II SA/Bd 1019/23
WyrokWSA w Bydgoszczy2023-12-01
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Renata Owczarzak, Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę kanału sanitarnego i deszczowego może zostać zwrócona poprzedniemu właścicielowi, jeśli cel wywłaszczenia nie został jednoznacznie wykazany jako zrealizowany na tej nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji nie wykazały w sposób przekonujący, iż cel wywłaszczenia – budowa kanału sanitarnego "S" i deszczowego "D" – został zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości. Zebrany materiał dowodowy, w tym mapy i dokumentacja techniczna, nie dostarczył jednoznacznych dowodów na przebieg i realizację wskazanej inwestycji na działce nr [...], co uniemożliwia stwierdzenie, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku J. S. o zwrot nieruchomości wywłaszczonej pod budowę kanału sanitarnego "S" i deszczowego "D". Starosta odmówił zwrotu, uznając cel wywłaszczenia za zrealizowany. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Poprzedni wyrok WSA uchylił decyzję Wojewody z uwagi na niewystarczające dowody dotyczące realizacji celu wywłaszczenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Starosta ponownie odmówił zwrotu, a Wojewoda utrzymał tę decyzję. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne zastosowanie przepisów o zwrocie nieruchomości. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając brak wystarczających dowodów na realizację celu wywłaszczenia na przedmiotowej działce.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody K.-P. z dnia [...] czerwca 2023 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2022 r. Zasądza od Wojewody K.-P. na rzecz J. S. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2023r. Nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J. S. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], Starosta [...] odmówił J. S. zwrotu nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka numer [...] o powierzchni 0,0264 ha.
Decyzją z [...] listopada 2019 r., nr [...].WJ, Wojewoda K.-P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej powoływana jako "k.p.a.") oraz art. 136 u.g.n. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wyrokiem WSA z dnia [...] marca 2020 r. sygn. akt II SA/Bd 141/20 uchylono decyzję Wojewody K.-P. z dnia z [...] listopada 2019 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że organy oparły swoje decyzje głównie na trzech dokumentach, tj. piśmie z MPWiK sp. z o.o. z [...].12.2018 r. (k. 72 akt adm.), mapie zasadniczej z [...].11.2018 r. (k. 119 akt adm.) oraz mapie znajdującej się na k. 118 akt adm.
Dokonując analizy pierwszego z ww. dokumentów, tj. pisma MPWiK sp. z o.o. z [...].12.2018 r. Sąd wskazał, że z jego treści nie wynika fakt wybudowania na przedmiotowej nieruchomości kanału sanitarnego. Przede wszystkim zawiera ono zapis, że "(...) prawdopodobnie w latach 1981-1983 został wybudowany (...) kolektor sanitarny "S" Ř 600 mm, zlokalizowany m.in. na działce [...] (...)". Zapis ten nie jest jednoznaczny, ponieważ nie jest jasne, czy słowo "prawdopodobnie" odnosi się tylko do daty wykonania inwestycji, czy też do samej inwestycji. W szczególności jednak nie zostało w żaden sposób wyjaśnione, skąd osoby podpisujące ww. pismo miały wiedzę na ten temat, skoro z wcześniejszej treści tegoż pisma wynika, że spółka nie dysponuje żadnymi dokumentami dotyczącymi przedmiotowej inwestycji. Pismo potwierdza jedynie, że spółka dysponuje dokumentacją w postaci załączników mapowych do Projektu technicznego z 1976 r. oraz Projektu technicznego zmiany trasy kolektora sanitarnego z 1985 r. Nie posiada zatem żadnej dokumentacji dotyczącej realizacji inwestycji na terenie przedmiotowej działki, a w szczególności dotyczącej budowy kanału sanitarnego lub deszczowego. Ponadto z ww. pisma wynika, że kolektor deszczowy "D" (który, co należy podkreślić, także był celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu) również został wykonany najprawdopodobniej w latach 1981-1983 i przebiega równolegle do przedmiotowej działki. Okoliczność ta została zupełnie pominięta przez organy. Stanowi to dodatkową wątpliwość, czy kanał sanitarny został wybudowany na przedmiotowej działce, skoro została ona wywłaszczona zarówno w celu budowy kanału sanitarnego jak i deszczowego.
Jeśli chodzi o mapę zasadniczą z [...].11.2018 r., to nie jest ona opatrzona jakąkolwiek legendą czy opisem, zatem nie można ustalić, co oznaczają linie przebiegające przez działkę nr [...]. Brak jest również opisywanego w uzasadnieniu decyzji zaznaczenia kolorem żółtym. Na mapie znajdują się wykonane ołówkiem zakreślenia oraz dopisane cyfry "1" i "2", których znaczenie nie zostało w żaden sposób opisane. Organ ustalił, że aktualnie przez działkę nr [...] przebiega jedynie przyłącze kanalizacyjne Ř 200 mm, odprowadzając ścieki z posesji przy ul. [...]. Nie można zatem wykluczyć, że linie te dotyczą tej inwestycji, choć (co jednak nie zostało wprost opisane na mapie) ww. przyłącze kanalizacyjne może być oznaczone symbolem "ks200".
Z kolei na mapie (na k. 118 akt adm.) nie można odnaleźć w ogóle działki nr [...], mapa jest niewyraźna, nie można ustalić jej autora oraz innych danych, które są zamazane lub nieczytelne. Co prawda bardziej czytelna kopia ww. mapy znajduje się na k. 76 akt. adm., ale również ona nie zawiera oznaczenia działki nr 8/2 oraz legendy (opisu) tłumaczącego jej treść. Legendy takiej nie mogą zastąpić dokonane ołówkiem dopiski (dodatkowo nie wiadomo, kto jest ich autorem).
Wskazane wyżej trzy dokumenty legły u podstaw ustalenia przez organy w sposób jednoznaczny tego, że na przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany cel, na który została ona wywłaszczona. Dokumenty te jednak, z powodów wskazanych wyżej, nie mogą stanowić podstawy do dokonania ustalenia stanu faktycznego. Ponadto organy nie dostrzegły i nie wyjaśniły różnicy dotyczącej nazwy inwestycji. Jak wynika z treści decyzji wywłaszczeniowej, nieruchomość została wywłaszczona w celu budowy kanału sanitarnego "S" i deszczowego "D", natomiast organy posługują się pojęciem kolektora tudzież kanalizacji, nie wyjaśniając, czy pojęcia te oznaczają to samo.
Oprócz tego z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie można wprost wywnioskować, czy w ocenie organu przeprowadzona w latach 1985-1988 w czynie społecznym budowa kolektora jest tą, którą przeprowadzano na działce nr [...], czy też jest to już inwestycja związana z koniecznością budowy kolejnego kolektora na innej działce po tym, jak poprzedni z uwagi na osuwanie się gruntu, wymagał przebudowy (jeśli w ogóle, co nasuwa wątpliwości z powodów wskazanych wcześniej, został on wykonany na działce nr [...]).
W następstwie wyroku Sądu Wojewoda K.-P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...].WJ uchylił decyzję Starosty [...] z [...] stycznia 2019 r., nr [...].
Ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z [...] lutego 2022 r., nr [...], Starosta [...] na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) oraz art. 136 i art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm., dalej powoływana jako "u.g.n.") odmówił J. S. (dalej określana jako Skarżąca) zwrotu nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka numer [...] o powierzchni 0,0264 ha.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z [...].08.2018 r., Skarżąca wystąpiła w oparciu o art. 136 u.g.n. o zwrot nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...]. Nieruchomość ta została wywłaszczona na podstawie art. 2, 3, 7, 8, 14, 15, 21, 22 i 29 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) decyzją o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu z [...] kwietnia 1983 r., znak: [...] na rzecz Urzędu Miejskiego we [...] na wniosek Wojewódzkiej Dyrekcji Budowy Miast i O. Miejskich we [...], z przeznaczeniem pod budowę kanału sanitarnego "S" i deszczowego "D".
M. P. W. i K. sp. z o.o. we [...] (dalej MPWiK sp. z o.o.) w piśmie z [...].12.2018 r. oświadczyło, że prawdopodobnie na przełomie lat 1981-1983 został wybudowany przez Wojewódzką Dyrekcję Inwestycji kolektor sanitarny "S" Ř 600 mm, zlokalizowany m.in. na działce [...] KM 56 obręb [...]. Z uwagi na bardzo złe warunki gruntowe, powodujące dewastację kolektora, w oparciu o dokumentację "[...]" z 1985 r. została zmieniona trasa kolektora w taki sposób, że nowa lokalizacja przebiega po działce sąsiedniej o nr [...], omijając działkę 8/2. Kolektor po raz kolejny został przebudowany w 2011 r. po tej samej trasie. Aktualnie przez działkę nr [...] przebiega jedynie przyłącze kanalizacyjne Ř 200 mm, odprowadzając ścieki z posesji przy ul. [...]. Kolektor deszczowy "D" Ř 1400/2100, który najprawdopodobniej wykonany został również w latach 1981-83, przebiega przez szereg prywatnych działek przy ul. [...] - K., równoległe do działki nr [...]. W zasobach MPWiK sp. z o.o. znajduje się dokumentacja wraz z mapami do Projektu technicznego z 1976 r. na wykonanie kanalizacji deszczowej i sanitarnej w rejonie ul. [...] - opracowanie Biura Projektów Budownictwa Komunalnego w B. - na zlecenie Wojewódzkiej Dyrekcji Inwestycji we [...] oraz Projekt techniczny zmiany trasy kolektora sanitarnego na odcinku od studzienki S-1 do S-11, opracowany przez "[...]" [...] w 1985 r. - na zlecenie Wojewódzkiej Dyrekcji Inwestycji we [...].
Organ wskazał, że w dokumentacji znajduje się mapa zasadnicza z [...].11.2018 r., G.6642.1193.2018 z naniesionym przebiegiem infrastruktury przebiegającej przez działkę nr [...], wypis z rejestru gruntów wskazujący obszar działki [...] jako zurbanizowane tereny niezabudowane lub w trakcie zabudowy-Bp, odpis KW WL [...], wskazujące G. W. jako właściciela działki [...] KM56. Dokumentacja zawiera również dokument przeglądu szkiców identyfikator P.0464.1980.6 i szkic nr [...] identyfikator P.0464.1980.6 z inwentaryzacji kolektora "600 bet" przebiegającego przez działkę nr [...].
Decyzją z [...].07.1992 r., [...], Wojewoda W. na podstawie art. 18 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w zw. z art.5 ust. 1 tej ustawy stwierdził nabycie przez G. W. z mocy prawa własności działki nr [...] KM 56.
Podstawą do rozpatrzenia wniosku o zwrot nieruchomości są aktualnie obowiązujące przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przesłankami zwrotu nieruchomości są: wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę z wnioskiem o zwrot, objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej (lub jej części), tj. nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustaw wymienionych w art. 216 u.g.n., zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 u.g.n., który formułuje legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Aby nieruchomość mogła być zwrócona, muszą być spełnione wszystkie wymienione wyżej przesłanki. W sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wnioskodawcy posiadają przymiot strony, albowiem są następcami prawnymi właściciela wywłaszczonej nieruchomości.
Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że na działce nr [...] KM 56 wybudowany został kolektor sanitarny "600 bet". Potwierdza to zarówno szkic inwentaryzacji urządzeń podziemnych nr [...] identyfikator P.0464.1980.6 z inwentaryzacji kolektora jak i sama mapa zasadnicza na której przez obszar działki nr [...] KM 56 przebiega wskazany kolektor. Z dokumentacji przekazanej przez P. W. wynika, że brak jest dokumentacji pozwalającej określić dokładnie datę rozpoczęcia i daty zakończenia inwestycji związanej z budową kanalizacji deszczowej i sanitarnej przy ul. [...]. M. P. W. i K. Sp. z o.o. we [...] w piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. oświadczyło, iż prawdopodobnie na przełomie lat 1981-1983 został wybudowany przedmiotowy kolektor sanitarny "S" Ř 600 mm, zlokalizowany m.in. na działce [...] KM 56 obręb [...]. Z dokumentacji przekazanej przez Archiwum Państwowe w T., Oddział we [...] w sprawie budowy instalacji sanitarnej w czynie społecznym w sposób jednoznaczny nie można dokonać ustaleń, że czyn społeczny dotyczył również budowy kolektora "bet6QCT obecnie oznaczonego "ks600" na działce [...] KM 56. Jednak dokumentacja geodezyjna oraz oświadczenia wskazują, że kolektor sanitarny "600 bet" na działce [...] KM 56 został wybudowany.
Wywłaszczenie działki nr [...] KM 56 nastąpiło [...].04.1983r. (ostateczność decyzji wywłaszczeniowej).
Dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy wskazuje wybudowanie kolektora na przełomie lat 1981-1983. Dokumentacja w sprawie budowy kolektora sanitarnego w czynie społecznym m.in. przy ul. [...] wskazuje lata 1985 -1988. Daty te mieszczą się w okresie wskazanym przez ustawodawcę wskazującym na zbędność nieruchomości. Z dokumentacji wynika również, że po wybudowaniu kolektora na działce nr [...] z uwagi na bardzo złe warunki gruntowe, powodujące dewastację kolektora, na podstawie dokumentacji "[...]" z roku 1985 została zmieniona trasa kolektora w taki sposób, że nowa lokalizacja przebiega po działce sąsiedniej o nr [...]. Prawdopodobnie po przebudowie kolektora po roku 1985 infrastruktura kanalizacyjna posadowiona na działce nr [...] KM56 pozostała pod ziemią - nie została usunięta. Potwierdza to w obecnej chwili mapa zasadnicza znajdująca się w aktach sprawy, na której zaznaczony jest przebieg kanalizacji "ks600" przez działkę nr [...] KM 56. W dokumentacji na mapie i szkicu kolorem żółtym oznaczono wybudowaną kanalizację "bet600" na działce nr [...] KM56 wybudowaną zgodnie z decyzją wywłaszczeniową. P. W. uzupełnił dokumentację o posiadane dokumenty pozyskane z M. P. W. i K. Sp. z o.o. we [...], które wskazują, że na podstawie zapisów w trasie Polewki ( aktualnie ul. [...] ) we [...] kolektor sanitarny "S" i deszczowy "D" odebrano i przekazano do eksploatacji protokołem z dnia [...] stycznia 1981 r.
Mając na uwadze powyższe ustalenia organ stwierdził, iż nie można uznać, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze zbędnością nieruchomości albowiem, zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie 23.02.2010 r. I OSK 600/09 "przez zbędność wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji należy rozumieć niepodjęcie prac w ogóle lub odstąpienie od realizacji celu, dla którego nieruchomość została wywłaszczona, w związku z czym o takiej zbędności nie może świadczyć sam fakt nawet wieloletniego niezagospodarowania wywłaszczonego terenu.
Na skutek wniesionego odwołania przez J. S., decyzją z [...] czerwca 2023 r., nr [...], Wojewoda K.-P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję
Organ odwoławczy podtrzymał ustalenia organu I instancji. Organ wskazywał na dokumenty z przeglądu gwarancyjnego kolektorów sanitarnego i deszczowego w trasie ul. [...] (obecnie ul. [...]), operat techniczny Okręgowego P. G.-K. w B. dotyczącego wykonania trasy P II kanalizacji deszczowej i sanitarnej we [...] wykonany w sierpniu 1980 r., projekt pod nazwą ""Kolektor sanitarny "S" dla dzielnicy "Południe" we [...]" - zmiana trasy kolektora sanitarnego Ř 0,40 m wykonany w 1986 r. jak i mapy z roku 2018 i 2020.
Na podstawie posiadanych dokumentów oraz ich uzupełnienia ustalono, że na nieruchomości będącej przedmiotem postępowania wybudowany został kolektor sanitarny ks 600 spełniający jednocześnie funkcję kolektora deszczowego, odebranych i przekazanych do eksploatacji dnia [...] stycznia 1981 r. Jak podkreślił organ, ówczesne organy administracji publicznej nie do końca działały profesjonalnie, gdyż wywłaszczenie nastąpiło po wybudowaniu kolektora na przedmiotowej nieruchomości. Natomiast aktualne przepisy u.g.n. nie regulują takich sytuacji. Wobec powyższego należy stosować aktualną definicję zbędności nieruchomości dla zrealizowania celu wywłaszczenia, określonej w art. 137 u.g.n., doprecyzowanej w art. 112 ust. 3 u.g.n., biorąc pod uwagę okoliczność niezbędności nieruchomości dla zrealizowania celu wywłaszczenia.
Skargę na powyższą decyzję złożyła J. S. wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z [...] lutego 2022 r.
Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie:
-przepisów procedury administracyjnej mające wpływ na wydane orzeczenie, tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. przez dokonanie sprzecznych ustaleń faktycznych w sprawie z materiałem dowodowym, w szczególności dokumentami uzupełniającymi przedłożonymi przez wnioskodawcę w październiku 2020 r.
-przepisów art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n. przez ich błędne ich zastosowanie polegające na odmowie zwrotu nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] przy spełnieniu wszystkich przesłanek do zwrotu przedmiotowej nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie należy zaznaczyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).
Stosownie do treści art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości określają przepisy art, 136-142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm., dalej powoływana jako "u.g.n."). W myśl art. 136 ust. 1 ww. ustawy wywłaszczona nieruchomość nie może być użyta na inny cel niż określono w decyzji o wywłaszczeniu z uwzględnieniem art. 137, który określa jakie nieruchomości uznaje się za zbędne na ten cel. Natomiast w świetle art. 136 ust 3 poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stosownie do art. 137 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
W przedmiotowej sprawie kwestia sporna dotyczyła tego, czy zrealizowano cel wywłaszczenia i nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Skarżąca konsekwentnie wskazuje, że na przedmiotowej działce nie doszło do realizacji celu, na który została ona wywłaszczona, tj. budowy kanału sanitarnego "S" i deszczowego "D" na podstawie decyzji z [...].04.1983 r. Natomiast w ocenie organów inwestycja ta została zrealizowana, tj. zbudowano kolektor sanitarny "S".
Przedmiotem wywłaszczenia była działka [...] przy G. z przeznaczeniem pod budowę kanału sanitarnego "S" i deszczowego "D". Organ stwierdził, że z otrzymanych dokumentów uzupełniających w sprawie wynika, że dnia [...] kwietnia 1983 r. dokonano przeglądu gwarancyjnego kolektorów sanitarnego i deszczowego w trasie ul. [...] (obecnie ul. [...]). Powołana komisja dokonała przeglądu kolektorów "S" i "D" w trasie ulicy [...] odebranych i przekazanych do eksploatacji [...] stycznia 1981 r. i stwierdziła deformację profilu przedłużonego kolektora sanitarnego na odcinku 300 mb.
To ustalenie pozostaje jednak bez związku ze sprawą, gdyż dotyczy ul. [...] (obecnie ul. [...]), oddalonej od działki [...] o ok 500 m jak wskazuje skarżąca.
Organ powołuje się również na operat techniczny Okręgowego P. G.-K. w B. dotyczącego wykonania trasy P II kanalizacji deszczowej i sanitarnej we [...] wykonany w sierpniu 1980 r. (identyfikator ewidencyjny materiału zasobu operatu technicznego P.0464.1980.6). Na kopi mapy załączonej do ww. dokumentacji (str. 4 - X-6c, słabo widoczna str. 5 wyrys mapy zasadniczej dz. 8/2) zaznaczony jest ww. kolektor (kanalizacja), jak również projektowana magistrala ciepłownicza przez działkę nie będącej jeszcze zabudowanej budynkiem mieszkalnym a będącej przedmiotem niniejszego postępowania położonej wzdłuż ul. [...].
W ocenie Sądu, są to szkice, na podstawie których trudno dokonać przełożenia na stan spornej działki zobrazowany na mapie. Natomiast stwierdzenie, że wynikiem powyższych działań powstał projekt pod nazwą ""Kolektor sanitarny "S" dla dzielnicy "Południe" we [...]" - zmiana trasy kolektora sanitarnego Ř 0,40 m wykonany w 1986 r. - egzemplarz projektu 2 Inspektora Nadzoru (sygn. arch. 361/50) nie jest wystarczająco oczywiste dla ustalenia istnienia i przebiegu przez działkę 8/2. Jak zaznaczył organ tematem niniejszego opracowania jest projekt przełożenia odcinka kanalizacji sanitarnej Ř 0,40 m na odcinku 100 m zdeformowanej w wyniku nadmiernego osiadania podłoża.
Należy jednak podkreślić, że punktem odniesienia dla projektu zmiany trasy kolektora sanitarnego Ř 0,40 jest kolektor Ř 600 z zaznaczonymi studzienkami, a przebieg tego kolektora jest poza terenem działki [...] Jest tam wyraźne wskazanie na studzienkę S 8a i odchodzący od niej kolektor sanitarny Ř 0,40. Natomiast na mapach z [...].11.2018 r. czy z [...].12.2020 r. wrysowana jest także linia ks 600 ale na niej nie ma studzienek, które są widoczne na zaznaczonym również ks 600 w przebiegu kolektora. Jest on natomiast widoczny ale obok działki [...] do którego to przebiegu tego urządzenia odnoszą się wcześniejsze dokumenty.
Sąd nie przeczy, że celem opracowania mogło być określenie niezbędnych rozwiązań projektowych dla zapewnienia prawidłowej eksploatacji czynnego kolektora sanitarnego odprowadzającego ścieki sanitarne z dzielnicy "Południe" ale w tych dokumentach oprócz map z 2018 i 2020 nie ma zaznaczonego przebiegu kolektora Ř 600 przez działkę 8/2.
Jak wskazuje organ, Opracowanie obejmuje również zmianę trasy kolektora od istniejącej studni "A" na kolektorze Ř 0,40 m do projektowanej studzienki połączeniowej 8a na istniejącym kolektorze Ř 0,60 m. ( jak już Sąd zaznaczył, dotyczy to przebiegu ks 600 poza działką 8/2 a nie tego ks 600 wrysowanego w obszar działki, który jednak nie wskazuje na powiązanie z opisywanymi dokumentami.)
Nie można zatem w przekonujący sposób stwierdzić, że przebudowa kolektora bezspornie potwierdza realizację celu wywłaszczenia na przedmiotowej działce. Znamienne jest jednak, że nawet na podanych mapach nie ma zaznaczenia Ř 0.40 lecz dwukrotnie wrysowano ks 200.
Organ stwierdził, że naniesienie sieci kanalizacji na mapy zasadnicze odbywa się po wykonaniu i zakończeniu robót budowlanych. Podmiot uprawniony - geodeta - wykonuje szczegółową inwentaryzację powykonawczą wraz ze zmianami w toku realizacji inwestycji przez wykonawcę. Następnie dokumentacja trafia do ewidencji gruntów i budynków gdzie zostaje naniesiona na mapy zasadnicze. Znajdująca się w aktach sprawy mapa posiada wrysowany przebieg kanalizacji sanitarnej przez działkę numer [...], co jego zdaniem bezspornie potwierdza fakt zrealizowania inwestycji celu publicznego.
W ocenie Sądu, jak już wskazano, fakt, że na mapach z zaznaczeniem roku 2018 i 2020 zaznaczono kolektor k600 przebiegający przez działkę, z której wydzielono i wywłaszczono działkę będącą przedmiotem niniejszego postępowania bez powiązania z innymi dokumentami zgromadzonymi w sprawie jest niewystarczające do potwierdzenia realizacji celu wywłaszczenia - wybudowania i funkcjonowania w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej jak również w listopadzie 1986 r. inwestycji objętej decyzją o wywłaszczeniu. Wbrew twierdzeniu organu nie można na podstawie akt sprawy stwierdzać, które dokumenty stanowiły źródło do naniesienia na mapy przebiegu urządzenia.
Wbrew twierdzeniom organów nie ma na tym etapie postępowania przekonujących dowodów usuwających wątpliwości, że na nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...], obecnie działka numer [...] o powierzchni 0.0264 ha, wcześniej stanowiącej własność J. P., która została wywłaszczona pod budowę kanału sanitarnego "S" i deszczowego "D", został realizowany przez inwestora cel wywłaszczenia w okresie przed wywłaszczeniem lub po nim.
Gdyby nawet uznać, że z funkcjonalnego punktu widzenia kolektor ks 600 pełnił funkcję obiektów stanowiących cel wywłaszczenia - kanału sanitarnego i jednocześnie deszczowego, jako "kanalizacji ogólnospławnych", to jego przebieg przez działkę 8/2 nie został w materiale dowodowym wykazany.
Kolejnym zagadnieniem podlegającym ocenie był też czas realizacji urządzenia. Jak wskazał organ, realizacja nastąpiła przed decyzją wywłaszczeniową. Nie przedłożono jednak dowodów ten fakt potwierdzających. Organ wskazywał na realizację kanału sanitarnego "S" i deszczowego "D" ale w ulicy obecnie K. a nie G.. Uwagi zatem o możliwości następczego wykorzystania nieruchomości (po zrealizowaniu cele wywłaszczenia) na inny cel niż pierwotnie określony w decyzji organu wywłaszczającego nie znajdują zastosowania. Jakkolwiek co do zasady niewątpliwie należy zgodzić się z organem, że obowiązki, o jakich mowa w art. 136 ust. 2 u.g.n., przestają ciążyć na podmiocie publicznym, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany i dopiero po realizacji celu wywłaszczenia dochodzi do zmiany sposobu korzystania z wywłaszczonej wcześniej nieruchomości. Jednak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, organ na tym etapie nie wykazał, że cel wywłaszczenia zrealizowano ani przed ani po decyzji wywłaszczeniowej.
Trudno w tych warunkach stwierdzić, że przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na cele wskazane w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 1983 r., a tym samym nie stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - w rozumieniu przepisów zawartych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Uwagi dotyczące skutków komunalizacji mienia, jakkolwiek słuszne, także nie zasługują na uwzględnienie w sytuacji braku wykazania realizacji celu wywłaszczenia.
W niniejszej sprawie na podstawie zgromadzonych dowodów przedwczesne jest stwierdzenie, że został zrealizowany cel wywłaszczenia na podstawie decyzji Zarządu Gospodarki Terenami we [...] z dnia [...] kwietnia 1983 r. znak: [...] na rzecz Urzędu Miejskiego we [...], Wydział Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z przeznaczeniem pod budowę kanału sanitarnego "S" i deszczowego "D".
W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy nie jest wystarczający w zakresie ustalenia faktu wybudowania kolektora sanitarnego "S" i deszczowego "D" czy obiektu pełniącego tę funkcję na nieruchomości objętej postępowaniem.
Stosownie do art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast zgodnie z art. 77 § 1 kpa, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dopełnienie cyt. przepisów stanowi art. 80 kpa, w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Jak już ustalono, niewątpliwie nie wybudowano kolektora sanitarnego "S" i deszczowego "D". Uznając jednak, że tę funkcję mógł pełnić kolektor Ř 600, organ powinien wyjaśnić okoliczności jego wrysowania na mapę w przebiegu przez działkę 8/2, gdyż co do jego lokalizacji poza działką przedłożono stosowne dokumenty natomiast twierdzenie, że pierwotnie przebiegał przez działkę 8/2 nie zostało wykazane.
W tych okolicznościach Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) z uwzględnieniem uiszczonych przez Skarżącą wpisu w kwocie [...]zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł.
Ponownie rozpoznając sprawę organ w prawidłowy sposób przeprowadzi i uzupełni postępowanie dowodowe a przede wszystkim wyjaśni stwierdzone wątpliwości, które w jednoznaczny sposób winno wykazać, czy na przedmiotowej działce zrealizowano cel, na który została ona wywłaszczona.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło