II SA/Bd 1012/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie WSA: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Bydgoszczy na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007r. sprawy ze skargi Wioletty S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2006r. nr [...] w przedmiocie świadczenie pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...]2006r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. U z a s a d n i e n i e: Prezydent Miasta T. decyzją z [...] 2006 r., na podstawie art. 3 pkt 10; art. 4 ust. 2; art. 5; art. 6 ust. 1; art. 8; art. 24; art. 47 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.06.139.992), Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 2.06.2005 r., w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881), Rozporządzenia Rady Ministrów z 18.07.2006 r., w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903) oraz art. 104 i 107 ustawy z 14.06.1960 r., kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 200 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), orzekł o przyznaniu Wioletcie S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem Eweliną S. w okresie od 31.07.2006 r. do 31.08.2006 r., w wysokości 14,00 zł miesięcznie w okresie od 1 lipca 2006 r. do 31 lipca 2006 r. i wysokości 420,00 zł miesięcznie w okresie od 1 sierpnia 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. Wioletta S. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc – jak wynika to z treści odwołania - o jej uchylenie i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od 1 sierpnia 2005 r. Odwołująca się podniosła, że Sąd Rejonowy w T., wyrokiem z 4 lipca 2006 r. zaliczył Ewelinę S. do osób niepełnosprawnych na okres 3 lat, począwszy od 1 sierpnia 2005 r., w związku z czym organ I instancji wadliwie ustalił początkowy okres od którego przyznano świadczenie. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. uchyliło w całości w/w decyzję Prezydenta Miasta T. i przyznało Wioletcie S. świadczenie pielęgnacyjne, w wysokości 70,00 zł miesięcznie w okresie od 1 lipca 2006 r. do 31 lipca 2006 r. i wysokości 420,00 zł miesięcznie w okresie od 1 sierpnia 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r., powołując przepisy art. 3 pkt 9, art.17 ust. 1-4, art. 24 ust. 1 i 2 w/w ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych, oraz art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis art. 17 w/w ustawy określa warunki, jakie spełnić muszą osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zaznaczając, że świadczenia tego typu przysługują osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie z wymienionymi w tym przepisie wskazaniami, które spełnia małoletnia Ewelina S., albowiem została ona zaliczona do osób niepełnosprawnych wraz z powyższymi wskazaniami. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ podniósł, że skoro skarżąca swój pierwszorazowy wniosek o przyznanie świadczenia złożyła w organie I instancji 31 lipca 2006 r., to organ ten prawidłowo ustalił moment początkowy przyznania świadczenia, albowiem jak wynika z art. 24 ust. 1, ust. 2, ust. 3 w/w ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych - prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W ocenie organu na takie ustalenia w przedmiocie terminu początkowego, pozostaje bez znaczenia zaliczenie wyrokiem Sądu Rejonowego w T. IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 lipca 2006 r. Eweliny S. do osób niepełnosprawnych już od 1 sierpnia 2005 r.; nie istnieją żadne przepisy pozwalające na przyznanie zasiłku zgodnie z żądaniem strony. W ocenie organu odwoławczego błędnie natomiast organ I instancji określił wysokość świadczenia należnego za lipiec 2006 r., albowiem skoro wskazany wyrok uprawomocnił się 26 lipca 2006 r., to należy przyjąć, że od tego właśnie dnia skarżąca uprawniona jest do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego; stąd też należało skorygować wysokość należnego w lipcu świadczenia. W skardze do Sądu Wioletta S. zakwestionowała początkowy termin przyznania świadczenia, którym winien być według niej 1 sierpnia 2005 r., opierając się na argumentacji powołanej już w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że argumentacja zawarta w skardze stanowi powtórzenie znanej organowi odwoławczemu argumentacji, którą strona przedstawiła w odwołaniu i nie zasługuje ona na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, jednak z innych przyczyn, niż podniesione przez skarżącą. Z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.) wynika, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej dokonywaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej Zgodnie z art.145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) -dalej P.p.s.a, zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję należało stwierdzić, że nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi, zgodnie z art.134 § 1 P.p.s.a. Sąd zwrócił uwagę na uchybienie, które nie było objęte zarzutami strony, tj. naruszenie przepisów prawa materialnego, oraz przepisów postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz. 881 ze zm.), postępowanie w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, do którego należy dołączyć: - orzeczenie o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności dziecka, - zaświadczenia lub oświadczenia o wysokości dochodów, oraz - uwierzytelnioną kopię dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca wniosek o świadczenie złożyła do organu w dniu 31 lipca 2006 r., wraz z w/w dokumentami, przy czym w miejsce orzeczenia o niepełnosprawności przedłożyła wyrok Sądu Rejonowego w T. IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 lipca 2006 r., który zmienił decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z [...] 2005 r., w ten sposób, że zaliczył Ewelinę S. – córkę skarżącej - do osób niepełnosprawnych na okres 3 lat od 1 sierpnia 2005 r., w związku z koniecznością zapewnienia stałej pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, z tym ustaleniem, że zachodzi konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.). W myśl art.17 powoływanej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1). Świadczenie to przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583 zł. (art. 17 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2), przy czym wysokość świadczenia wynosi 420 zł. miesięcznie (art. 17 ust. 3), a świadczenie to przysługujące za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 świadczenia pielęgnacyjnego za każdy dzień (art. 17 ust. 4). Poza sporem było, że skarżąca, jak i jej córka Ewelina S. spełniają wyżej wskazane kryteria, określone w przepisie art. 17 ust. 1 i 2 w/w ustawy, co wynika z przedstawionych przez stronę dokumentów, a w szczególności: - oświadczenia skarżącej o nie podejmowaniu pracy, - zaświadczeniach o dochodzie rodziny, oraz –w/w wyroku Sądu Rejonowego w T. Słusznie więc organ odwoławczy uznał, że skarżąca spełnia warunki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Prawidłowo też przyznał je począwszy od 1 lipca 2006 r., powołując się na przepis art. 24 ust.2 w/w ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Wbrew bowiem wywodom zawartym w skardze, dochodzone przez stronę świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane najwcześniej od miesiąca, w którym został złożony o nie wniosek wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do właściwego organu. Skoro więc bezsporną i nie budzącą wątpliwości okolicznością jest złożenie we wskazany sposób owego wniosku do Urzędu Miasta T. w dniu [...] 2006 r., to właściwie interpretując wymienione wyżej przepisy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. w sposób prawidłowy orzekło o dacie początkowej tego świadczenia, przyznając je począwszy od 1 lipca 2006 r. W świetle powyższego zarzut stawiany przez skarżącą w skardze, jak i w odwołaniu, należało uznać za niezasadny. Wbrew bowiem jej stanowisku, okres od którego służy świadczenie nie jest uzależniony od okresu powstania niepełnosprawności, określonego w orzeczeniu o niepełnosprawności lub nawet w wyroku sądu, lecz zależy od momentu złożenia wniosku o świadczenie. W ocenie Sądu organ odwoławczy wadliwie ustalił jednak wysokość świadczenia za lipiec 2006 r., oraz okres jego obowiązywania. Wyliczając świadczenie za lipiec 2006 r., organ odwoławczy uznał, że z uwagi na okoliczność, iż wyrok Sądu Rejonowego w T. uprawomocnił się 26 lipca 2006 r., to od tego dnia strona uprawniona jest do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego. Jakkolwiek organ nie przedstawił sposobu wyliczenia świadczenia za lipiec 2006 r., to jednak biorąc pod uwagę przedstawioną argumentację i przyznaną kwotę świadczenia w wysokości 70 zł. można uznać, że kwota ta stanowi wynik pomnożenia 14 zł. (tj. kwoty stanowiącej 1/30 wysokości świadczenia pielęgnacyjnego, wynoszącego 420 zł.) przez 5 dni (stanowiących okres od uprawomocnienia się w/w wyroku tj. od 26.07.2006 r. do końca miesiąca tj. do 31.07.2006 r.). Taki sposób obliczenia świadczenia jest jednak błędny z dwóch zasadniczych powodów. Po pierwsze uznanie, że świadczenie służy stronie dopiero począwszy od 26.07.2006 r. jest sprzeczne z sentencją decyzji, w której przyznano świadczenie od 1 lipca 2006 r., a ponadto jest sprzeczne przede wszystkim ze wskazaną już normą przepisu art. 24 ust.2 w/w ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Skoro ustawodawca używa pojęcia "począwszy od miesiąca", to pojęcie to niewątpliwie oznacza, że momentem przyznania świadczenia jest moment rozpoczęcia danego miesiąca, a więc jego pierwszy dzień. Po wtóre zaś, fakt uprawomocnienia się wskazanego wyroku 26 lipca 2006 r., nie może być interpretowany w ten sposób, że moment powstania określonej w nim niepełnosprawność winien zostać określony na dzień 26 lipca 2006 r. Oznaczałoby to niedopuszczalną ingerencję organu w treść wyroku. Należy podkreślić, że prawomocność wskazanego wyroku od 26 lipca 2006 r. , oznacza jedynie możliwość powoływania się przez stronę na ten dokument od tej daty, albowiem od tego momentu wchodzi on do obrotu prawnego. Czym innym jest jednak treść wyroku, stwierdzająca fakt powstania niepełnosprawności, niezależnie od daty prawomocności orzeczenia. W omawianym przypadku należałoby zatem odróżnić moment od którego wyrok funkcjonuje w obrocie prawnym (fakt istnienia), związany niewątpliwie z datą jego prawomocności, od zupełnie innego zagadnienia jakim jest - w przypadku przedmiotowej sprawy - treść wyroku. Zgodnie z przepisem art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że "w tym przepisie została przewidziana moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu jako aktu władzy państwowej. Jej swoistość wyraża się w tym, że obejmuje także inne sądy (w tym Naczelny Sąd Administracyjny) i inne organy państwowe, w tym także orzekające w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, które muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Podmioty te są zatem faktem i treścią prawomocnego orzeczenia sądu związane, co implikuje w sposób bezwzględny uwzględnienie powyższego w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Ratio legis art. 365 § l KPC polega na tym, iż gwarantuje ona zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy" (zob. wyr. NSA w Warszawie z 15.05.1999 r., IV SA 2543/98, niepubl.). W konkluzji powyższych rozważań należy stwierdzić, że wobec treści wskazanego wyroku, dochodzone przez stronę świadczenie winno jej służyć począwszy od 1 lipca 2006 r., i to w pełnej wysokości za tenże miesiąc. Odnosząc się zaś do problemu okresu obowiązywania przyznanego świadczenia, ustalonego w zaskarżonej decyzji, tj. do 31 sierpnia 2006 r., to w ocenie Sądu został on ustalony w sposób wadliwy. Organ odwoławczy wbrew normie art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego nie poczynił w tym zakresie ani ustaleń natury faktycznej, ani też natury prawnej; przytoczył natomiast w podstawie prawnej decyzji, przepis art. 3 pkt 10 w/w ustawy, który stanowi, że okresem zasiłkowym jest okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Tymczasem przepis art. 24 ust. 3 w/w ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, stanowi, że w przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. W kontekście brzmienia obu przytoczonych przepisów problem rozstrzygnięcia o dacie końcowej przysługującego stronie świadczenia, sprowadza się więc do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy dochodzone przez nią świadczenie jest "uzależnione od niepełnosprawności osoby". Na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi pozytywnej, albowiem niewątpliwie fakt niepełnosprawności dziecka strony, stanowi warunek konieczny przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stronie. Wynika to z przepisu art. 17 ust.1 w/w ustawy, który normuje przesłanki przyznania dochodzonego przez stronę świadczenia. Stanowi on bowiem, że jednym z niezbędnych warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem, jest legitymowanie się przez dziecko orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Innymi słowy, bez istnienia wskazanej w powyższym przepisie niepełnosprawności dziecka, nie zachodziłyby przesłanki do przyznania świadczenia. Trzeba tu zaznaczyć, że przy interpretacji pojęcia zawartego a art. 24 ust. 3 w/w ustawy - "uzależnione od niepełnosprawności osoby" - pojawia się pewna trudność, związana z brakiem dookreślenia przez ustawodawcę o jaką osobę chodzi, czy np. o niepełnosprawne osoby, które są bezpośrednimi adresatami decyzji (- niepełnosprawne dziecko, art. 16 ust. 2 pkt 1, w zw. z art. 3 pkt 9; - osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, art. 16 ust. 2 pkt 2), czy też np. może chodzić o te osoby niepełnosprawne, które nie są adresatami decyzji o przyznaniu świadczeń, lecz świadczenia te przyznawane są ich rodzicom lub opiekunom celem zaspokajania potrzeb zarówno tychże osób niepełnosprawnych, jak i osób sprawujących nad nimi pieczę (art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2). Przepisy omawianej ustawy pozwalają na inne jeszcze rozróżnienie osób legitymujących się orzeczeniem o niepełnosprawności, np. w zakresie kryterium celu przyznania świadczenia. Skoro jednak ustawodawca, nie sprecyzował we wskazanym przepisie art. 24 ust. 3 w/w ustawy, o jakie osoby niepełnosprawne chodzi, przez co nie ograniczył działania tej normy do jakiejś tylko ich grupy (rozróżnił natomiast rodzaj orzeczeń o niepełnosprawności), to zastosowanie wykładni gramatycznej tego przepisu w sposób wystarczający upoważnia do postawienia następującej tezy. W świetle treści przepisu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, określone w nim świadczenie pielęgnacyjne, należy zaliczyć do świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności osoby, w rozumieniu przepisu art. 24 ust. 3 wskazanej ustawy, co oznacza że prawo do tego świadczenia ustala się na okres, o którym stanowi powyższy przepis. Reasumując powyższe rozważania Sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję należy uchylić. Stąd też Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji winien w pełni uwzględnić zasygnalizowane wyżej uwagi odnoszące się do prawidłowości postępowania i prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego.