II SA/Bd 1001/23
WyrokWSA w Bydgoszczy2025-07-01
Skład orzekający: Joanna Janiszewska-Ziołek, Joanna Brzezińska, Mariusz Pawełczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy lokalizacja farmy fotowoltaicznej o mocy przekraczającej 500 kW, w sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i braku uwzględnienia takich obszarów w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, może być realizowana na podstawie decyzji o warunkach zabudowy, czy też wymaga uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że lokalizacja farmy fotowoltaicznej, niezależnie od jej mocy, dokonywana jest na podstawie art. 61 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.). Oznacza to, że nie wymaga oceny przesłanek zasady dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej, a także nie jest uzależniona od uwzględnienia rozmieszczenia takich farm w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, realizacja takiej inwestycji jest możliwa po uzyskaniu decyzji o warunkach zabudowy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy R. odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej o mocy do 5MW. Organy administracji odmówiły wydania decyzji, argumentując, że teren nie jest objęty planem miejscowym, a studium nie przewiduje takich obszarów, co uniemożliwia zastosowanie wyłączenia z art. 10 ust. 2a u.p.z.p. Ponadto, wskazano na niespełnienie warunku dobrego sąsiedztwa. Skarżąca kwestionowała te argumenty, twierdząc, że decyzja o warunkach zabudowy jest indywidualnym orzeczeniem, a studium nie jest aktem prawa miejscowego wiążącym organy w indywidualnych sprawach.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz P. W. kwotę 500 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 lipca 2025 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] lutego 2023r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz P. W. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z [...].02.2023 r., znak: [...], Wójt Gminy R., po rozpatrzeniu wniosku P. Sp. z o. o. w W. z 25.11.2022 r., działając na podstawie art. 1 ust. 2, art. 4 ust. 2 pkt 2, art. 53 ust. 4 pkt 6, 9, art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, 4, art. 61 ust. 1, art. 64 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 503, dalej u.p.z.p.) orzekł o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej o mocy do 5MW, na terenie działki nr [...], obręb C., gmina R., określonej w załączniku graficznym stanowiącym integralną cześć decyzji.
W uzasadnieniu decyzji orzekający organ I instancji wskazał, że teren objęty wnioskiem znajduje się na obszarze, na którym brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wskazał, że zgodnie z art. 53 ust. 3 u.p.z.p., dokonano analizy warunków i zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy wynikających z przepisów odrębnych oraz stanu faktycznego i prawnego terenu, na którym przewiduje się realizację inwestycji. W jej wyniku ustalono zaś, że wydanie pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy w rozpatrywanej sprawie nie jest możliwe, ponieważ zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1-6 nie zachodzi okoliczność łącznego spełnienia określonych tam warunków. Organ wyjaśnił, że w obowiązującym Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy R., uchwalonym uchwałą Nr [...] Rady Gminy R. z dnia [...] marca 2001 r. w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy R., zmienionym uchwałą nr [...] Rady Gminy R. z [...] września 2011 r. w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy R. oraz uchwałą nr [...] Rady Gminy R. z [...] lipca 2020 r. w sprawie uchwalenia zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy R., nie przewiduje się obszarów, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii, zatem nie ma możliwości zastosowania wyłączenia zawartego w art. 10 ust. 2a pkt 1 u.p.z.p.
Po dokonaniu analizy na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 1-6 u.p.z.p. stwierdzono też, że w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione warunki określone w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Inwestycję polegającą na budowie farmy fotowoltaicznej o mocy do 5MW wytwarzającą energię elektryczną ze źródła odnawialnego (instalacja fotowoltaiczna) o mocy przekraczającej 500 kW, uznaje się bowiem za zabudowę produkcyjną i wokół terenu działki inwestycyjnej nie występuje zabudowa mogąca stanowić tzw. "dobre sąsiedztwo" dla planowanej farmy fotowoltaicznej o mocy do 5MW. Jak wskazał organ - w analizowanym obszarze występuje zabudowa zagrodowa, która nie stanowi sąsiedztwa dla ww. inwestycji.
W odwołaniu P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. zaskarżyła w całości decyzję organu I instancji, podnosząc zarzut naruszenia prawa procesowego tj. art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i przyjęciu, iż lokalizacja planowanej inwestycji wymaga oznaczenia w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy wraz z przynależnymi strefami ochronnymi związanymi z ograniczeniami w zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, podczas gdy decyzja ustalająca warunki zabudowy jest indywidualnym orzeczeniem organu co do określonej lokalizacji – bez uwzględnienia studium którego treść obliguje jedynie organy gminy co do kierunków polityki a nie co do konkretnych decyzji w oparciu o politykę zagospodarowania przestrzennego.
Ponadto, zarzuciła naruszenie: art. 4 ust. 1 i 2 u.p.z.p. (poprzez jego niezastosowanie i niewydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy w sytuacji gdy Gmina nie posiadała planu zagospodarowania przestrzennego), art. 10 ust. 2a oraz art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. (poprzez uznanie, że studium jest aktem prawa miejscowego i na jego podstawie można wydać decyzję odmawiającą ustalenia warunków zabudowy), art. 61 u.p.z.p.( poprzez niewydanie decyzji zgodnej z wnioskiem, pomimo spełnienia warunków).
Spółka wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w całości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...].06.2023 r., nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
W ocenie Kolegium, w stanie faktycznym sprawy istotne jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy dla planowanej inwestycji w postaci farmy fotowoltaicznej dopuszczalne jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, czy też jej lokalizacja możliwa jest jedynie w oparciu o ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W związku z tym organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 10 ust. 2a u.p.z.p. w zw. z art. 13 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 553), jeżeli na obszarze gminy przewiduje się wyznaczenie obszarów, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW, a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, w studium ustala się ich rozmieszczenie, z wyłączeniem:
1. wolnostojących urządzeń fotowoltaicznych, o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 1000 kW zlokalizowanych na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas V, VI, VIz i nieużytki - w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne;
2. urządzeń innych, niż wolnostojące.
Kolegium zwróciło uwagę, że teren, na którym planowana jest przedmiotowa inwestycja nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Z kolei w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy R., przyjętym ww. uchwałą nr [...] Rady Gminy R. z [...] marca 2001 nie przewiduje się obszarów, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii. Z tego wprost w ocenie organu należy wnioskować, że studium nie przewiduje dla terenu inwestycji (dz. nr [...]) rozmieszczenia urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500kW.
Wyjaśniono, że studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego jest aktem polityki przestrzennej gminy i jest uchwalane dla całego obszaru gminy. Ustawodawca pozostawił gminie, jako podstawowej jednostce samorządu terytorialnego prawo decydowania o rozmieszczeniu urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW z wyłączeniami wynikającymi z art. 10 ust 2a, co stanowi wyraz ochrony interesu publicznego (art. 1 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p.). Koreluje to z zasadą ładu przestrzennego oraz zrównoważonego rozwoju, które ustawodawca przyjął za podstawę polityki przestrzennej.
W ocenie Kolegium, obowiązujące regulacje należy interpretować w ten sposób, że co do zasady określenie sposobu zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w planie miejscowym (art. 4 ust. 1 u.p.z.p.), co oznacza, iż ustawodawca na obszarach pozbawionych planu miejscowego respektuje generalną zasadę wolności zabudowy w granicach określonych przepisami szczególnymi (art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p.), ale także przepisami samej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jak już więc wskazano, brak planu miejscowego dla danego terenu nie oznacza możliwości lokalizacji na nim inwestycji w postaci urządzeń wytwarzających energię elektryczną z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW (z wyłączeniami wynikającymi z art. 10 ust. 2a), w drodze decyzji administracyjnej, gdy ustawa przewiduje, że ich lokalizacja wymaga uchwalenia planu miejscowego, a uprzednio określenia tych obszarów w studium. Innymi słowy - lokalizacja inwestycji w postaci urządzeń wytwarzających energię elektryczną z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW (z wyłączeniami wynikającymi z art. 10 ust 2a), możliwa jest wyłącznie w oparciu o ustalenia planu miejscowego, którego obowiązek sporządzenia dla przewidzianych w studium obszarów ich rozmieszczenia, znajduje swe źródło w przepisach art. 10 ust. 2a oraz art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. (por. orzecznictwo odnoszące się do lokalizacji obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m², m.in. wyrok NSA z 11 stycznia 2017 r., II OSK 931/15).
Kolegium zauważyło przy tym, iż z uwagi na planowaną moc urządzeń (do 5MW), nie ma możliwości zastosowania wyłączenia zawartego w art. 10 ust. 2a pkt 1 u.p.z.p. Z przyczyn wyżej opisanych, zdaniem Kolegium, nie ma wystarczających podstaw prawnych dla uznania, że dla planowanej inwestycji możliwe jest ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy, a dodatkowo - dyspozycję zawartą w art. 61 ust. 3 u.p.z.p., który stanowi, że przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się do linii kolejowych, obiektów liniowych i urządzeń infrastruktury technicznej, a także instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Kolegium stwierdziło nadto, że niewątpliwie planowana inwestycja stanowi instalację odnawialnego źródła energii, w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy o odnawialnych źródłach energii, wyjaśniło jednak, że lokalizowanie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW (z uwzględnieniem wyjątków), wymaga uprzedniego określenia obszarów przeznaczonych na ten cel w studium a następnie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i nie jest możliwe ustalenie lokalizacji tych urządzeń w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu.
Kolegium podkreśliło również, że farma fotowoltaiczna, składająca się z paneli do [...] sztuk o mocy do 5MW, będzie miała cechy zabudowy przemysłowej lub produkcyjnej. W tych okolicznościach Kolegium podzieliło ustalenie organu I instancji, oparte na wynikach analizy dołączonej do decyzji, że farma fotowoltaiczna, planowana w obszarze zabudowy zagrodowej nie spełnia warunku dobrego sąsiedztwa w zakresie kontynuacji funkcji (zob. str. 3 i 7 decyzji), co uzasadnia stwierdzenie, że warunek z art. 61 ust 1 pkt 1 nie jest spełniony, a w konsekwencji, nie byłoby możliwe również wydanie pozytywnej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy.
W skardze do Sądu P. Sp. z o.o. w W. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, mającego wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i przyjęciu, iż lokalizacja planowanej inwestycji wymaga oznaczenia w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy wraz z przynależnymi strefami ochronnymi związanymi z ograniczeniami w zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, podczas gdy decyzja ustalająca warunki zabudowy jest indywidualnym orzeczeniem organu co do określonej lokalizacji - bez uwzględniania studium, którego treść obliguje jedynie organy gminy co do kierunków polityki, a nie co do konkretnych decyzji w oparciu o politykę zagospodarowania przestrzennego;
2. art. 7 k.p.a., w zw. z art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a zwłaszcza faktu, że w przypadku budowy instalacji związanej z odnawialnymi źródłami energii nie jest konieczne spełnienie warunku tzw. dobrego sąsiedztwa, co w konsekwencji oznacza znaczne utrudnienie budowy jakiejkolwiek inwestycji związanej z odnawialnymi źródłami energii, a także całkowite pominięcie okoliczności, że interes społeczny przemawia za wydaniem decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji, ponieważ rozwój odnawialnych źródeł energii uzasadniony jest potrzebami społeczeństwa w szczególności jeżeli weźmiemy pod uwagę ciągłe zapotrzebowanie na energię elektryczną i rozwój technologii odnawialnych źródeł energii jakim jest energia fotowoltaiczna, które posiadają szereg zalet powodujących ich wyższość nad źródłami konwencjonalnymi;
3. art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a., poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania, mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dot. pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a w konsekwencji uniemożliwienie stronie realizacji inwestycji ze względu na pozaprawne kryteria;
4. art. 7a § 1 k.p.a. polegające na rozstrzygnięciu wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść skarżącego, mimo braku spornych interesów zarówno stron jak i osób trzecich.
Ponadto, zarzucono naruszenie prawa materialnego, będące konsekwencją naruszenia przepisów prawa procesowego tj.:
1. art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że pod pojęciem przepisów odrębnych należy w niniejszej sprawie rozumieć regulacje art. 10 ust. 2a podczas gdy wskazane przepisy stanowią jedynie "instrukcję postępowania" dla organów gminy, przyjmujących regulacje dotyczące ładu przestrzennego w gminie i nie mogą stanowić podstawy wydania albo odmowy wydania decyzji administracyjnych w sprawach indywidualnych (w tym decyzji o warunkach zabudowy);
2. art. 61 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p., poprzez jego błędną interpretację i nieprawidłowe przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie do wydania decyzji o warunkach zabudowy konieczne jest łączne spełnienie wszystkich warunków wskazanych w ust. 1 niniejszego przepisu, podczas gdy z treści normy wprost wynika, iż w przypadku inwestycji dotyczącej odnawialnych źródeł energii, nie jest niezbędne spełnienie warunków z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2;
3. art. 61 u.p.z.p. poprzez jego niezastosowanie oraz niewydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy w przypadku gdy zostały spełnione wszelkie przesłanki przemawiające za jej wydaniem; jedyne do czego był zobowiązany organ w rzeczonym stanie faktycznym było zbadanie czy dana lokalizacja spełnia wymogi określone w ww. normie prawnej, a nie do urzeczywistnienia w decyzji odmawiającej abstrakcyjnej polityki gospodarki przestrzennej, pomimo konieczności w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego indywidualnego rozpatrzenia treści wniosku - jedynie pod kątem treści art. 61 u.p.z.p.
4. art. 10 ust. 2a u.p.z.p., poprzez jego błędne zastosowanie oraz uznanie, że studium jest aktem prawa miejscowego i na jego podstawie można wydawać decyzję odmawiającą ustalenia warunków zabudowy, przy błędnym uznaniu, że planowana moc wytworzona przez odnawialne źródła energii przewyższająca 500 kW, uniemożliwia ustalenie warunków zabudowy dla tego typu przedsięwzięć, w czasie gdy studium wiąże jedynie organy Gminy w zakresie polityki przestrzennej realizowanej w formie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie zaś w decyzjach ustalających warunki zabudowy.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty:
1) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy R. w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej na dz. nr [...] w obrębie C., gm. R.;
2) na podstawie art. 200 p.p.s.a. zwrot kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) oraz art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a,. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając w świetle powyższych kryteriów wniesioną w niniejszej sprawie skargę, Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja, wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Planowana przez Skarżącą inwestycja polegająca na budowie farmy fotowoltaicznej o mocy do 5MW, stanowi instalację odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (dalej: "u.o.z.e.").
Teren objęty wnioskiem Skarżącej o wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest położony w obszarze nieobjętym ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz znajduje się w obszarze, dla którego nie została podjęta uchwała o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu. W obowiązującym studium nie przewiduje się obszarów, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii, zatem według organu, nie ma możliwości wyłączenia zawartego w art. 10 ust. 2a pkt 1 u.p.z.p. Po dokonaniu analizy orzeczono, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego, czy w świetle przepisów art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. o rozmieszczaniu farm fotowoltaicznych, o mocy większej niż wskazana w art. 10 ust. 2a u.p.z.p., organy gminy decydują nie w drodze decyzji o warunkach zabudowy, lecz wyłącznie w ramach władztwa planistycznego. Spór sięga tym samym art. 61 ust. 3 u.p.z.p. i wykładni tego przepisu. Zgodnie z nim, przepisów ust. 1 pkt 1 i pkt 2 tego artykułu nie stosuje się m.in. do instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Chodzi zatem o to, czy jeżeli moc wnioskowanej farmy fotowoltaicznej przekracza wielkość wynikającą z art. 10 ust. 2a u.p.p.z., to czy w takiej sytuacji należy zastosować 61 ust. 3 u.p.z.p., czy też, jak twierdzi Kolegium, należy przyjąć, że ocena wniosku o wydanie warunków zabudowy dla takiej farmy nie mieści się w zakresie kompetencji organu, gdyż o lokalizacji farm fotowoltaicznych rozstrzyga wyłącznie lokalny prawodawca w ramach ustaleń zawartych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i to z uwzględnieniem przepisów dotyczących ochrony gruntów rolnych.
Najpierw jednak należy przypomnieć, że obowiązujące od 29 sierpnia 2019 r., wskutek nowelizacji dokonanej ustawą z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1524) brzmienie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. W przepisie tym dodano zwrot "a także instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii". Zatem art. 61 ust. 3 u.p.z.p. - w zakresie w jakim dodano to kolejne odstępstwo od zasady zawartej w ust. 1 art. 61 u.p.z.p. - nie powinien, zdaniem Sądu, budzić większych znaczeniowych wątpliwości. W przypadku bowiem odnawialnych źródeł energii, przepis ten wprost odsyła do definicji tych źródeł, zawartych w odrębnej ustawie. Skoro zatem ustawodawca nakazał w procesie wydawania decyzji w sprawie warunków zabudowy dotyczącej odnawialnych źródeł energii, stosowanie definicji legalnej zawartej w odrębnej ustawie, to zdaniem Sądu organ administracji pozbawiony jest możliwości dokonywania takiej wykładni unormowań, które prowadziłoby do modyfikacji definicji legalnej, która byłaby w istocie jej kwestionowaniem.
Z kolei znajdujące zastosowanie w realiach rozpoznawanej sprawy - brzmienie art. 10 ust. 2a u.p.z.p. zostało zasadniczo ukształtowane w drodze nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 1873).
Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. przepisów ust. 1 pkt 1-2 tego artykułu nie stosuje się m. in. do instalacji odnawialnego źródła energii. W orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym tej regulacji zarysowały się odmienne stanowiska. W świetle pierwszego z nich, oceniając ustawowe przesłanki lokalizacji instalacji odnawialnego źródła energii, należy mieć na uwadze również unormowania zawarte w art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p., w których ustawodawca wprowadził odrębne reguły dotyczące urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej wskazane w tych przepisach parametry. Wykładnia przepisu art. 61 ust. 3 u.p.z.p. powinna być zatem systemowa i celowościowa. W konsekwencji, zwolnienie z wymogów ustanowionych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 dotyczy tylko mikroinstalacji odnawialnego źródła energii.
W aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przeważa jednak przeciwne stanowisko, zgodnie z którym treść art. 61 ust. 3 u.p.z.p. przesądza, iż warunków określonych w przepisie art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się m. in. do instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 u.o.z.e. (por. wyroki NSA: z 17 stycznia 2023 r., II OSK 2706/22; z 22 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 2249/22; z 3 listopada 2022 r., II OSK 2130/22; z 12 października 2022 r., II OSK 1482/21; z 11 stycznia 2022 r., II OSK 667/21). Podkreśla się przy tym, że jednoznaczne brzmienie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie daje podstaw do wprowadzania ograniczeń w jego zastosowaniu wynikających m.in. z mocy czy innych parametrów jakimi ma się charakteryzować lokalizowana instalacja odnawialnego źródła energii (por. wyrok NSA z 29 czerwca 2022r., II OSK 1276/21). Sąd orzekający w niniejszej sprawie, w pełni podziela powyższe stanowisko NSA.
Interpretacja przepisu art. 61 ust. 3 u.p.z.p. powinna opierać się na zastosowaniu reguł wykładni językowej wobec jednoznacznego i jasnego brzmienia tej regulacji. Wykładnia systemowa art. 61 ust. 3 u.p.z.p. z odwołaniem się do treści art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p., normujących kwestie lokalizacji mikroinstalacji oraz urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW (przed dniem 30 października 2021r. – 100 kW) nie jest uzasadniona. Jak podkreśla się w aktualnym orzecznictwie, wprawdzie wskazane regulacje zawarte są w tej samej ustawie, jednakże z uwagi na prawny charakter decyzji o warunkach zabudowy, jak i studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nieprawidłowe jest dążenie do ich systemowego powiązania. Instytucje te zostały uregulowane odrębnie, w sposób kompletny. Brak jest uzasadnionych podstaw, by w drodze wykładni rozszerzającej przepisy prawne regulujące w sposób kompletny wydawanie decyzji o warunkach zabudowy były uzupełniane innymi przepisami u.p.z.p. nie odnoszącymi się do tej kwestii. Znaczenie ma także okoliczność, że studium jest aktem planowania przestrzennego, nie jest jednak aktem prawa miejscowego, a tym samym źródłem prawa. Nie wiąże zatem organu wydającego decyzję administracyjną. Jeżeli teren inwestycji nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, to obowiązuje na nim tzw. państwowy porządek planistyczny, którego konkretyzacja może nastąpić w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego albo decyzji o warunkach zabudowy.
Jak podkreślił NSA w przywołanym wyżej wyroku z 17 stycznia 2023 r., II OSK 2706/22 wyeliminowanie, bądź nieuchwalenie planu miejscowego, w sytuacji gdy obszar inwestycji objęty jest ewentualnie tylko studium nie oznacza, że na tym terenie obowiązują odpowiednie ustalenia studium. Są one wiążące jedynie przy uchwalaniu planu miejscowego i nie mogą zastępować ustaleń planu. NSA w wyroku z 12 października 2022 r., II OSK 1482/21 wskazał także, że nowelizację art. 61 ust. 3 u.p.z.p. mocą ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1524) trzeba postrzegać systemowo jako realizację celów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych. Jednym z celów tej dyrektywy, który został uprzednio również wyrażony w Dyrektywach 2009/28/EC oraz 2001/77/EC, jest zalecenie uproszczenia i skrócenia procedur administracyjnych dotyczących realizacji inwestycji w zakresie odnawialnych źródeł energii. Wdrożenie technologii fotowoltaiki słonecznej oraz energii słonecznej termicznej, daje szanse przynoszenia obywatelom i przedsiębiorstwom korzyści, tak w zakresie ochrony klimatu, jak i korzyści ekonomiczne. Wykorzystanie energii słonecznej w połączeniu z efektywnością energetyczną, stanowi sposób na ochronę obywateli i przedsiębiorców przed zmiennością cen paliw kopalnych. Te wartości w pełni uzasadniały odejście przez ustawodawcę od badania przesłanek określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p.
Z uwagi na powyższe, przepisy art. 10 ust. 2 jak i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. nie mogą stanowić podstaw normatywnych, które powinny być uwzględniane przy ustalaniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.
Sąd podziela zatem linię orzeczniczą, zgodnie z którą lokalizacja farmy fotowoltaicznej niezależnie od jej mocy, dokonywana jest na podstawie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. i nie wymaga oceny przesłanek zasady dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej.
Wbrew zaś stanowisku Kolegium, stanowiącemu przede wszystkim skutek błędnej wykładni art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p., w stanie prawnym znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie, przepisy prawa nie przewidują możliwości realizacji przedmiotowej inwestycji wyłącznie w oparciu o ustalenia zawarte w planie miejscowym. W razie braku takiego planu miejscowego realizacja takiej inwestycji możliwa jest po uzyskaniu stosownej decyzji o warunkach zabudowy i to niezależnie od tego, czy i w jaki sposób rozmieszczenia farm fotowoltaicznych przewidziano w studium. Oceniając zaś wniosek inwestora w tym zakresie, organ zobligowany jest zastosować art. 61 ust. 3 u.p.z.p.
Wobec tego zasadne okazały się zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego w szczególności art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. i art. 61 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p. poprzez ich błędną wykładnię.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na postawie art. 200 p.p.s.a.
Ponownie rozstrzygając sprawę, organ uwzględni dokonaną w niniejszym orzeczeniu ocenę prawną (art. 153 p.p.s.a.) i zgodnie z nią rozpozna wniosek inwestora o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło