II SA/Bd 101/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2016 r. sprawy ze skargi S.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...] – 0. Wójt Gminy C. wskazując m.in. na przepisy art. 17 ust. 1 i ust. 4, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 4, art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013, poz. 1456, zwanej w skrócie "u.ś.r.") odmówił przyznania skarżącemu S. F. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką T. M. F., zaznaczając, że powodem odmowy jest okoliczność iż z orzeczenia o niepełnosprawności matki nie wynika, że jej niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez nią 25 roku życia. Decyzją ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...]. Wyrokiem z dnia [...] czerwca 2015 r. (sygn. akt II SA/Bd 366/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił ww. decyzje Kolegium oraz Wójta. Sąd podniósł, że w konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] października 2014 r. (sygn. K 38/13) dotyczącego art. 17 ust. 1b u.ś.r. skarżący nie powinien być traktowany gorzej niż osoby sprawujące opiekę nad niepełnosprawnym dorosłym członkiem rodziny nie tylko wówczas, gdyby niepełnosprawność powstała w czasie, gdy osoba ta nie spełniała określonych w ww. przepisie warunków (tj. po 18 roku życia), ale tym bardziej gdy – wobec treści orzeczenia o niepełnosprawności – nie da się ustalić, kiedy ona powstała, a więc nie można wykluczyć, że w tym okresie, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Sąd zauważył ponadto, że ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia KRUS z [...] lutego 2015 r. wynika, że od [...] grudnia 2014 r. skarżący zaczął podlegać z mocy ustawy ubezpieczeniom społecznym jako domownik – czego organ nie rozważył przy wydawaniu decyzji. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Nr [...] – 0. Wójt Gminy C. odmówił przyznania skarżącemu S. F.: 1. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4, wnioskowanej na T. M. F., 2. składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem, wnioskowanej na T. M. F., 3. składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem, wnioskowanej na T. M. F.. Organ ustalił, ze skarżący sprawuje opiekę nad chorą matką T. M. F., a także zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Jednakże skarżący prowadzi działalności gospodarczą, co jest równoznaczne z podjęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., a tym samym wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W złożonym odwołaniu skarżący stwierdził, że prowadzenie działalności gospodarczej nie ogranicza go czasowo w sprawowaniu opieki nad chorą matką, jako że działalność ta jest prowadzona w sieci internetowej. Zdaniem odwołującego organ winien wydać decyzję warunkową o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, pod warunkiem wyłączenia z ubezpieczenia w KRUS-ie lub ZUS-ie. Odwołujący wskazał, że w przypadku otrzymania decyzji warunkowej przedłoży zaświadczenie o zawieszeniu działalności gospodarczej. W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w pozostałej części (precyzując jednocześnie, że rozstrzygnięcie dotyczyło wniosku złożonego w związku z opieką a nie nad "dzieckiem", ale nad "matką" T. M. F.). Kolegium podniosło, że stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja i nie podejmowanie zatrudnienia w celu sprawowania przez skarżącego opieki nad matką. Skarżący natomiast ma zarejestrowaną działalność gospodarczą – Zakład Handlu Zaopatrzenia Rolnictwa S. F.. Nie spełnia zatem przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Kolegium podkreśliło ponadto, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie dają podstawy do wydawania decyzji warunkowych; w przepisach ustawy brak też podstaw do orzekania o świadczeniach w postaci składek na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. W skardze do sądu skarżący podniósł, że z dniem [...] grudnia 2015 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, czego dowodem jest dołączony do skargi wydruk z CEIDG, a tym samym zostały spełnione uwarunkowania z art. 17 ust. 1 u.ś.r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzając ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Bezsporne w sprawie jest, że skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, legitymującą się orzeczeniem orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Rozstrzygnięcia natomiast wymaga, czy w sposób prawidłowy w sprawie ustalono, iż skarżący nie spełnia przewidzianego treścią art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymogu polegającego na tym, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zgodnie z treścią art. 3 pkt 22 u.ś.r., ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej – oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Oznacza to, że zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej jest prowadzenie działalności gospodarczej. Z kolei z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej ( Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) wynika, że przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, przy czym wpisowi do ewidencji podlegają przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi. Według art. 14a ust. 1 powyższej ustawy przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy. Treść powyższych przepisów pozwala stwierdzić, że prowadzenie działalności gospodarczej związane jest z uzyskaniem i posiadaniem wpisu do stosownej ewidencji. Z akt sprawy wynika, że organ ustalił, iż skarżący figuruje w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej jako prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Zakład Handlu Zaopatrzenia Rolnictwa S. F.. Okoliczność tę w toku postępowania administracyjnego potwierdził sam skarżący, jednoznacznie domagając się w odwołaniu, aby organ przyznał mu świadczenie, pomimo że prowadzi działalność gospodarczą, jako że "prowadzenie działalności gospodarczej nie ogranicza mnie czasowo nad sprawowaniem opieki nad chorą matką (...)". Trzeba w tym miejscu podkreślić, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom wymienionym w pkt 1-4 tegoż przepisu - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą tego świadczenia jest zatem pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania ze względu na znaczną niepełnosprawność. Rezygnacja z zatrudnienia musi być powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Aby można było przyznać stronie skarżącej świadczenie pielęgnacyjne organy administracyjne musiałyby stwierdzić, że zachodzi wyraźny i bezpośredni związek czasowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą najbliższą. Tymczasem, jak wynika z powyższego skarżący w toku postępowania administracyjnego wprost zaprzeczył, aby taki związek istniał, skoro przyznał, że wykonywanie działalności gospodarczej nie stoi na przeszkodzie wykonywaniu opieki nad niepełnosprawną matką. Należy stwierdzić, że w zaskarżonej decyzji organ jako przyczynę odmowy wskazał nie tyle brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością podjęcia opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ile sam fakt istnienia zatrudnienia tj. wykonywania przez skarżącego działalności gospodarczej. Taki sposób uzasadnienia decyzji wziął się z braku wiedzy organu, iż w okresie pomiędzy złożeniem odwołania a podjęciem zaskarżonej decyzji skarżący dokonał zawieszenia działalności gospodarczej. Należy zauważyć, że z treści odwołania jasno wynika, że w momencie składania tegoż odwołania skarżący nie miał zamiaru dokonywać ww. czynności tj. zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej. Informacja o tej czynności wraz z dowodem na jej przeprowadzenie, została przedstawiona już po wydaniu zaskarżonej decyzji, tj. dopiero w momencie składania skargi do sądu. Organ odwoławczy nie miał zatem przesłanek, aby uzupełnić zgromadzony materiał dowodowy o zaktualizowane, dokładnie na dzień wydawania decyzji, informacje z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Tym niemniej wskazana rozbieżność pomiędzy obiektywnym stanem faktycznym a stanem ustalonym przez organ i wynikająca z tego nieadekwatność uzasadnienia decyzji nie miała wpływu na wynik sprawy, skoro - jak wyżej wywiedziono – z akt sprawy administracyjnej wynika, iż rzeczywiście nie została spełniona określona w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia w postaci rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób mający wpływ na wynik sprawy, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) oddalił skargę.