II SA/Bd 1009/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi O. SA w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu II SA/Bd 1009/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2005 r. Starosta Powiatu G. odrzucił zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi na nieruchomości położonej w G., działka nr [...], (stacja paliw) oraz położonej w miejscowości S., działka nr [...] (stacja paliw). Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085, z późn. zm.), z którego wynika, że władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło zanieczyszczenie ziemi, gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest zobowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia [...] 2004 r.. Z wniesionego przez O. S.A. zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi wynika, że sprawcą zanieczyszczenia na przedmiotowych nieruchomościach była C. S.A.. Zdaniem organu I instancji nie można uznać Centrali Produktów Naftowych za inny podmiot, o którym mowa w art. 12 ust. 1 cyt. ustawy. O. S.A. powstał bowiem w wyniku połączenia "P." Spółka Akcyjna w P. z "C." Spółka Akcyjna w W. Połączenie to nastąpiło w formie uniwersalnej sukcesji obejmującej wszystkie prawa i C. S.A. W odwołaniu od powyższej decyzji O. S.A. zarzucił organowi naruszenie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, poprzez przyjęcie, że C. S.A. jako poprzednik prawny O. S.A. nie jest innym podmiotem niż podmiot zgłaszający zanieczyszczenie. Zdaniem strony skarżącej doszło również do naruszenia art. 75 k.p.a. i art. 12 ust. 1 i 2 tejże ustawy poprzez przyjęcie, że użyty w wymienionym przepisie termin "wyniki badań" oznacza wyłącznie wyniki badań laboratoryjnych. Ponadto w odwołaniu podkreślono, iż nie znajduje uzasadnienia w świetle treści art. 12 ust. 2 ustawy zawarte w zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że wyniki badań powinny uwzględniać stopień zanieczyszczenia powierzchni ziemi na dzień przejęcia we władanie nieruchomości. O. S.A. wskazało również na naruszenie przez organ art. 89 § 1 i 2 ustawy z dnia 14.06.1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.) przejawiające się nie przeprowadzeniem rozprawy w toku postępowania, po to by strony mogły zapoznać się z argumentacja organu i wyrazić swoje stanowisko w sprawie przed wydaniem decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] 2005 r., Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu G. z dnia [...] 2005 r. odrzucającą zgłoszenie zanieczyszczenia powierzchni ziemi. W uzasadnieniu wskazano, iż zarówno przed dniem wejścia w życie wyżej wymienionej ustawy, jak i w dniu dokonywania zgłoszenia istniał ten sam podmiot -O. S.A, przepis art. 12 cyt. ustawy stosuje się zaś, gdy zanieczyszczenia dokonał inny podmiot niż władający nieruchomością. Również na podstawie przedstawionych przez wnioskodawcę wyników badań nie można stwierdzić, iż zanieczyszczenia dokonał inny podmiot niż zgłaszający Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył O. S.A.. W skardze zarzucił naruszenie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r (cyt. wyż) poprzez przyjęcie, że poprzednik prawny C. S.A. nie jest innym podmiotem niż podmiot zgłaszający zanieczyszczenie. Zdaniem skarżącego następstwo prawne nie ma znaczenia dla zastosowania wyżej wymienionego przepisu w stosunku do następcy prawnego, bowiem zdaniem skarżącego następstwo prawne pod tytułem ogólnym w rozumieniu prawa cywilnego nie dotyczy praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. W dacie wykreślenia C. z rejestru (7 września 1999r.) obowiązywał art. 463 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 27 czerwca 1934r. - kodeks handlowy (Dz.U. 57 poz. 502 ze zm.), który wg poglądów doktryny nie obejmował swym zakresem sukcesji publicznoprawnej i dopiero w nowym kodeksie handlowym (ustawa z dnia 15 września 2000r. - Dz.U. Nr 94 poz. 1037) wprowadzono zasadę sukcesji administracyjnej, jednak ograniczoną przepisami tegoż kodeksu. Niezależnie od tego obowiązek przywrócenia środowiska do właściwego stanu nie był w dacie połączenia się spółek C. i "O." stosunkiem administracyjnoprawnym o charakterze rzeczowym. W myśl bowiem art. 82 ust. 1 ówcześnie obowiązującej ustawy z 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz.U. 1994r. nr 49, poz. 196 ze zm.) jednostka organizacyjna i osoba fizyczna wykonująca działalność gospodarczą wpływającą szkodliwie na środowisko, była obowiązana podejmować działania mające na celu usunięcie przyczyn szkodliwego oddziaływania na środowisko lub zagrożenie i przywrócenie środowiska do stanu właściwego i dopiero ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 62 poz. 627 zez m.) w art. 102 ust. 1 wprowadziła zasadę odpowiedzialności władającego powierzchnią ziemi, to jest podmiotu określonego w jej art. 3 pkt 44. Przepisem zaś przejściowym w powyższym zakresie jest art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r, o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 100 poz. 1085), w którym ustawodawca udzielił władającemu terminu na zgłoszenie zanieczyszczeń wywołanych przez inną osobę, celem uwolnienia się od odpowiedzialności za nie. Skoro zatem w dacie połączenia spółek przeniesienie odpowiedzialności administracyjnej za rekultywację środowiska nie było oparte na modelu stosunku rzeczowego, to O. S.A. odpowiada za wyrządzone przez C. w środowisku szkody na podstawie przepisów prawa cywilnego, co oznacza, że będzie partycypował w kosztach usuwania zanieczyszczeń nieruchomości w takim stopniu, w jakim szkody wynikły z jego działalności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn, zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z nieco innych względów aniżeli to w skardze wskazano. Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. podstawą wyrokowania przez sąd są akta sprawy. Z akt przedłożonych sądowi w niniejszej sprawie wynika, że od decyzji Starosty Powiatu G. z dnia [...] 2005 r. zostało złożone przez pełnomocnika skarżących odwołanie, które wpłynęło do organu w dniu [...] 2005 r.. W aktach sprawy brak natomiast zwrotnego poświadczenia odbiory przez stronę skarżącą decyzji organu I instancji. Organ powinien był zatem dokonać ustaleń w tym zakresie. Jedyna informacja na temat daty otrzymania przez stronę skarżącą wspomnianej decyzji zawarta została w odwołaniu pełnomocnika strony skarżącej, w świetle, której strona skarżąca otrzymała decyzję organu I instancji w dniu [...] 2005 r.. Sąd nie dysponuje również informacją, czy pełnomocnik skarżących złożył odwołanie osobiście, czy przesłał je pocztą i kiedy nadał w placówce pocztowej. Jeśli przyjąć, iż strona skarżąca otrzymała decyzje organu I instancji w dniu [....] 2005 r., oznaczałoby to, iż w myśl art. 129 § 2 K.p.a. 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął dla niej z dniem [...] 2005 r. Istnieje wobec tego prawdopodobieństwo, że odwołanie zostało złożone po upływie terminu ustawowego. Wymaga to jednak wyjaśnienia przez organ II instancji. Złożenie odwołania po terminie powodowałoby bowiem konieczność stwierdzenia przez organ odwoławczy w drodze postanowienia niedopuszczalności odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, stosownie do treści przepisu art. 134 K.p.a. Skutkiem tego decyzja PINB dla Miasta B. stałaby się ostateczna. Rozstrzyganie przez organ II instancji w sprawie zakończonej decyzją ostateczną organu I instancji skutkowałoby nieważnością decyzji organu II instancji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Ma to więc istotne znaczenie przy ustalaniu legalności zaskarżonej decyzji przez sąd. Brak w aktach administracyjnych dowodów potwierdzających datę nadania przez pełnomocnika skarżących odwołania (ewentualnie wzmianki o złożeniu odwołania osobiście) uniemożliwia jednoznaczne stwierdzenie przez sąd, czy organ odwoławczy rozważył dopuszczalność odwołania, czy też pominął tę okoliczność. Wobec powyższego, w związku z naruszeniem przez organ II instancji przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jak w pkt 1 sentencji, oraz na podstawie art. 152 p.p.s.a., jak w pkt 2 sentencji.