II SA/Bd 1013/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie WSA: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Bydgoszczy na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007r. sprawy ze skargi Wioletty S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2006r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] 2006. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. U z a s a d n i e n i e: Prezydent Miasta T. decyzją z [...] 2006 r., na podstawie art. 3 pkt 10; art. 4 ust. 2; art. 5; art. 6 ust. 1; art. 8; art. 24; art. 47 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.06.139.992), Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 2.06.2005 r., w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881), Rozporządzenia Rady Ministrów z 18.07.2006 r., w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903) oraz art. 104 i 107 ustawy z 14.06.1960 r., kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 200 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), przyznał Wioletcie S. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia w kwocie 70 zł. na okres od 1 lipca 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. Wioletta S. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc – jak wynika to z treści odwołania - o jej uchylenie i przyznanie dodatku od zasiłku rodzinnego począwszy od 1 sierpnia 2005 r. Odwołująca się podniosła, że Sąd Rejonowy w T., wyrokiem z 4 lipca 2006 r. zaliczył Ewelinę S. do osób niepełnosprawnych na okres 3 lat, począwszy od 1 sierpnia 2005 r., w związku z czym organ I instancji wadliwie ustalił początkowy okres od którego przyznano świadczenie. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis art. 13 w/w ustawy określa warunki, jakie spełnić muszą osoby ubiegające się o przyznanie wskazanego dodatku, zaznaczając, że świadczenia tego typu przysługują na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku do ukończenia 16 lat, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. W ocenie tego organu Wioletta S spełnia warunki uprawniające ją do otrzymania zasiłków rodzinnych, albowiem 17.07.2006 r., złożyła wniosek o przyznanie zasiłków rodzinnych na córki: Marzenę, Natalię i Ewelinę, który został pozytywnie rozpatrzony decyzją z [...] 2005 r., która stała się ostateczna. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ podniósł, że skoro skarżąca swój pierwszorazowy wniosek o przyznanie dodatku złożyła w organie I instancji 31 lipca 2006 r., to organ ten prawidłowo ustalił moment początkowy przyznania świadczenia, albowiem jak wynika z art. 24 ust. 1, ust. 2, ust. 3 w/w ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych - prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W ocenie organu na takie ustalenia w przedmiocie terminu początkowego, pozostaje bez znaczenia zaliczenie wyrokiem Sądu Rejonowego w T. IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 lipca 2006 r. Eweliny S. do osób niepełnosprawnych już od 1 sierpnia 2005 r.; nie istnieją żadne przepisy pozwalające na przyznanie zasiłku zgodnie z żądaniem strony. W skardze do Sądu Wioletta S. zakwestionowała początkowy termin przyznania świadczenia, którym winien być według niej 1 sierpnia 2005 r., opierając się na argumentacji powołanej już w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że argumentacja zawarta w skardze stanowi powtórzenie znanej organowi odwoławczemu argumentacji, którą strona przedstawiła w odwołaniu i nie zasługuje ona na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, jednak z innych przyczyn, niż podniesione przez skarżącą. Z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.) wynika, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej dokonywaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej Zgodnie z art.145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) -dalej P.p.s.a, zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję należało stwierdzić, że nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi, zgodnie z art.134 § 1 P.p.s.a. Sąd zwrócił uwagę na uchybienie, które nie było objęte zarzutami strony, tj. naruszenie przepisów prawa materialnego, oraz przepisów postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz. 881 ze zm.), postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, do którego należy dołączyć (w sprawie dotyczącej małoletniego niepełnosprawnego dziecka): - uwierzytelnioną kopię dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby ubiegającej się o zasiłek rodzinny, - skrócony odpis aktu urodzenia dziecka lub inny dokument urzędowy potwierdzający wiek dziecka, - orzeczenie o niepełnosprawności albo o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, w przypadku gdy w rodzinie wychowuje się dziecko niepełnosprawne, - zaświadczenia lub oświadczenia stwierdzające wysokość dochodu rodziny. Skarżąca wniosek o świadczenie złożyła do organu w dniu 31 lipca 2006 r., wraz z w/w dokumentami, przy czym w miejsce orzeczenia o niepełnosprawności przedłożyła wyrok Sądu Rejonowego w T. IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 lipca 2006 r., który zmienił decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z [...] 2005 r., w ten sposób, że zaliczył Ewelinę S. – córkę skarżącej - do osób niepełnosprawnych na okres 3 lat od 1 sierpnia 2005 r., w związku z koniecznością zapewnienia stałej pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, z tym ustaleniem, że zachodzi konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.). W myśl art. 13 ust. 1 w/w ustawy, dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka przysługuje m.in. matce dziecka na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku: - do ukończenia 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, - powyżej 16 roku życia do ukończenia 24 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności; przy czym dodatek przysługuje miesięcznie w wysokości: - 50 zł. na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia; - 70 zł. na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 24 roku życia. Poza sporem było, że skarżąca, jak i jej córka Ewelina S. spełniają wyżej wskazane kryteria przyznania świadczenia, co wynika z przedstawionych przez stronę dokumentów, w szczególności stwierdzających niepełnosprawność dziewięcioletniej Eweliny S. Słusznie więc organ odwoławczy uznał, że skarżąca spełnia warunki do uzyskania dodatku do zasiłku rodzinnego w kwocie 70 zł., począwszy od 1 lipca 2006 r., powołując się na przepis art. 24 ust.2 w/w ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Wbrew bowiem wywodom zawartym w skardze, dochodzone przez stronę świadczenie rodzinne może być przyznane najwcześniej od miesiąca, w którym został złożony o nie wniosek wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do właściwego organu. Skoro więc bezsporną i nie budzącą wątpliwości okolicznością jest złożenie we wskazany sposób owego wniosku do Urzędu Miasta T w dniu 31 lipca 2006 r., to właściwie interpretując wymienione wyżej przepisy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. w sposób prawidłowy orzekło o dacie początkowej tego świadczenia, przyznając je począwszy od 1 lipca 2006 r. W świetle powyższego zarzut stawiany przez skarżącą w skardze, jak i w odwołaniu, należało uznać za niezasadny. Wbrew bowiem jej stanowisku, okres od którego służy świadczenie nie jest uzależniony od okresu powstania niepełnosprawności, określonego w orzeczeniu o niepełnosprawności lub nawet w wyroku sądu, lecz zależy od momentu złożenia wniosku o świadczenie. W ocenie Sądu organ odwoławczy wadliwie uznał jednak za prawidłowy, orzeczony przez organ I instancji okres obowiązywania świadczenia. Okres ten zakreślono do 31 sierpnia 2006 r., przy czym trzeba zauważyć, że decyzja tego organu, wbrew normie art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, w ogóle nie zawiera uzasadnienia, przez co nie są znane argumenty, za którymi przemawiało takie rozstrzygnięcie. Organ I instancji przytoczył natomiast w podstawie prawnej decyzji, przepis art. 3 pkt 10 w/w ustawy, który stanowi, że okresem zasiłkowym jest okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Jak wynika z treści rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy, nie czyniąc jakichkolwiek rozważań co do tego zagadnienia, zaakceptował stanowisko organu pierwszoinstancyjnego, w zakresie uznania, że prawo do otrzymywania świadczenia będzie obowiązywało jedynie w okresie zasiłkowym, w rozumieniu wskazanego przepisu art. 3 pkt 10 w/w ustawy. Tymczasem przepis art. 24 ust. 3 w/w ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, stanowi, że w przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. W kontekście brzmienia obu przytoczonych przepisów problem rozstrzygnięcia daty końcowej przysługiwania stronie świadczenia, sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy dochodzone przez nią świadczenie jest "uzależnione od niepełnosprawności osoby", przy czym jeżeli taka sytuacja zachodzi, to zastosowanie winna mieć norma przepisu art. 24 ust. 3 w/w ustawy, jeżeli zaś nie to norma, art. 3 pkt 10 w/w ustawy, którą zastosowały organy. Na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi pozytywnej, albowiem niewątpliwie fakt niepełnosprawności dziecka strony, stanowi warunek konieczny przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stronie. Wynika to z przepisu art. 13 ust.1 pkt 1 w/w ustawy, który normuje przesłanki przyznania dochodzonego przez stronę świadczenia. Stanowi on bowiem, że jednym z niezbędnych warunków przyznania dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku do ukończenia 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Trzeba tu zaznaczyć, że przy interpretacji pojęcia zawartego a art. 24 ust. 3 w/w ustawy - "uzależnione od niepełnosprawności osoby" - pojawia się pewna trudność, związana z brakiem dookreślenia przez ustawodawcę o jaką osobę chodzi, czy np. o niepełnosprawne osoby, które są bezpośrednimi adresatami decyzji (- niepełnosprawne dziecko, art. 16 ust. 2 pkt 1, w zw. z art. 3 pkt 9; - osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, art. 16 ust. 2 pkt 2), czy też np. może chodzić o te osoby niepełnosprawne, które nie są adresatami decyzji o przyznaniu świadczeń, lecz świadczenia te przyznawane są ich rodzicom lub opiekunom celem zaspokajania potrzeb zarówno tychże osób niepełnosprawnych, jak i osób sprawujących nad nimi pieczę (art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2). Przepisy omawianej ustawy pozwalają na inne jeszcze rozróżnienie osób legitymujących się orzeczeniem o niepełnosprawności, np. w zakresie kryterium celu przyznania świadczenia. Skoro jednak ustawodawca, nie sprecyzował we wskazanym przepisie art. 24 ust. 3 w/w ustawy, o jakie osoby niepełnosprawne chodzi, przez co nie ograniczył działania tej normy do jakiejś tylko ich grupy (rozróżnił natomiast rodzaj orzeczeń o niepełnosprawności), to zastosowanie wykładni gramatycznej tego przepisu w sposób wystarczający upoważnia do postawienia następującej tezy. W świetle treści przepisu art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, określony w nim dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka, należy zaliczyć do świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności osoby, w rozumieniu przepisu art. 24 ust. 3 wskazanej ustawy, co oznacza że prawo do tego świadczenia ustala się na okres, o którym stanowi powyższy przepis. Reasumując powyższe rozważania Sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję należy uchylić. Stąd też Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji winien w pełni uwzględnić zasygnalizowane wyżej uwagi odnoszące się do prawidłowości postępowania i prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego.