II SA/Bd 1030/11

Dnia 16 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Anna Klotz Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 16 listopada 2011 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Bydgoszczy W. K. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Kierownika Urzędu [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 1030/11 UZASADNIENIE Pismem z dnia [...].2011 r. A. W. wniósł o przyznanie mu świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. W uzasadnieniu wniosku powołał się na zmianę ustawy dotyczącej przyznawania tych świadczeń – tj. ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395; z późn. zm.). Decyzją z dnia [...]2011 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...]2004 r. Nr [...] oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...].2004 r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia określonego w art. 3 ust. 1 cyt. wyżej ustawy z dnia 31 maja 1996 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w jego ocenie wniosek skarżącego należało potraktować jako wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji własnej w trybie art. 154. Podniósł, iż zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie potwierdza deportacji strony do pracy przymusowej. Z ustaleń organu wynika bowiem, iż wnioskodawca wykonywał pracę w miejscu zamieszkania, a tym samym nie został spełniony przez niego wymóg określony w art. 2 pkt 2 cyt. ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał, że wprawdzie nie był deportowany do pracy, ale wykonywana przez niego praca miała również dotkliwy charakter. Zmuszony był pokonywać codziennie ponad 2 km od domu rodzinnego do pracy, a czasem zmuszony był nocować u obcych ludzi. Odmowa przyznania mu świadczenia tylko ze względu na to, iż nie był deportowany jest, jego zdaniem, formą dyskryminacji. Decyzją z dnia [...]2011 r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, iż strona winna była wykazać istnienie interesu społecznego lub słusznego interesu własnego, czego nie zrobiła. Wyjaśnił przy tym, iż pojęcia "interesu społecznego" i "słusznego interesu własnego" nie są zdefiniowane, odwołując się jednak do zasady praworządności tj. działania organów administracji państwowej na podstawie przepisów prawa należało odmówić uchylenia decyzji o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej, gdyż skarżący nie spełnia wymogów ustawowych do przyznania tego świadczenia, jako osoba niewykonująca pracy w warunkach deportacji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na powyższą decyzję A. W. wskazał, iż nie rozumie, dlaczego odmawia mu się przyznania świadczenia z tytułu pracy przymusowej i nie wie, na jakie okoliczności poza wcześniej przedstawionymi, mógłby powołać się, żeby otrzymać to świadczenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uznać za zasadną. Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270; z późn. zm.), zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję należało stwierdzić, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie był wniosek skarżącego z dnia [...].2011 r. "o przyznanie dodatku za pracę przymusową", który został przez organ potraktowany jako wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji własnej w trybie art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071; z późn. zm). Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż organ arbitralnie ustalił treść żądania strony, opierając się na zaleceniach Trybunału Konstytucyjnego zawartych wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt K 49/07 i nie zwracając się w ogóle do skarżącego o wyjaśniania. Wskazać w tym miejscu należy, iż w świetle treści przepisu art. 7 k.p.a organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ze sformułowanej w tymże przepisie zasady prawdy obiektywnej, wynika, iż w razie wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek, na organie spoczywa obowiązek dokładnego ustalenie treści żądania strony, które wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Obowiązek taki zachodzi zwłaszcza w sytuacji, gdy żądanie zawarte w podaniu jest zredagowane niezręcznie lub niezrozumiale. W takiej sytuacji organ administracji nie jest upoważniony do samodzielnego precyzowania żądania, lecz obowiązany jest podjąć z urzędu czynności mające na celu wyjaśnienie stanowiska strony, tzn. winien zapytać stronę w trybie art. 64 § 2 k.p.a., jakie jest jej żądanie, a następnie prowadzić postępowanie w zakresie tego żądania. Również, wynikający z art. 8 k.p.a., obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa, wymaga wyjaśnienia rzeczywistej woli strony, jeżeli charakter pisma wnoszonego przez stronę budzi wątpliwości. Zwracając się do strony o doprecyzowanie treści żądania, organ obowiązany jest do udzielenia niezbędnych wskazówek i wyjaśnień, pozostawiając jednakże wnioskodawcy swobodę co do określenia przedmiotu sprawy i trybu jej załatwienia. W ten sposób organ realizuje wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. W ocenie Sądu żądanie skarżącego zawarte w piśmie z dnia [...].2011 r., nie było na tyle precyzyjne, aby bez uprzedniego wyjaśnienia stanowiska wnioskodawcy można było stwierdzić, iż stanowi ono wniosek o uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji. W piśmie tym skarżący nie wspomina bowiem o tym, iż w sprawie została już wydana decyzja i że żąda jej uchylenia lub zmiany. Wskazuje on jedynie, iż w związku ze zmianą stanu prawnego wnosi o przyznanie dodatku do emerytury (świadczenia za pracę przymusową). Nie sposób zatem w oparciu o treść tego pisma ustalić, czy skarżący domaga się rozpatrzenia w trybie zwyczajnym wniosku o przyznanie świadczenia, czy też żąda wzruszenia w trybie nadzwyczajnym ostatecznej decyzji organu dotyczącej odmowy przyznania tego świadczenia (wznowienia postępowania, uchylenia lub zmiany tej decyzji w trybie art. 154 k.p.a. lub ewentualnie stwierdzenia jej nieważności) Z uwagi na powyższe organ zobowiązany był do dokładnego ustalenia treści rzeczywistego żądania strony. Należało zapytać wnioskodawcę w trybie art. 64 § 2 k.p.a., czego dokładnie dotyczy jego wniosek i w jakim trybie ma zostać załatwiony, udzielając mu przy tym stosownych wskazówek i wyjaśnień. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż przy rozpoznaniu sprawy organ naruszył przepisy procesowe, w tym przede wszystkim art. 7, art. 8 i art. 9, art. 64 § 2 oraz art. 154 Kpa. W ponownym postępowaniu organ winien rozstrzygnąć sprawę po uprzednim wezwaniu strony do określenia przedmiotu żądania, stosownie do przedstawionego wyżej stanowiska Sądu. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.