II SA/Bd 1000/07

16 kwietnia 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie WSA: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2008r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] W.K. sprawy ze skargi A.T. i M.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2007r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów dojazdu do szkoły oddala skargę Pismem z dnia [...]2007 r. A. i M. T. zwrócili się do Wójta Gminy [...] o zorganizowanie dowozu ich dzieci: T. – lat 5 i P. – lat 7 do szkoły, ewentualnie o wypłacenie rekompensaty za dowóz dzieci we własnym zakresie w wysokości 8 zł za każdy dzień. Podali, że odległość z domu do szkoły wynosi [...] km. W odpowiedzi na to Kierownik Gminnego Zespołu Obsługi Oświaty w [...], pismem z dnia [...]2007 r. poinformował A. i M. T., że obowiązkowi szkolnemu podlega tylko ich starszy syn, P. i że w związku z tym, iż uczęszcza on do Szkoły Podstawowej w D., nie będącej szkołą w obwodzie której mieszka, nie ma podstaw prawnych do zorganizowania jemu dowozu lub zwrotu kosztów przejazdu. Wskazał ponadto, że młodszy syn – T., ze względu na wiek (5 lat), nie jest jeszcze objęty obowiązkiem rocznego przygotowania przedszkolnego dlatego koszty jego dojazdu rodzice muszą pokrywać we własnym zakresie. Na to pismo A. i M. T. wnieśli w dniu [...]2007 r. odwołanie do Wójta Gminy [...]. Podtrzymali w nim swoje żądanie o zorganizowanie dowozu dzieci lub wypłatę rekompensaty. Wyjaśnili także, że dzieci uczęszczają do szkoły w D. ponieważ jest ona położona najbliżej ich miejsca zamieszkania, prowadzą do niej lepsze drogi niż do szkoły obwodowej w S., oraz panuje tam miła atmosfera związana z małą ilością dzieci. Podkreślili, że młodszy syn wprawdzie nie jest jeszcze objęty obowiązkiem rocznego przygotowania przedszkolnego, ale go realizuje i że jest dowożony do szkoły razem ze starszym bratem, dlatego domagają się jednej rekompensaty za dowóz dwójki dzieci. W odpowiedzi na odwołanie Wójt Gminy [...] pismem z dnia [...]2007 r. poinformował A. i M. T., że podziela ich argumenty dotyczące wyboru szkoły w D., czyli poza ustalonym obwodem i jest gotów zwracać koszty dowozu do wysokości ceny biletu miesięcznego na trasie do 4 km w kwocie 45, 90 zł. Z takim rozwiązaniem Państwo T. nie zgodzili się i wyrazili chęć odwołania się, o czym poinformowali wójta osobiście, w dniu [...]2007 r. Wobec tego, w dniu [...]2007 r. Wójt Gminy [...] wydał decyzję, w której przyznał A. i M. T. zwrot kosztów przejazdu syna P. do szkoły w D., w kwocie 45, 90 zł miesięcznie. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał przepis art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tj. Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572; z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji podał, że przyznał zwrot kosztów przejazdu syna P. pomimo tego, że nie uczęszcza on do szkoły obwodowej w S. oraz, że nie ma prawnych możliwości zwrotu kosztów przejazdy młodszego syna T., ponieważ jako pięciolatek nie jest jeszcze objęty obowiązkiem rocznego przygotowania przedszkolnego. Podkreślił, że nie ma także podstaw prawnych do zwrotu kosztów przejazdu w wysokości 8 zł dziennie, czego oczekiwali wnioskodawcy. W odwołaniu od tej decyzji A. i M. T. stwierdzili, że przyznana przez wójta kwota jest zbyt niska w stosunku do rzeczywiście ponoszonych kosztów dowozu dzieci do szkoły. Podkreślili, że na żadnej z dróg prowadzących do szkół czy to w S., czy w D. nie ma komunikacji publicznej. Przedstawili ponadto sposób, w jaki obliczyli wysokość żądanej rekompensaty, przytaczając zasady wynikające z rozporządzenia w sprawie warunków ustalenia oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...]2007 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy [...], uznając ją za zgodną z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności zaś z przepisem art. 17 ust. 3 ustawy o systemie oświaty (cyt. na wstępie), który stanowi, że jeżeli droga dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka przekracza odległości wymienione w ust. 2 tj. 3 km – w przypadku uczniów klas I-IV szkół podstawowych, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrotu kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż Państwo T. mieszkają w S., przy ul. [...], która zgodnie z uchwałą Rady Gminy w S. z dnia [...]1999 r. przypisane jest do obwodu Szkoły Podstawowej w S., ale z uwagi na dogodniejszą i krótszą drogę (3,2 km) posyłają swoje dzieci do Szkoły Podstawowej w D.. Z powodu braku utwardzonej drogi nie ma możliwości zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu, ani przewozu komunikacją publiczną, dlatego też organ I instancji słusznie przyznał zwrot kosztów przejazdu w wysokości wynikającej z ceny biletu miesięcznego na odległości do 4 km, odpowiadającej trasie przejazdu z miejsca zamieszkania do szkoły w D. Odnośnie młodszego syna T. – w wieku 5 lat wskazano na treść przepisu art. 14 a ust. 3 ustawy o systemie oświaty, nakładającego wprawdzie na gminę obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrot kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej w sytuacji gdy droga z domu do najbliższego publicznego przedszkola lub oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej przekracza 3 km ale tylko wtedy, gdy dotyczy to dziecka sześcioletniego. Podkreślono, że ustawodawca nałożył obowiązek odbycia rocznego przygotowania przedszkolnego wyłącznie na dziecko sześcioletnie (art. 14 ust. 3 i 3a cyt. ustawy). W skardze na to rozstrzygnięcie A. i M. T. opisali trudności jakie napotykają dowożąc dzieci do szkoły w związku ze złym stanem dróg. Ponadto podnieśli, że kwota, którą przyznał wójt tytułem rekompensaty za dowóz dzieci jest niewystarczająca i ponownie przedstawili własne wyliczenie kosztów przejazdu, w efekcie żądając wypłaty kwoty 8 zł za każdy dzień obecności obojga dzieci lub jednego dziecka w szkole. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas przedstawione argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozpatrując skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialno - prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do sądu decyzji są przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tj. Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572; z późn. zm. ), w szczególności zaś, jak słusznie na to wskazały organy obu instancji przepis art. 17 ust. 2 i 3 tej ustawy, zgodnie z którym obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrot kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej, jeżeli droga dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka, przekracza odległość 3 km – w przypadku uczniów klas I – IV szkół podstawowych. Jeżeli zatem gmina w takiej sytuacji, obojętnie z jakich przyczyn, nie zapewni bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu, to musi zapewnić zwrot kosztów przejazdu, ale wyłącznie środkami komunikacji publicznej. Innych obowiązków przepis ten na gminę nie nakłada. Zwłaszcza nie wynika z niego obowiązek zwrotu kosztów przejazdu samochodem prywatnym rodziców dziecka. Mógł zatem Wójt Gminy [...] nie uwzględnić wniosku skarżących o przyznanie kwoty 8 zł za każdy dzień dowozu dzieci do szkoły, którą to kwotę wyliczyli skarżący w oparciu zasady wynikające z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalenia oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych... (Dz. U. Nr 27, poz. 271; z późn. zm.). Przyznanie natomiast przez Wójta zwrotu kosztów przejazdu w kwocie 45,90 zł miesięcznie należy uznać za słuszne o tyle, że jest to cena biletu miesięcznego za przejazd komunikacją publiczną na odległości do 4 km, to jest odpowiadającej trasie przejazdu z miejsca zamieszkania do szkoły w D.. To że na trasie tej, jak podnoszą skarżący, nie zorganizowano komunikacji publicznej, nie ma znaczenia, wobec treści przepisu art. 17 ust. 3 (cytowanego powyżej). Istotniejszą okolicznością w niniejszej sprawie pozostającą poza sporem jest to, że starszy syn skarżących – P. uczęszcza do szkoły w D., która nie jest jego szkołą obwodową. Gramatyczna wykładnia przepisu art. 17 ust. 3 prowadzi do wniosku, że obowiązki gminy w tym przepisie wymienione, o których mowa powyżej, dotyczą tylko takiej sytuacji, gdy dziecko uczęszcza do szkoły, w której obwodzie mieszka. Jeżeli zatem Wójt Gminy [...], pomimo jednoznacznego brzmienia przepisu art. 17 ust. 3, uwzględniając wszystkie argumenty faktyczne przedstawione przez skarżących, a przemawiające za tym, aby ich dziecko uczęszczało do innej szkoły niż obwodowa, zamierzał zwrócić im koszy przejazdu do szkoły w D., to po pierwsze słusznie zrobił to wydając w tej sprawie decyzję administracyjną, przyznającą zwrot kosztów przejazdu, a po drugie prawidłowo przyjął metodę obliczenia tych kosztów. Niewątpliwie bowiem celem ustawodawcy formułującego zasady zawarte w art. 17 ustawy o systemie oświaty, było zapewnienie jak najbezpieczniejszego i jak najmniej kłopotliwego dotarcia dzieci do odpowiedniej dla nich szkoły. Realizację tego właśnie celu umożliwiła wydana przez wójta sporna decyzja administracyjna. Oceniając legalność tej decyzji Sąd miał na uwadze zawarty w art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) zakaz refomationis in peius czyli zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżących w stosunku do ustalonej w zaskarżonym akcie. Wskazać należy, że przyjęcie wyłącznie wykładni gramatycznej art. 17 ust. 3 ustawy prowadziłoby do wniosku, że gmina w ogóle nie ma w stosunku do starszego syna obowiązku zwrotu kosztów przejazdu, ponieważ nie uczęszcza on do szkoły, w której obwodzie mieszka. Powodowałoby to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. To zaś sprowadziłoby ewidentnie pogorszenie sytuacji skarżących w stosunku do tej, która wynika z zaskarżonej decyzji. Uwzględniając zatem wynikający z art. 134 § 2 (cyt. powyżej) zakaz, uznając iż dokonany przez organ wybór wykładni celowościowej nie stanowi naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji, Sąd zadecydował o nie uchyleniu jej. Ponownie odnosząc się do wysokości przyznanych kosztów przejazdu podkreślić należy, że brak podstaw prawnych do uwzględniania przy ich ustalaniu młodszego syna skarżących – T. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 14 ust. 3 ustawy o systemie oświaty (cyt. na wstępie), obowiązek odbycia rocznego przygotowania przedszkolnego w przedszkolu albo w oddziale przedszkolnym zorganizowanym w szkole podstawowej dotyczy tylko dziecka w wieku lat 6. I tylko wtedy, gdy droga dziecka sześcioletniego (tj. objętego obowiązkiem rocznego przygotowania przedszkolnego) z domu do najbliższego publicznego przedszkola lub oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej przekracza 3 km, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka lub zwrot kosztów przejazdu dziecka i opiekuna środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice (art. 14 a ust. 3). Stosownie do treści przepisu art. 14 ust. 3a ustawy, obowiązek odbycia rocznego przygotowania przedszkolnego rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 6 lat. Okolicznością bezsporną jest to, że młodszy syn skarżących, w chwili orzekania przez organy administracji obu instancji, nie miał skończonych 6 lat. Nie był więc objęty obowiązkiem rocznego przygotowania przedszkolnego. Wobec tego gmina nie miała w stosunku do niego obowiązków, o których mowa w art. 14 a ust. 3 ustawy, dotyczących transportu. Mając powyższe na uwadze, orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (cyt. powyżej).