II SA/Bd 1024/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2018 r. sprawy ze skargi P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] maja 2017 r., znak: [...], nr [...], uznał P. K. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki z art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Odwołanie od powyższej decyzji złożył P. K. podkreślając, że nie zostało mu doręczone zawiadomienie ani informacja o awizowanej korespondencji, co uniemożliwiło mu wywiązanie się z obowiązków przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Ponadto wskazał, że przyczyną zalegania z obowiązkiem alimentacyjnym jest jego trudna sytuacja życiowa spowodowana koniecznością sprawowania opieki nad starszym synem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności oraz ciężarną małżonką, co nie pozwala na podjęcie stałej pracy zarobkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], na podstawie art. 5 ust. 3, ust. 3a, ust. 3b, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017 r. poz. 498, dalej powoływana jako ustawa) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej powoływana jako K.p.a.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 5 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: złożenia oświadczenia majątkowego, zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotn} albo poszukujący pracy, bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. wezwał P. K. do nawiązania kontaktu w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego dla ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej. Pismem z [...] marca 2017 r. MOPS w B. poinformował o braku możliwości przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, ponieważ pismo z prośbą o kontakt wysłane listem poleconym, pomimo dwukrotnego awizowania, nie zostało odebrane przez dłużnika alimentacyjnego. Z informacji zawartej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, że adresata nie zastano w domu, a zawiadomienie o przesyłce zostało umieszczone w skrzynce na korespondencję. Takie działanie dłużnika alimentacyjnego stanowi przesłankę do wszczęcia postępowania uznającego go za uchylającego się od zobowiązań. Zgodnie z art. 5 ust. 3a ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Do organu wpłynęła informacja od komornika, że w okresie ostatnich 6 miesięcy nie wyegzekwowano od dłużnika żadnych kwot alimentów. Alimenty zaległe dla wierzyciela to kwota [...] zł i odsetki do [...].04.2017 r. -[...] zł. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie art. 5 ust. 3a ustawy nie może mieć zastosowania. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika obowiązek wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu, a dotyczącego trudnej sytuacji życiowej, Kolegium wyjaśniło, że fakt ten nie ma wpływu na sposób rozstrzygnięcia, ponieważ organy orzekające w przedmiotowej sprawie związane są wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] lutego 2014 r., sygn. akt [...], zasądzającym alimenty w kwocie [...] zł miesięcznie. Wobec obligatoryjnego charakteru decyzji uznającej stronę za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, po stwierdzeniu zaistnienia przynajmniej jednego z przypadków wymienionych w powołanym art. 5 ust. 3 ustawy - w niniejszej sprawie jest to uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia o stanie majątkowym - Kolegium nie miało podstaw do wydania decyzji zgodnie z oczekiwaniem odwołującego. W treści odwołania wskazał on, że z przyczyn niezależnych od niego nie mógł odebrać przesyłki i dowiedzieć się o jej treści. Należy podkreślić, że pismo z [...] lutego 2017 r. nie zostało odebrane przez dłużnika pomimo dwukrotnego awizowania. Z informacji zawartej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, że adresata nie zastano w domu, zawiadomienie o przesyłce zostało umieszczone w skrzynce na korespondencję. Doręczenie ww. pisma nastąpiło poprzez tzw. doręczenie zastępcze, określone w art. 44 K.p.a., przy czym z materiału dowodowego wynika, że organ kilkukrotnie skutecznie doręczył korespondencję odwołującemu na wskazany przez niego adres. Skargę na powyższą decyzję złożył P. K. zarzucając jej: - błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że uniemożliwił przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego; - naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, mianowicie przepisu art. 44 § 4 w zw. z art 42 § 1 K.p.a. poprzez uznanie, że korespondencja związana z wszczęciem postępowania była skutecznie mu doręczana w drodze doręczenia zastępczego; - naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, mianowicie przepisu art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący; - naruszenie prawa materialnego, mianowicie przepisu art. 4 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy nie zaistniały przesłanki do uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że nie zostało mu doręczone żadne zawiadomienie ani informacja o awizowanej korespondencji, w konsekwencji nie został powiadomiony w sposób skuteczny o wszczęciu postępowania administracyjnego. Brak zawiadomienia o awizacji pism w toku postępowania uniemożliwiło mu wywiązanie się z obowiązku przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Skarżący podkreślił, że na bieżąco odbiera wszelką korespondencję i podejmuje w terminach awizowane przesyłki, czego potwierdzeniem jest odbiór zaskarżonych decyzji obu instancji. Skarżący wskazał również, że przyczyną zalegania z obowiązkiem alimentacyjnym jest jego trudna sytuacja życiowa związana z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad starszym synem oraz ciężarną małżonką. Powyższe okoliczności uniemożliwiają mu obecnie podjęcie stałej pracy zarobkowej i świadczą o braku zawinionego niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się w niej naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej uchylenia wymienionych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej przywoływana jako P.p.s.a.). Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego (...), organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z akt sprawy wynika, że pismo organu I instancji z dnia [...] lutego 2017 r., w którym skarżący był proszony o kontakt w sprawie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, było awizowane w dniu [...] lutego 2017 r., a adresat został poinformowany, że przesyłka została złożona w Urzędzie Miasta B. na okres 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Pismo to zostało powtórnie awizowane w dniu [...] lutego 2017 r. Ponieważ skarżący nie odebrał pisma w terminie 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia, organ I instancji zasadnie uznał, że pismo zostało skutecznie doręczone w dniu [...] lutego 2017 r. stosownie do art. 44 § 1 pkt 2 K.p.a. Zgodnie z nim, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Procesowa instytucja doręczenia zastępczego oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, że nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, iż przesłanki określone w art. 44 K.p.a. zostały spełnione. Zgodnie z art. 44 § 2 K.p.a., zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Z adnotacji doręczyciela (k. 12 akt adm.) wynika, że ww. zawiadomienie zostało umieszczone w skrzynce korespondencyjnej i następnie dokonano ponownej awizacji przesyłki stosownie do art. 44 § 3 K.p.a. Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że bez wątpienia skarżącemu zostało w prawidłowy sposób, określony w art. 44 K.p.a., doręczone pismo z [...] lutego 2017 r., co stanowiło podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie uznania go za dłużnika alimentacyjnego, skoro nie dostosował się do jego treści. Skoro skarżący nie wywiązywał się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, powinien zadbać o kontakt z organami pomocy społecznej, które za niego ten obowiązek wykonywały. Jednak tego obowiązku nie dopełnił, zasadnie zatem organy administracji uznały go za uniemożliwiającego przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Mając na uwadze powyższe prawidłowo organy ustaliły, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, czego konsekwencją było wydanie decyzji o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego, przy czym bezspornie w sprawie nie zaistniały okoliczności wyłączające możliwość wydania takiej decyzji określone w art. 5 ust. 3a ustawy. Nie były zatem zasadne zarzuty skargi związane z naruszeniem art. 44 § 4 i art. 42 § 1 K.p.a. Skutkiem uniemożliwienia przez skarżącego wywiadu alimentacyjnego był brak możności prowadzenia przez organ dalszych ustaleń związanych z jego sytuacją majątkową, zatem niezasadne były również zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 K.p.a. W związku z powyższym kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a do tego ograniczają się kompetencje sądu administracyjnego, jako że Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej (w związku z tym Sąd nie mógł brać pod uwagę sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego), nie wykazała, by zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja o organu I instancji, wydana została z naruszeniem przepisów, o którym stanowi art. 145 § 1 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe skarga, na podstawie art. 151 P.p.s.a., podlegała oddaleniu.