I SAB/Bd 44/12

I SAB/Bd 44/12 POSTANOWIENIE Dnia 7 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska - Wasilewicz po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w B. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji postanawia: odrzucić skargę I SAB/Bd 44/12 UZASADNIENIE M. K. pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w B. (pismo nazwał "zażaleniem na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] (...)"). Na wezwanie Sądu w piśmie z dnia [...] potwierdził, że wniesiona do Sądu skarga jest w istocie skargą na bezczynność organu – Dyrektora Izby Skarbowej. W motywach skargi podał, że pismem z dnia [...] złożył zażalenie na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...], Nr [...], natomiast Dyrektor Izby Skarbowej przez okres ponad dwóch miesięcy nie podejmował żadnych czynności w przedmiocie złożonego zażalenia, tym samym narażając skarżącego na niekorzystne skutki rygoru natychmiastowej wykonalności. Podniósł, że bezczynność organu odwoławczego stanowi rażące naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i Ordynacji podatkowej w zakresie terminów i kolejności rozpatrywania środków odwoławczych od orzeczeń. Odpowiadając na powyższą skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej odrzucenie z uwagi na nie wyczerpanie przez skarżącego środków zaskarżenia, które służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż skarżący nie złożył do organu wyższego stopnia ponaglenia określonego w art. 141 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749), dalej jako O.p. Dyrektor nadmienił, że w zakresie złożonego zażalenia prowadzone jest przez organ odrębne postępowanie. Podał, że zarzut nierozpatrzenia przez organ zażalenia strony z dnia [...] na postanowienie z [...] jest bezzasadny, bowiem organ ten załatwił sprawę postanowieniami z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej jako p.p.s.a., zakres przedmiotowy skargi na bezczynność wyznacza art. 3 § 2 pkt 1-4 tej ustawy. Wobec powyższego, zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w terminie określonym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego lub Ordynacji podatkowej, bądź przepisami innego aktu szczególnego, organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale pomimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy decyzja lub postanowienie nie zostały podjęte w pierwszej instancji, jak i przypadku, gdy w obowiązującym terminie nie zostały one wydane przez organ drugiej instancji. Z kolei z treści art. 52 § 1 p.p.s.a. wynika, że skargę można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność organu podatkowego, przepisy Ordynacji podatkowej przewidują środek wymuszający, określany jako ponaglenie, który przysługuje do dyrektora izby skarbowej wówczas, gdy sprawa nie została załatwiona przez naczelnika urzędu skarbowego lub do ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby skarbowej lub dyrektora izby celnej (art. 141 § 1 pkt 1 i 2 O.p.). Ponaglenie na niezałatwienie sprawy jest specyficznym środkiem ochrony praw strony w postępowaniu podatkowym, albowiem przysługuje na bezczynność organu administracyjnego, która w tym przypadku będzie przybierała formę milczenia. W piśmiennictwie przyjmuje się, że ponaglenie należy traktować jako środek zaskarżenia (por.: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, UNIMEX Wrocław 2003 r., s. 522). Jego konsekwencją jest bowiem konieczność zajęcia przez organ wyższej instancji stanowiska w sprawie bezczynności. W razie uznania ponaglenia za uzasadnione, organ podatkowy wyznacza dodatkowy termin do załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwienia spraw w przyszłości (art. 141 § 2 O.p.). W przypadku zaś, gdy organ uznaje ponaglenie za nieuzasadnione, wówczas winien w formie postanowienia rozstrzygnąć o jego nieuwzględnieniu. Wydanie takiego postanowienia będzie uzasadniało wniesienie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu (zob. R. Hauser (w:) S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek; Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. Lexis Nexis, Warszawa 2004, s. 452). Podobne stanowisko w powyższej kwestii zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 lutego 2006 r. (sygn. akt I FSK 588/05, LEX nr 193106), zgodnie z którym skuteczne wniesienie skargi na bezczynność organu w postępowaniu podatkowym uzależnione jest od rozpatrzenia ponaglenia złożonego w trybie art. 141 § 1 O.p., a ponaglenie to winno być załatwione niezwłocznie (art. 139 § 2 O.p.), nie później jednak niż w terminie 30 dni od daty jego wniesienia. Podkreślić należy, że z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby skarżący wyczerpał tryb przewidziany w powyższych przepisach. W odpowiedzi na skargę Dyrektor podniósł, że skarżący nie złożył na wcześniejszym etapie rozpatrywania sprawy stosownego ponaglenia, w tym zakresie powołał się na akta administracyjne. Istotna także w sprawie jest okoliczność, że pismem z dnia [...] tut. Sąd wezwał M. K. m.in. do opowiedzenia się - w terminie 7 dni - czy przed wniesieniem tej skargi strona występowała z ponagleniem do Ministra Finansów przewidzianym w art. 141 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w sprawie bezczynności Dyrektora Izby Skarbowej w B. polegającej na nierozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] Nr [...] o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług (k. nr 7 akt sądowych). Sąd zaznaczył, że w sytuacji złożenia ponaglenia należy złożyć do tut. Sądu jego kopię wraz z dowodem nadania oraz kopię odpowiedzi Ministra Finansów, jeżeli została udzielona. W zakreślonym terminie skarżący potwierdził wyłącznie, że skierowane do Dyrektora zażalenie stanowi także skargę na bezczynność tego organu. Jednocześnie nie wypowiedział się w zakresie pytania drugiego dotyczącego złożenia ponaglenia (k. nr 7 akt sądowych). W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że skarżący nie złożył ponaglenia do Ministra Finansów przed wniesieniem skargi do tut. Sądu. Stąd też przedmiotową skargę, jako niedopuszczalną należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Uregulowany w art. 141 § 1 i 2 O.p. środek prawny w postaci ponaglenia organów administracji publicznej przez organ wyższego stopnia jest bowiem instrumentem koniecznym do zwalczania bezczynności organu, z którego strona musi skorzystać. Dopiero nieskuteczność takiego ponaglenia daje stronie prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu. Przedmiotem kontroli sądowej nie jest wówczas określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak, w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. W tym stanie sprawy stwierdzić należało, że skarżący uchybił wymogowi określonemu w art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., co czyni jego skargę przedwczesną, a tym samym niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., dlatego też postanowiono orzec jak w sentencji postanowienia.