I SAB/Bd 64/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.[...] Sp. z o.o. w G. na bezczynność Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu w przedmiocie rozpoznania i rozliczenia wniosków o płatność złożonych w ramach programu "Czyste Powietrze" postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz S..[...] Sp. z o.o. w G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Strona skarżąca wniosła skargę na bezczynność Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu (dalej też jako: WFOŚiGW) w przedmiocie rozpoznania i rozliczenia wniosków o płatność złożonych w ramach programu "Czyste Powietrze". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie należy wyjaśnić, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy, Sąd w pierwszej kolejności obowiązany był ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej "p.p.s.a."), jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, wówczas podlega ona odrzuceniu. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę (art. 3 § 3 p.p.s.a.), a także rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie strona skarżąca złożyła skargę na bezczynność Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu w przedmiocie rozpoznania i rozliczenia wniosków o płatność złożonych w ramach programu "Czyste Powietrze". W ocenie Sądu przedmiot skargi nie stanowi czynności (bezczynności), czy też aktu dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które podlegają kontroli przez sądy administracyjne. Uprawnienie do otrzymania dofinansowania nie wynika bowiem wprost z przepisów prawa. Powstaje ona na skutek rozstrzygnięcia WFOŚiGW w zakresie rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie przedsięwzięć w ramach Programu Priorytetowego "Czyste Powietrze". Czynności poprzedzające zawarcie umowy nie statuują zobowiązań Funduszu, a nadto nie są rozstrzygnięciem władczym, mają natomiast na celu ustalenie warunków dofinansowania. Działania podejmowane przez Fundusz w zakresie rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie w ramach programu "Czyste Powietrze" mają charakter cywilnoprawny, który wynika z art. 411 ust. 8 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r., poz. 647), czyli gospodarowanie środkami publicznymi wyłącznie w sferze cywilnoprawnej. A zatem nie są to czynności z zakresu administracji publicznej. W tym zakresie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził, że udzielenie dopłaty w ramach programu "Czyste Powietrze" nie jest sprawą o charakterze administracyjnym (z zakresu działania administracji publicznej), ale sprawą o charakterze cywilnoprawnym. NSA wskazał, że skoro art. 411 ust. 8 prawa ochrony środowiska stanowi, że dotacji i pożyczek udziela się na podstawie umów cywilnoprawnych, to należy przyjąć, że przepis ten wyklucza podejmowanie decyzji w tym zakresie. Zresztą w całym rozdziale 4 działu II tytuł VII Prawa ochrony środowiska, regulującym sprawy funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, nie przewidziano wydawania decyzji administracyjnych (postanowienie NSA z 12 marca 2021 r., I GSK 149/21, orzeczenia, których sygnatury przywołano w niniejszym postanowieniu są dostępne na stronie orzeczeń sądów administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sam fakt, że WFOŚiGW wykonuje zadania publiczne wynikające z prawa ochrony środowiska i dysponuje środkami publicznymi nie przesądza o administracyjnoprawnym charakterze czynności dokonywanych w ramach wykonywania tych zadań. Nie wszystkie zadania z zakresu tradycyjnie podejmowanej administracji publicznej muszą być wykonywane w formach władczych, gdyż dopuszcza się w tym zakresie także formy cywilnoprawne, jak np. umowa (por. postanowienie NSA z 5 marca 2010 r., II OSK 390/09). Powyższe potwierdza treść Regulaminu naboru wniosków o dofinansowanie, w szczególności chodzi o charakter działań opartych na oświadczeniach woli (§ 7 Regulaminu), czy poddanie sporów pod sąd powszechny (§ 12 ust. 4 Regulaminu). Zatem, skoro ustawodawca w akcie prawnym rangi ustawowej wprost wskazuje na umowę jako formę prawną właściwą do udzielenia dofinansowania, oznacza to, że właśnie w tej – cywilnoprawnej sferze – pozostawiono sprawy, które w ten sposób uregulowano. W tym stanie rzeczy skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie pierwszym sentencji postanowienia O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi orzeczono w punkcie drugim na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.