II SA/Bd 10/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi M. C., J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2008 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących M. i J. małżonków C. kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. i J. C. złożyli do Wojewody K. wniosek o stwierdzenie na podstawie art. 156 §1 pkt l kpa. nieważności decyzji Wójta Gminy W. z dnia [....] nr [...] oraz decyzji z dnia [...] nr [...] jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadniając żądanie wskazali, że wyłącznie organem właściwym do wydania powyższych decyzji w trybie art. 118 ust.2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników był Kierownik Urzędu Rejonowego w A., a nie Wójt Gminy W. Postanowieniem z dnia [...] sygn. akt: [....] Wojewoda K. uznał się niewłaściwym i przekazał wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. Wobec wątpliwości co do statusu wnoszących wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wezwało M. i J. C. do wykazania interesu prawnego w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawcy wskazali, że przed Sądem Rejonowym w . I Wydział Cywilny zawisła sprawa z ich wniosku o stwierdzenie zasiedzenie części nieruchomości objętych w/w decyzjami. Stroną przeciwną jest H. S. , która aktem notarialnym z dnia [...] nabyła przedmiotowe nieruchomości od T. S., który był ich właścicielem w oparciu o wskazane wyżej decyzję. Wnioskodawcy podali, ze wykazanie wadliwości decyzji przed Sądem wykaże brak legitymacji procesowej H. S. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. odmówiło wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wójt Gminy W. z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskodawcy nie wykazali, aby byli stroną w postępowaniu o wydanie decyzji, której stwierdzenia nieważności domagają się lub, że są następcami prawnymi takich osób, które były stroną tego postępowania lub mogły być taką stroną, lecz nie brały udziału w postępowaniu, a także nie wykazali, by w dacie wydawania decyzji byli właścicielami nieruchomości objętej tą decyzją. W ocenie SKO wnioskodawcy błędnie wywodzą swój interes prawny z okoliczności związanych z postępowaniem o stwierdzenie zasiedzenia części przedmiotowej nieruchomości. Przesłanką nabycia nieruchomości w drodze zasiedzenia jest bowiem samoistne jej posiadanie. Dla oceny zaistnienia tej przesłanki nie ma znaczenia kto jest właścicielem takiej nieruchomości i na jakiej podstawie. wnioskodawca chce zasiedzieć. Nadto organ stwierdził, że dopóki wnioskodawcy nie legitymują się sądowym stwierdzeniem zasiedzenia nieruchomości, to nie mogą być uznani za osoby, którym przysługują prawa do tej nieruchomości. Stwierdzenie nieważności decyzji w ocenie SKO nie może wywierać również żadnego wpływu na toczące się postępowanie sądowe o stwierdzenie zasiedzenia. M. i J. małż. C. wnieśli o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej opisaną wyżej decyzją SKO zarzucając jej obrazę dyspozycji art. 158 § 2 Kpa w związku z art. 28 Kpa i zażądali zmiany zaskarżonej decyzji przez rozstrzygnięcie, że decyzje Wójta Gminy W. z [...] zostały wydane z naruszeniem prawa. Podnieśli, że nie wnioskowali o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, a tylko o stwierdzenie ich wydania z naruszeniem prawa na zasadzie art. 158 § 2 K.p.a. ocenie skarżących, przysługiwał im status strony w postępowaniu o nieodpłatne przekazanie działek na zasadzie art. 28 K.p.a. .gdyż w dacie wydania przedmiotowych decyzji byli oni posiadaczami tych nieruchomości w dobrej wierze. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją nr [...] z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 28, art. 127 § 3 i 4, art. 157 § 3 i art. 158 § K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając to rozstrzygnięcie Kolegium podzieliło wcześniejsze ustalenia co do braku interesu prawnego wnioskodawców w zakresie żądania stwierdzenia wydania przedmiotowej decyzji z naruszeniem prawa. Tym samym ponownie uznano, że żądanie to zostało wniesione przez podmioty, którym nie przysługuje w tej sprawie status strony, co z kolei powoduje, że postępowanie nie jest podmiotowo dopuszczalne. W skardze na tę decyzję M. i J. C. wnieśli o jej uchylenie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które mało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 28, 61 § 1 i 158 §2K.p.a. polegające na uznaniu, że skarżącym nie przysługuje status strony w postępowaniu o stwierdzenie wydania z naruszeniem prawa decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] nr [...] oraz decyzji z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu wskazali na oczywistość ich interesu prawnego wynikającą z faktu, że właścicielka przedmiotowych działek H. S. domaga się przed Sądem Rejonowym w A. eksmisji skarżących z przedmiotowej nieruchomości. Uzyskanie żądanej decyzji pozwoli skarżącym wszcząć postępowanie o stwierdzenie nieważność zawartej pomiędzy T. S. (adresatem decyzji Wójta Gminy W. z [...]) a H. S. umowy sprzedaży działki, której są samoistnymi posiadaczami w dobrej wierze. Ponadto w ocenie skarżących Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po uzyskaniu informacji o wadliwości decyzji Wójta Gminy W. winno z urzędu wydać decyzje w oparciu o art 158 § 2 K.p.a. Skarżący zarzucili również, że obie decyzję w niniejszym postępowaniu zostały skierowane do osoby zmarłej, a więc nie będącej stroną (art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.), gdyż T. S. nie żyje już od kilku lat. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie T. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 10 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071; ze zm.; zwanej "k.p.a.") organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. Podstawowym obowiązkiem organów jest zatem na wstępie ustalenie kręgu podmiotów posiadających przymiot strony, a stroną w postępowaniu administracyjnym w myśl art.28k.p.a. jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji są to niewątpliwie adresaci tejże decyzji, lub ich następcy prawni ( w zakresie praw zbywalnych). Poza sporem pozostaje, ze obie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. zostały skierowane do T. S., jako adresata będących przedmiotem niniejszego postępowania decyzji Wójta Gminy W. z [...]. Tymczasem z przesłanego sądowi skróconego odpisu aktu zgonu wydanego przez Urząd Stanu Cywilnego w A. wynika, że T. S. zmarł 6 stycznia 2001r., a zatem nie żył już w dniu wszczęcia postępowania, a tym samym nie mógł być stroną postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wydając zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję z [...] nie było o tym poinformowane i skierowało decyzje do osoby nieżyjącej. Okoliczność, że organ nie posiadał wiedzy o tym fakcie nie ma znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nie zmienia to bowiem obiektywnego faktu wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie sytuacji prawnej osoby nieżyjącej. W rozważanej sprawie zapadłe rozstrzygnięcia o sytuacji prawnej osoby, która zmarła przed wszczęciem postępowania, Sąd uznał za rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W sytuacji, gdy wycofanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji nastąpiło z powodu obciążającej ją wady nieważności, Sąd uznał, że badanie legalności tej decyzji pod kątem zarzutów skargi byłoby przedwczesne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien uwzględnić podniesioną wyżej okoliczność i w pełni stosując się do warunkujących prawidłowość postępowania administracyjnego przepisów wydać rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 ww. ustawy, a o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200, art. 209 tej ustawy.