związku z nieopłaceniem składek na ubezpieczenie społeczne rolników przez poprzedniego właściciela K. B. B., zmarłego [...] kwietnia 2004 r. Placówka Terenowa KRUS w I. wystąpiła do Sądu Rejonowego w M. o wpis przedmiotowych hipotek. Zostały one wpisane w dniu [...] grudnia 2000 r. i [...] listopada 2002 r. Obecni właściciele niemchomości K. B. i J. B. wcześniej zwracali się do Kasy o wydanie dokumentów umożliwiających wykreślenie hipotek. Za każdym razem otrzymywali pisemną odpowiedź, iż zgodnie z art. 41b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 2017 r., poz. 2336) należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek odsetek za zwłokę, liczonych do dnia przedawnienia. Natomiast zgodnie z art. 74 ustawy z dnia 06 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U z 2017 r., poz. 1007 ze zm.), wierzyciel hipoteczny może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości obciążonej hipoteką, bez względu na ograniczenie odpowiedzialności dłużnika wynikające z prawa spadkowego. W niniejsze sprawie Placówka Terenowa KRUS w I. pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. udzieliła Skarżącemu odpowiedzi na wniosek ww. z [...] maja 2018 r. (k. 304 akt) informując, iż wyrażenie zgody na wykreślenie przedmiotowych hipotek może nastąpić wyłącznie po uregulowaniu zaległych składek, które zostały odpisane na koncie zmarłego K. B.. Natomiast w kolejnym piśmie z [...] lipca 2018 r. (k. 311 akt) po raz kolejny poinformowano Skarżącego, że brak jest podstaw do rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności, gdyż na koncie zmarłego płatnika nie figurują zaległe składki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej a kontrola ta, o czym stanowi § 2 powołanego wyżej artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta po myśli art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) obejmuje również bezczynność organów. Spór w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności organu, którym w niniejszej sprawie jest Prezes Dyrektor Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego zwanego dalej w skrócie "KRUS". W literaturze przyjmuje się, iż z [...] organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (T. Woś, H. Knysiak - Molczyk i M. Romańska. Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wydawnictwo Prawnicze "Lexis-Nexis", Warszawa 2005, str. 86). Przepisy art. 149 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), dają stronie możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego przewlekłego prowadzenia przez organ postępowania, jak również jego bezczynność. Uprawnienie to sprowadza się do żądania wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisu prawa. Należy zauważyć, że wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo "Lexis-Nexis", Warszawa 2006, str. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Porównaj wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Należy wskazać, że zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. , poz. 267 z p. zm., dalej: k.p.a.) organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Skarga w niniejszej sprawie dotyczy nierozpoznania wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. Wniosek taki strony złożyły w dniu [...] maja 2018 r. (karta 303 akt administracyjnych), wpływ do organu [...] maja 2018 r. We wniosku skarżący (J. B. i K. B.) podali, że zaległość jest zabezpieczona hipotekami na rzecz KRUS Oddziału Regionalnego w B., Placówki Terenowej w I.. Zaznaczyli, że zaległości te są dawno przedawnione, a do ich powstania w żaden sposób się nie przyczynili, dlatego w ich opinii zachodzi ważny interes wnioskujących. W odpowiedzi na wniosek KRUS (Placówka Terenowa w I.) pismem z dnia [...] czerwca 2018r. przyznała, że zaległości dotyczą I kwartału 1999 roku do II kwartału 2000 r. oraz za okres od IV kwartału 2000 r. do III kwartału 2002 r. i obejmują kwotę [...]zł. Organ podał, że w tej sprawie ma zastosowanie art. 74 ustawy o księgach wieczystych oraz w zw. z art. 41 b ust. 2 ustawy o KRUS te należności się nie przedawniają i mogą być egzekwowane z przedmiotu hipoteki. Organ jednocześnie wskazał, że skoro skarżący nabyli prawo własności do obciążonej hipoteką nieruchomości to wykreślenie hipoteki jest możliwe tylko po dokonaniu wpłaty kwoty [...]zł. W opinii organu powyższe pismo z dnia [...] czerwca 2018 r. jest załatwieniem sprawy a więc i wniosku o umorzenie zaległości. Jak wynika z akt sprawy, skarżący [...] czerwca 2018 r. skierowali do Prezesa KRUS za pośrednictwem Placówki Terenowej w I. pismo – "Ponaglenie na nierozpoznanie w ustawowym terminie (jednego miesiąca) wniosku o umorzenie zaległości podatkowych" opierając się na art. 37 § 1 pkt 1 w zw. z art. 35 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (kpa) w zw. z art. 52 ust. 1 o KRUS w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W odpowiedzi organ pismem z dnia [...] lipca 2018r. powtórzył tezę o nieprzedawnianiu się należności z tytułu składek zabezpieczonych hipoteką i powielił stanowisko co do konieczności spłaty zaległości za zmarłego ojca K. B.. W piśmie tym jednocześnie wskazano, że zadłużenie ojca " zostało odpisane na koncie zmarłego w związku z jego przedawnieniem. Zdaniem organu nie ma podstaw do załatwienia ww. wniosku o umorzenie i te pisma załatwiają złożony wniosek skarżących. W opinii Sądu działalnie organu wypełnia przesłanki wskazujące na bezczynność, chociaż ta bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Skoro, jak wynika z akt sprawy, skarżący w dniu [...] maja 2018 r. złożyli taki wniosek to obowiązkiem organu było w ciągu miesiąca załatwić taki wniosek poprzez wydanie stosownego aktu. Sąd nie może zastąpić organu w wydaniu takiego aktu. W pismach skierowanych do skarżących organ miesza dwie sprawy, tj. wniosku o umorzenie zaległości i wniosku o wykreślenie hipotek. W żadnym razie pismo z dnia [...] czerwca 2018 r. wbrew opinii organu – nie jest załatwieniem wniosku o umorzenie zaległości. Reasumując należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie Prezes Krusu nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów procedury administracyjnej. Należy wskazać, że Sąd może także, na wniosek lub z urzędu, orzec o wymierzeniu organowi grzywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania ww. przepisu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. L. Kleczkowski U. Wiśniewska E. Kruppik-Świetlicka