I SO/Bd 10/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 24 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu [...] 2013r. wpłynął do tut. Sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz czwórką dzieci, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...]zł netto. Skarżący oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Jako majątek wnioskodawca wskazał mieszkanie o pow. [...] m² oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha oraz [...] – dzierżawa. Uzyskuje dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w kwocie [...] zł na 1 ha. Zarządzeniem z dnia 05 września 2013r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania dokumentów obrazujących sytuację finansową i majątkową skarżącego. W odpowiedzi wnioskodawca przedłożył PIT 37 za lata 2011-2012 z których wynika, że za powyższe okresy osiągnął dochód w kwotach: [...] zł oraz [...]zł. Oświadczył również, że nie posiada oszczędności ani kont zagranicznych. Posiada samochód osobowy fiat 12p o wartości [...] zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze z.) – zwana dalej p.p.s.a., że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Jednakże, w myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanej wyżej regulacji wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie skarżącego pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Podkreślić również należy, że przyznanie prawa pomocy, będącego odstępstwem od zasady partycypacji stron w kosztach postępowania i przerzucające takie koszty na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona w sposób jednoznaczny wykaże spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Oznacza to, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Przenosząc powyższe ogólne rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy oraz jego uzupełnienie nie pozwala na stwierdzenie, że skarżący nie dysponuje środkami, których nie mógłby przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W ocenie orzekającego wniosek skarżącego obarczony jest istotnymi lukami. Wnioskodawca został mianowicie zobowiązany do przedłożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. Skarżący w ogóle nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych. Jedynie lakoniczne oświadczył, że nie posiada żadnych kont zagranicznych. Nie oświadczył natomiast, że nie posiada rachunków w polskich placówkach bankowych. Tym samym należało przyjąć, że takowe rachunki bankowe posiada, których wyciągów nie przedłożył. Wyciągi miały natomiast obrazować wszelkie operacje dokonywane na tych rachunkach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Dotyczyło to zarówno transakcji obciążeniowych na tych rachunkach (czyli wydatków, środków, które wypływają z tych kont), jak również i transakcji uznaniowych (czyli wpływów na te rachunki bankowe). Jest to w rzeczywistości bardzo istotny brak wniosku o prawo pomocy. Wśród dokumentów potwierdzających argumentację wnioskodawcy zwłaszcza wyciągi z rachunków bankowych mogą w najbardziej wiarygodny sposób przybliżyć wiedzę o jego rzeczywistej sytuacji finansowej (por. NSA w postanowieniu z dnia 31 sierpnia 2011 r., I FZ 249/11, LEX nr 896209). Drugą istotną luką jest brak informacji na temat możliwości płatniczych żony skarżącego i pracującej córki. W wezwaniu z dnia 06 września 2013r. w pkt 1 wyraźnie wskazano, że należy przedłożyć również odpisy zeznań podatkowych osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowy. Natomiast w pkt 2 tego wezwania wskazano, że należy również przedłożyć rachunki bankowe tych osób. Skarżący w ogóle nie odniósł się do wezwania w tym zakresie. Również nie wypełnił pkt 4 wezwania tj. nie przedłożył udokumentowanego oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznie przez skarżącego kosztów związanych z comiesięcznym utrzymaniem gospodarstwa domowego. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych niniejszego postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (por. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04). W tym miejscu na podkreślenie zasługuje także ugruntowany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że uzyskanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Zwalnianie od kosztów sądowych musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów sądowych oraz możliwości majątkowych i zarobkowych skarżącego wynika, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych. W konsekwencji, w niniejszej sprawie brak jest podstaw uwzględnienia wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy, co musiało skutkować odmową przyznania tego prawa. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 i art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.