I SAB/Bd 48/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. N. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 19 listopada 2013 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. W pozycji dochody wnioskodawca wskazał "nie posiada". Jako majątek nieruchomy strona wskazała mieszkanie o pow. [...] m² oraz zajazd o pow. [...] m² obciążony hipoteką. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Zarządzeniem z dnia 21 listopada 2013r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową i finansową. W odpowiedzi skarżący oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych oraz samochodu. Na utrzymanie domu wydatkuje: podatek od nieruchomości [...] zł rocznie, [...] zł śmieci, prąd [...] zł co dwa miesiące, zakup butli z gazem [...] zł miesięcznie, opał na zimę [...]zł. Oświadczył również, że utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego ciotki wypłacanego w kwocie [...] zł Skarżący wyjaśnił, że wystąpił o odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata. Również jego żona wystąpiła o wydanie zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. Art. 246 § 1 p.p.s.a. bowiem - dla przyznania prawa pomocy - wymaga wykazania, nie zaś innego - sumarycznego i uproszczonego dowiedzenia istnienia wskazanych w jego treści przesłanek. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że Referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożone na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej. Wezwano skarżącego m.in. do złożenia oświadczeń, potwierdzonych stosownymi dokumentami o uzyskiwanych dochodach i ponoszonych wydatkach oraz do nadesłania np. wyciągów z rachunku bankowego, czyli zasadniczego i miarodajnego dowodu obrazującego stan posiadania i możliwości płatniczych skarżącego. Ponadto zobowiązano skarżącego do złożenia odpisów dokumentów związanych z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą za ostatnie sześć miesięcy dotyczących rozliczenia w podatku dochodowym (np: odpis książki przychodów i rozchodów), deklaracji VAT-7, wyciągów z firmowego rachunku bankowego. W odpowiedzi skarżący lakonicznie odpowiedział, że wystąpił o odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata. Również jego żona wystąpiła o wydanie zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej. Oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego. W ogóle nie przedłożył dokumentów związanych z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (formularz PPF) skarżący wskazuje, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe tylko z żoną, natomiast w piśmie z dnia [...] 2013r. oświadcza, że utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego ciotki, która z nim zamieszkuje. Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżący dopasowuje swoje oświadczenia, które rzekomo mają wykazać, że w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jak wynika z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej skarżący prowadzi działalność gospodarczą w następujących miejscach: [...]. Za niewiarygodne w kontekście faktu prowadzenia działalności gospodarczej w powyższych miejscach oraz specyfiki branży gastronomicznej uznać należy oświadczenie skarżącego o braku posiadania rachunków bankowych. Podkreślić również wymaga, że skarżący jako osoba prowadząca działalność gospodarczą jest płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i w konsekwencji to na nim spoczywa obowiązek opłacania należności z tytułu składek, w formie bezgotówkowej w drodze obciążenia własnego rachunku bankowego lub obciążenia rachunku płatniczego w instytucji płatniczej (art. 47 ust. 4 i ust. 4b tej ustawy). Mając, zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez skarżącego prawidłowo wykonane, uznać należy, że nie wykazał on, iż ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych, z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym (wpis od skargi wynosi 100 zł) z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.