I SO/Bd 20/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu w dniu 31 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.R. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy postanawia: odrzucić wniosek Wnioskiem z dnia 7 października 2023 r. K.R.(dalej jako: "Skarżąca", "Strona") wniosła o wymierzenie Dyrektorowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy grzywny. Skarżąca podała, że 15 listopada 2022 r. wysłała do organu odwołanie w związku z niewydaniem w terminie decyzji przez organ w sprawie z wniosku Skarżącej o prawo do renty inwalidzkiej. Zdaniem Skarżącej odwołanie to nie zostało przesłane przez organ do właściwego sądu ani nie została wydana jakakolwiek decyzja w sprawie tego postępowania. Do wniosku Skarżąca załączyła pismo z dnia 12 listopada 2022 r. adresowane do Sądu Okręgowego w Toruniu pn. "Odwołanie w związku z niewydaniem decyzji przez organ rentowy od wniesionego wniosku z dnia 7 czerwca 1995 r." W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o jego odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 października 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Zakład Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 ze. zm.; dalej: "u.s.u.s.") wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw, przedmiotowo określonych w treści tego przepisu, od których przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Stosownie do art. 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.; dalej: "k.p.c.") ustawa ta normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). Zgodnie natomiast z art. 476 § 2 pkt 2 k.p.c. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się m.in. sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących rent. Ponadto stosownie do art. 476 § 3 k.p.c. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie. Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych (w tym postępowanie w przedmiocie renty inwalidzkiej) należą zatem – co do zasady – do spraw cywilnych podlegających rozpoznaniu w postępowaniu przed sądem powszechnym według przepisów Kodeks postępowania cywilnego (art. 1 k.p.c.). W tych sprawach właściwy jest zatem sąd powszechny. W związku z powyższym sprawa objęta wnioskiem Skarżącej nie ma charakteru sprawy z zakresu administracji publicznej, lecz cywilnej. Dotyczy bowiem postępowania w przedmiocie renty inwalidzkiej. Zatem sprawa ta leży poza zakresem kompetencji sądu administracyjnego. Należy przy tym podkreślić, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny nie ma charakteru samodzielnego środka ochrony prawnej. Jest on ściśle związany ze skargą wnoszoną wyłącznie do sądu administracyjnego, a nie każdą skargą wnoszoną w jakiejkolwiek sprawie. Wniosek taki podlega rozpoznaniu wówczas, gdy skarga dotyczy sprawy należącej do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku, gdy skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna ze względu na jej przedmiot, to również niedopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2011, str. 207-208; postanowienie NSA z 31 stycznia 2023 r., sygn. akt III OZ 20/23, postanowienie NSA z 18 maja 2018 r. , sygn. akt I OZ 444/18; postanowienie NSA z 5 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 969/14; postanowienie WSA w Lublinie z 7 listopada 2018 r. sygn. akt III SO/Lu 8/18; postanowienie WSA we Wrocławiu z 29 marca 2019 r. sygn. akt IV SO/Wr 8/19). Merytoryczne rozpoznanie wniosku o wymierzenie grzywny jest bowiem możliwe tylko wówczas, gdy dotyczy on skargi podlegającej rozpoznaniu przez sąd administracyjny (por. postanowienie WSA w Lublinie z 27 czerwca 2012 r. sygn. akt III SO/Lu 3/12; postanowienie NSA z 16 listopada 2012 r. sygn. akt I OZ 849/12). A zatem, skoro nie było dopuszczalne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność Dyrektora ZUS w Bydgoszczy, dopuszczalne nie jest również wniesienie wniosku o wymierzenie grzywny temu organowi. Końcowo Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie możliwe było odrzucenie wniosku już na wstępnym etapie badania wymogów formalnych złożonego pisma. Odrzucenie wniosku bez uprzedniego wezwania do uiszczenia wpisu jest możliwe gdy sama treść wniosku wskazuje, że jest on niedopuszczalny (por. Postanowienie Sądu Najwyższego z 24 września 1997 r., III RN 19/98). W związku z tym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., Sąd odrzucił przedmiotowy wniosek jako niedopuszczalny. Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.