II SA/Bd 1001/10

Dnia 7 grudnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Włodarska sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 7 grudnia 2010 roku sprawy ze skargi J. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie sprostowania pouczenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia 29 lipca 2010 r., [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 111 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia 21 czerwca 2010 r., Nr [...], o odmowie sprostowania pouczenia co do prawa wniesienia odwołania od decyzji z dnia 7 maja 2010 r., znak [...]. Postanowienie organu I instancji zostało wydane na podstawie art. 111 § 1 i 2 k.p.a. W rozstrzygnięciu tym organ pouczył skarżącego o prawie wniesienia na nie zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w terminie 7 dni od daty jego otrzymania. Skarżący stosując się do pouczenia w piśmie z dnia 15 lipca 2010 r. złożył zażalenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia 29 lipca 2010 r. utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji wskazując, iż brak jest podstaw do zmiany bądź uchylenia postanowienia organu I instancji. Skargę sądową na postanowienie organu odwoławczego wniósł J. A., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 7, 9, 10, 77, 80 i 138 k.p.a. przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane w trybie art. 111 k.p.a. i nie przysługuje na nie zażalenie (art. 141 § 1 k.p.a.). W związku z tym nie jest to postanowienie podlegające zaskarżeniu do sądu administracyjnego, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesionych, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procedurą administracyjną według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd przy tym rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Wyeliminowanie decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego nastąpić może także w przypadku stwierdzenia, iż akty te dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Na skutek tak przeprowadzonej kontroli legalności objętego skargą postanowienia Sąd stwierdził, że organ odwoławczy orzekający w rozpoznawanej sprawie dopuścił się rażącego naruszenia prawa powodującego konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Poddane kontroli sądowoadministracyjnej postanowienie obarczone jest istotną wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegającą na rażącym naruszeniu prawa. Organ rozpoznał bowiem oczywiście niedopuszczalny środek zaskarżenia. Przypomnieć należy, że zaskarżonym postanowieniem, wydanym trybie zażaleniowym, organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie wydane na podstawie art. 111 § 1 k.p.a. w przedmiocie uzupełnienia postanowienia w kwestii pouczenia o sposobie wniesienia środka zaskarżenia. Zgodnie z art. 111 § 1 k.p.a. strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Nie budzi wątpliwości, że postanowienie wydane w trybie art. 111 § 1 k.p.a. nie jest zaskarżalne. Ustawodawca nie przewidział możliwości zaskarżania wszystkich postanowień wydawanych w toku postępowania administracyjnego. W myśl bowiem art. 141 § 1 k.p.a., zażalenie przysługuje na postanowienie tylko w przypadkach wskazanych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Oznacza to, że katalog postanowień, na które może być wniesione zażalenie, jest zamknięty i organ orzekający w sprawie nie może go rozszerzać. Organ I instancji wadliwie jednak pouczył stronę o prawie do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 21 czerwca 2010 r. Wprawdzie, stosownie do art. 112 k.p.a., błędne pouczenie w decyzji co do prawa wniesienia odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, jednakże nie można w oparciu o ten przepis przyznawać stronie uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania administracyjnego, jak również regulacja ta nie stanowi o możliwości usankcjonowania nieistniejących zasad zaskarżania wskazanych przez organ I instancji. O dopuszczalności i trybie wnoszenia środków zaskarżenia nie decydują bowiem organy administracji, lecz przepisy prawa, które organy winny prawidłowo stosować. Niewątpliwie więc zażalenie wniesione na postanowienie wydane w trybie art. 111 k.p.a. w przedmiocie uzupełnienia pouczenia było niedopuszczalne, co organ odwoławczy winien był stwierdzić w trybie art. 134 k.p.a. Tymczasem Kolegium rozpoznało jednak przedmiotowe zażalenie, zamiast stwierdzić niedopuszczalność tego środka zaskarżenia. Stosownie bowiem do postanowień art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania, a w myśl art. 144 k.p.a. do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Skoro więc organ II instancji zaskarżonym postanowieniem rozpoznał niedopuszczalne zażalenie, a niedopuszczalność ta jest prima facie oczywista, to tym samym rażąco naruszył art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 141 § 1 k.p.a. i art. 144 k.p.a. Organ odwoławczy błędnie bowiem uchylił postanowienie organu I instancji zamiast zastosować przepis art. 134 k.p.a. Stanowi to kwalifikowaną wadę poddanego kontroli sądowoadministracyjnej rozstrzygnięcia. W tej sytuacji, skoro zaskarżone postanowienie nie powinno być wydane, to wszelkie zarzuty skargi dotyczące meritum tego rozstrzygnięcia uchylają się spod kontroli Sądu. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ administracji uwzględni powyższe rozważania Sądu i rozpozna wniesione zażalenie zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe naruszenie prawa procesowego skutkuje wadliwością zaskarżonego postanowienia powodującą konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.