II SA/Bd 1004/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Tyliński Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 marca 2014r. sprawy ze skargi A.Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2013r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze Skarbu Państwa – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na rzecz adwokat M.G.-S. 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć, 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 106 ust 1 i 4, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 39 w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., zwanej w skrócie "u.p.s."), przyznał skarżącemu A. Ż. pomoc w formie zasiłku celowego w łącznej wysokości 310,00 zł z przeznaczeniem na wydatki mieszkaniowe, energię, środki czystości i żywność. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia orzekający organ podniósł, iż wnioskujący spełnia warunki do przyznania świadczeń z pomocy społecznej, a ich rozmiar i forma dostosowane są do okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy, jak również aktualnych możliwości finansowych ośrodka. Organ I instancji przedstawił także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyliczenia określające wysokość posiadanych środków na zasiłki celowe i okresowe na rok 2013 oraz zakładaną liczbę rodzin, które skorzystają z tej formy pomocy. Organ I instancji stwierdził, że biorąc pod uwagę aktualną ilość rodzin korzystających z pomocy, znaczną ilość zgłaszanych potrzeb oraz niedobory środków z dotacji od Wojewody, istnieje możliwość dofinansowania jedynie najpilniejszych potrzeb bytowych, a nie ich całkowitego zaspokajania. Znaczna liczba potrzebujących stwarza konieczność miarkowania przydzielanej pomocy, zatem przyznawane świadczenia mogą odbiegać w swojej wysokości od oczekiwań osób o nie wnioskujących; stanowią jedynie wsparcie na miarę możliwości ośrodka. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zakwestionował stanowisko organu I instancji, podnosząc, iż nie zgadza się z wydaną decyzją odnośnie kwoty przyznanej pomocy. Odwołujący się opisał swoją trudną sytuację życiową oraz poczynił uwagi co do złego funkcjonowania państwa i systemu pomocy społecznej w Polsce. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie wysokości przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na wydatki mieszkaniowe - dopłata do czynszu - 50,00 zł, środki czystości - 20,00 zł oraz żywność w wysokości 200 zł i energię - 40,00 zł, czyli łącznie 310,00 zł, stwierdzając jednocześnie, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, że ustawa o pomocy społecznej pozostawia decyzję o jego przyznaniu i wysokości świadczenia organowi właściwemu w sprawie. Organ odwoławczy podkreślił, iż nie jest celem pomocy społecznej zaspokajanie wszystkich zgłaszanych potrzeb i przyznawanie świadczeń w kwocie lub ilości pozwalającej na ich całkowite zaspokojenie, ponieważ w myśl art. 3 ust. 1 u.p.s. celem pomocy społecznej jest jedynie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie ich całkowite zaspokajanie. Organ odwoławczy podzielił w całości stanowisko organu I instancji, zwracając uwagę, że organ pomocy społecznej dysponując określonymi, ograniczonymi środkami, dokonał oceny sytuacji i przyznał pomoc we wnioskowanym zakresie, przy czym zajęte stanowisko uzasadnia znana organowi odwoławczemu z urzędu trudna sytuacja finansowa organów pomocy społecznej spowodowana ograniczonymi środkami oraz znaczna liczba wniosków o przyznanie pomocy w formie pieniężnej. W skardze do sądu A. Ż. po raz kolejny zakwestionował zgodność z prawem wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów administracji i szeroko opisał swoje zapatrywanie na prawidłowość funkcjonowania systemu opieki społecznej w Polsce. Jego zdaniem, ocena zgodności z prawem zaskarżonych decyzji, powinna odnosić się nie tylko do obowiązujących ustaw, czy też realnych możliwości finansowych jednostek opieki społecznej, jak przede wszystkim do zgodności takich rozstrzygnięć z Konstytucją RP. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrolowana decyzja wydana została na gruncie ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, a zatem w świetle jej przepisów, a także przepisów procedury administracyjnej należy oceniać legalność działania organów orzekających w sprawie. Przede wszystkim przyznać należy rację organowi, co do tego, że decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jak również w kwestii określenia jej wysokości, jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Rola sądu administracyjnego, jako kontrolera decyzji opartych na takiej konstrukcji jest odmienna, niż w przypadku związania organu treścią normy prawa materialnego. Organowi przyznana została bowiem swoboda decyzyjna, wybór rozwiązania sprawy nie może zostać mu narzucony. Kontrola sądu administracyjnego, w przypadku dyskrecjonalnego uprawnienia organu, nie obejmuje zatem kwestii słuszności wyboru rozstrzygnięcia, co w przypadku rozpoznawanej sprawy oznacza, że Sąd nie może wdawać się w rozważania, co do wysokości przyznanego zasiłku. Kontrola Sądu ogranicza się natomiast do oceny sposobu ustalenia treści kryteriów indywidualizujących, sposobu ich wykorzystania w rekonstrukcji normy z przepisu i zbudowania treści decyzji, a także sposobu uzasadnienia przez organ administracyjny powyższych działań i towarzyszących im rozumowań, a w przypadku pojawienia się kryteriów mogących ze sobą pozostawać w kolizji – sposobu i wyniku wyważenia pozostających w kolizji wartości z punktu widzenia ich znaczenia dla treści decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1389/12, z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. I OSK 1279/10 publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej poprzez stronę internetową http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Uznanie administracyjne cechuje się między innymi tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności zgłoszonych żądań. W przypadku zasiłku celowego organ ocenia całokształt sytuacji strony, mającej wpływ na zakres zaspokojenia zgłoszonych przez nią potrzeb, w tym wiek, stan zdrowia, możliwości zarobkowania, wysokość uzyskiwanych dochodów itp., uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków. Uprawnienie takie nie zwalnia jednak tego organu od obowiązku wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego, przy uwzględnieniu zasad postępowania przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego, organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Z tych więc względów decyzje o uznaniowym charakterze podlegają sądowej kontroli legalności sprowadzającej się do oceny, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszono przepisy postępowania administracyjnego i to w taki sposób, że mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim kontroli podlegają takie kwestie, jak wyjaśnienie i wzięcie pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności sprawy, czy ustalony stan faktyczny został oceniony zgodnie z przepisami prawa materialnego i czy ustalenie tego stanu pozostaje w zgodności z wynikami postępowania dowodowego. Zdaniem Sądu skarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z zachowaniem powyższych wymogów. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a także w uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano w sposób szczegółowy, z jakich przyczyn najniezbędniejsze potrzeby skarżącego mogą zostać zaspokojone poprzez przyznanie mu zasiłku celowego w kwocie 310 zł. W ocenie Sądu organ nie naruszył granic uznania administracyjnego, a okoliczności przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji świadczą o rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy. Podkreślić należy, że organy administracji działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Są zatem upoważnione do ograniczenia rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na szczupłość pozostających w ich dyspozycji środków finansowych, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. W kontrolowanej sprawie w decyzji organu I instancji szczegółowo, z podaniem konkretnych danych wskazano jaką ilością środków finansowych organ dysponuje, a także jaka jest ilość beneficjentów wymagających bezwzględnego wsparcia. Nie można zatem stwierdzić, że organ rozdysponowuje świadczenia pomocowe w sposób dowolnym, z pokrzywdzeniem skarżącego. Ze względu na powyższe należało uznać, że zaskarżona decyzja organu II instancji, jak i decyzja pierwszoinstancyjna pozostają w zgodzie z prawem, a w konsekwencji skarga podlegała oddaleniu stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). O wynagrodzeniu pełnomocnika skarżącego ustanowionego w sprawie orzeczono na podstawie art. 250 ww. ustawy oraz § 19 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).