II SA/Bd 1020/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania w sprawie zatwierdzenia rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium") zaskarżoną decyzją z [...] października 2024 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. (zwanego dalej "Wójtem") z [...] sierpnia 2024 r. nr [...], którą to decyzją Wójt umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z [...] listopada 1998 r. nr [...] zatwierdzającą rozgraniczenie nieruchomości. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy: Kierownik Urzędu Rejonowego w L. decyzją z [...] listopada 1998 r. nr [...] zatwierdził rozgraniczenie nieruchomości położonych we wsi K. W., oznaczonej jako działka nr [...], stanowiąca własność P. i H. R., w sposób opisany w protokole granicznym i uwidoczniony na szkicu polowym sporządzonym [...] listopada 1998 r. (decyzja dalej przywoływana jako "decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego") P. R. (tj. Skarżący) wnioskiem z [...] marca 2015 r. zwrócił się do Kolegium o zbadanie rozgraniczenia nieruchomości. Po uzupełnieniu wniosku i wskazaniu, że jest to wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. – wniosek został przekazany według właściwości Burmistrzowi Miasta L.. W wyniku rozstrzygnięcia sporu o właściwość (postanowienie Kolegium z [...] sierpnia 2015 r.) do załatwienia sprawy został wyznaczony Wójt Gminy K.. Postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. Wójt odmówił wznowienia postępowania, jednakże postanowienie to zostało uchylone przez Kolegium postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. nr [...]. Ponownie rozpatrując sprawę Wójt postanowieniem z [...] kwietnia 2022 wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego, a następnie decyzją z [...] kwietnia 2023 r. odmówił uchylenia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego. Decyzja Wójta została uchylona przez Kolegium decyzją z [...] lipca 2023 r. nr [...], a sprawa została przekazana Wójtowi do ponownego rozpatrzenia. W decyzji Kolegium wskazało, że organ I instancji winien zbadać czy podanie o wznowienie zostało złożone z zachowaniem miesięcznego terminu określonego w art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a."). Kolejny raz rozpatrując sprawę Wójt postanowieniem z [...] września 2023 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego. Postanowienie to uchyliło Kolegium postanowieniem z [...] listopada 2023 r. nr [...] i przekazało sprawę Wójtowi do ponownego rozpatrzenia. W postanowieniu Kolegium zauważyło, że jak wynika z akt sprawy w obrocie prawnym nadal pozostaje postanowienie Wójta z [...] kwietnia 2022 r. wznawiające postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego. Kolegium podniosło, że skoro organ I instancji uznał, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania, to nie mógł w toczącym się już postępowaniu o wznowienie wydać kolejnego postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania. Zdaniem Kolegium stwierdzenie przez organ I instancji na obecnym etapie sprawy braku zachowania terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania powinno skutkować decyzją umarzającą postępowanie. Skarga wniesiona na postanowienie Kolegium z [...] listopada 2023 r. została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 12 marca 2024 r. sygn. II SA/Bd 19/24. W wyniku kolejnego rozpatrzenia sprawy Wójt decyzją z [...] sierpnia 2024 r. nr [...] umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L.. Wójt wskazał, że postępowanie w sprawie wznowienia zostało wszczęte na wniosek Skarżącego z [...] marca 2015 r. Wniosek ten został złożony po terminie, o którym mowa w art. 148 k.p.a. Wobec tego ze względu na brak dopuszczalności postępowania Wójt umarz je w całości. W wyniku rozpatrzenia sprawy w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazaną na wstępnie decyzją z [...] października 2024 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta z [...] sierpnia 2024 r. stwierdzając, że odpowiada ono prawo mimo nienależytego uzasadnienia. Kolegium podniosło, że stosownie do art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienia postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W rozpatrywanej sprawie Skarżący żądanie wznowienia postępowania opiera na dwóch przesłankach (por. pismo z [...] marca 2022 r.): - art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. – dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe – postanowienie z dnia [...] października 1998 r. mówi tylko o rozgraniczeniu granicy zewnętrznej działki [...], natomiast w protokole granicznym geodeta wyznaczył pas drogowy, - art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. – decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu – organ wydający decyzję nie dopełnił obowiązku uzyskania stanowiska innego organu (zajęcie części działki [...] na poszerzenie drogi – działka [...]). Kolegium stwierdziło, że skoro, jak twierdzi Skarżący, zapoznał się on z decyzją Kierownika Urzędu Rejonowo w listopadzie 2014 r., to miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania upłynął w grudniu 2014 r. W konsekwencji wniosek o wznowienie złożony dopiero [...] marca 2015 r. uznać należy za spóźniony. Kolegium podkreśliło, że brak jest podstaw prawnych do uznania, że Skarżący dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia dopiero z treści decyzji Kolegium z [...] marca 2015 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego. W art. 148 § 1 k.p.a. chodzi o dzień w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie o dzień, w którym strona dowiedziała się, że dana okoliczność może stanowić podstawę wznowienia. Kolegium stwierdziło, że w związku z tym, iż termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie został dochowany, prawidłowe było umorzenie wszczętego postępowania wznowieniowego. W skardze do Sądu P. R. kwestionując decyzję Kolegium z [...] października 2024 r. zarzucił organowi, że w sposób niedostateczny uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, a ponadto naruszył art. 10 i 81 k.p.a. nie dopuszczając Skarżącego do udziału w wyjaśnieniu sprawy (pomimo wniosku w tym zakresie złożonego [...] sierpnia 2024 r.). Skarżący podniósł, że sprawa toczyła się niewłaściwie i przewlekle (naruszenie art. 7 i 35 k.p.a.) – sprawa powinna zakończyć się w roku 2015 wznowieniem rozgraniczenia. Zaistniała zwłoka spowodowała oparcie się o wyrok WSA w Warszawie z 13 stycznia 2023 r. sygn. VII SA/Wa 1502/22. Skarżący przywołał ponadto art. 12 k.p.a. oraz stwierdził, że decyzje Kolegium są niezgodne z Konstytucją RP – wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 grudnia 2008 r. sygn. P 57/07 pkt 5.4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Podobnie jak w poprzednim wyroku Sądu z 12 marca 2024 r. sygn. II SA/Bd 19/24 należy podkreślić, że dotychczasowe rozstrzygnięcia organów dotyczyły wyłącznie wstępnej części postępowania wznowieniowego w trakcie której ocenia się, czy w ogóle możliwe jest przejście do etapu merytorycznego. Zasadnie Kolegium wskazuje, odwołując się do treści art. 149 k.p.a., że postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów: Pierwsza część postępowania wznowieniowego polega na zbadaniu czysto formalnych przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania, takich jak np. zachowanie terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania czy wskazanie okoliczności będących ustawowymi podstawami wznowienia (tj. okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a.). Stwierdzenie dopuszczalności wznowienia skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.). Stwierdzenie niedopuszczalności wznowienia skutkuje wydaniem postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.), które już w tym momencie kończy postępowanie wznowieniowe. Druga część postępowania wznowienia pojawia się o ile pierwsza część postanowienia wznowieniowego zakończyła się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania. W ramach tej drugiej części organ przeprowadza postępowanie co do przyczyn wznowienia (tj. bada czy rzeczywiście zaistniały okoliczności wskazane we wniosku jako przyczyny wznowienia) i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Ta część postępowania kończy się co do zasady wydaniem decyzji o której mowa w art. 151 § 1 k.p.a. Może to być decyzja uchylająca decyzję wydaną we wznowionym postępowaniu (w przedmiotowej sprawie byłaby to decyzja Wójta uchylająca decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego o rozgraniczeniu). Zasadne jest także stanowisko Kolegium, że jeżeli po wydaniu postanowieniu o wszczęciu postępowania wznowieniowego (tj. postanowienia o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.), a więc w ramach drugiej części postępowania wznowieniowego, organ stwierdzi, że doszło do błędnego wznowienia postępowania (bo np. okaże się że jednak nie został dochowany miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienia postępowania) – organ winien umorzyć postępowanie wznowieniowe. Zasadnie oceniło Kolegium, że w rozpatrywanej sprawie Skarżący nie dotrzymał miesięcznego terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania. Ze stanowiska Skarżącego wynika, że o wskazanych przez niego przesłankach wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego dowiedział się w momencie, kiedy zapoznał się całością dokumentacji rozgraniczenia, co miało miejsce w listopadzie 2014 r. (por. wniosek Skarżącego z [...] marca 2015 r., gdzie Skarżący stwierdza, iż "W miesiącu listopad 2014 osobiście przybyłem do ośrodka dokumentacji geodezyjnej w celu zobaczeniu decyzji. Pan P. C. pokaz teczkę z dokumentacją, w niej była decyzja"). Należy zauważyć, że przyjęcie tej daty (listopad 2014 r.) nastąpiło z korzyścią dla strony i bez prowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego w tym zakresie, pomimo że zapoznając się z wcześniejszymi pismami Skarżącego można co najmniej powziąć wątpliwość, czy Skarżący nie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania wcześniej. Skarżący łączy bowiem uzyskanie tej wiedzy z zapoznaniem się z dokumentacją geodezyjną poprzedzającą wydanie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego, a jednocześnie np. w piśmie z [...] grudnia 2014 r. wskazuje, że "dokumentację otrzymałem 16-go grudnia 1998 czyli już minął czas zaskarżenia decyzji". Uchybienie organu w tym zakresie nie miało jednakże wpływu na wynik sprawy. Uznanie, że Skarżący dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia w listopadzie 2014 skutkuje stwierdzeniem, że zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. Skarżący powinien wnieść podanie o wznowienie postępowania najpóźniej z ostatnim dniem grudnia 2014 r. Tymczasem podanie, datowane na [...] marca 2015 r., zostało złożone [...] marca 2025 r., a więc z uchybieniem terminu z art. 148 § 1 k.p.a. Zasadnym zatem było, uwzględniając obecny etap postępowania, umorzenie toczącego się postępowania wznowieniowego jako postępowania, którego prowadzenie jest bezprzedmiotowe ze względu na niezachowanie warunku pozwalającego na przejście do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Niezasadne są przy tym zarzuty Skarżącego. Dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym (art. 10 k.p.a.) koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. Strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2025 r., III OSK 1453/25, LEX nr 4013521). Skarżący nic takiego nie wykazał. Podobnie Skarżący nie wskazał, jaki wpływ na wynik postępowania miało naruszenie art. 81 k.p.a. i na czym miałoby ono dokładnie polegać. Nie jest naruszeniem art. 10 i 81 k.p.a. sam brak skorzystania przez organ ze zgłoszonej przez Skarżącego "gotowości uczestnictwa w wyjaśnianiu okoliczności związanych z art. 148 KPA". To do organu należy wybór sposobu, w jaki zrealizuje ciążący na nim obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego ro do rozpatrzenia sprawy (art. 77 § 1 k.p.a. ). Zdaniem Sądu zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja była wystarczająca dla oceny, że nie został zachowany termin do zgłoszenia wniosku o wznowienie postępowania. Odnośnie przewlekłości postępowania należy zwrócić uwagę, że zarzucanie organowi przewlekłego prowadzenia postępowania zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) powinno być formułowane w drodze odrębnej skargi do sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie natomiast brak sprawności postępowania można oceniać jedynie pod kątem tego, czy wpłynęło ono na wynik sprawy. Sąd, dostrzegając brak sprawności postępowania, wpływu tegoż na wynik sprawy nie stwierdził. W szczególności nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy okoliczność, że wskutek długotrwałości postępowania organ powołał się na wyrok WSA w Warszawie z 13 stycznia 2023 r. Treść tego wyroku została przywołana jedynie w ramach przedstawiania argumentacji; nie ma znaczenia kiedy zawarte w nim stanowisko (że istotny jest dzień, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia, a nie dzień kiedy uświadomiła sobie prawne znacznie okoliczności, o której się dowiedziała) zostało wypowiedziane. Istotne jest, że jest one adekwatne dla obecnie rozpatrywanej sprawy, w momencie jej rozstrzygania. Nieadekwatne do rozpatrywanej sprawy jest przywołanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 15 grudnia 2008 r. sygn. P 57/07. Wyrok Trybunału dotyczył sytuacji, kiedy samorządowe kolegium odwoławcze rozpatruje sprawę z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a więc w sytuacji kiedy kolegium orzeka zarówno w pierwszej jak i w drugiej instancji. W przedmiotowej zaś przypadku sprawę w pierwszej instancji rozpatrywał inny organ – Wójt. Nie był zatem stosowany art. 127 k.p.a. co do którego orzekł Trybunał w ww. wyroku. Ze względu na powyższe Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.