II SA/Bd 1030/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Anna Klotz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2021 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie przyznania jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia dziecka oddala skargę. Decyzją z [...] maja 2021 r. nr [...], Wójt Gminy K. odmówił E. K. (skarżącej) jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia się żywego dziecka, o którym mowa w art. 10 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" wnioskowanego na U. K. . W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z kopią odpisu aktu urodzenia z 17 maja 2021 r. córka skarżącej urodziła się martwa w dniu 14 maja 2021 r. Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" przedmiotowe świadczenie przysługuje natomiast w przypadku urodzenia dziecka żywego. W odwołaniu skarżąca podniosła, że dziecko żyło dwie sekundy i dlatego w wypisie stwierdzono, że urodziło się martwe. Wskazała, że całą ciążę była pod opieką ginekologiczną, a decyzja Wójta jest dla niej krzywdząca. Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu, po przytoczeniu stanu faktycznego sprawy i treści art. 10 ust. 1-6 oraz art. 4 ust. 3 u.w.k., organ stwierdził, że uprawnienie do uzyskania świadczenia, o którym mowa w ww. przepisach, powstaje z chwilą spełnienia przesłanek wynikających z tych przepisów, tj. urodzenia się dziecka żywego i uzyskania zaświadczenia o jego chorobie lub upośledzeniu oraz okresie ich powstania. Wskazał, że akt urodzenia dziecka potwierdza okoliczność urodzenia się dziecka martwego, a więc brak było podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy E. K. zarzuciła, że donosiła ciążę i urodziła jak każda kobieta, dlatego decyzja jest dla niej krzywdząca. Powołała się na dokumenty wskazujące ciężką chorobę córki oraz na fakt, że wnioskowane świadczenie chce przeznaczyć na nagrobek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z 13 września 2021 r. skarżąca podniosła, że w sprawie nie wydano aktu urodzenia i aktu zgonu, dlatego że jej córka żyła tylko kilka sekund. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Oznacza to, że w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać legalność rozstrzygnięcia zapadłego w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a."). Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że decyzje administracyjne wydane w rozpoznawanej sprawie, podjęte zostały zgodnie z obowiązującym prawem. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2021 r. i utrzymana w mocy decyzja Wójta Gminy K. z [...] maja 2021 r. wydane zostały na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" (Dz.U. z 2020 r., poz. 1329 – dalej "u.w.k."). Stosownie do art. 10 ust. 1-3 tej ustawy matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka bez względu na dochód przysługuje na ich wniosek jednorazowe świadczenie w wysokości 4000 zł z tytułu urodzenia się żywego dziecka, posiadającego zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 3 ustawy. Zgodnie z art. 10 ust. 4-6 ustawy wniosek o wypłatę jednorazowego świadczenia składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka, a jednorazowe świadczenie przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, co potwierdzić należy zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Powołany w art. 10 ust. 2 ustawy przepis art. 4 ust. 3 stanowi zaś o tym, że ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu, o których mowa w ust. 2 pkt 2-4, stwierdza w zaświadczeniu lekarz ubezpieczenia zdrowotnego. Jak wynika z okoliczności sprawy, skarżąca zwróciła się z wnioskiem z dnia [...] maja 2021 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia. Do wniosku dołączono kopię skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka, które urodziło się martwe w dniu 14 maja 2021 r. ([...]), z adnotacją, że jest on zgodny z treścią aktu urodzenia o oznaczeniu [...]. Dołączono nadto zaświadczenie lekarskie lekarza ginekologa potwierdzające pozostawanie skarżącej pod opieką medyczną nie później niż od 10. tygodnia ciąży do porodu (zgodnie z zaświadczeniem skarżąca pozostawała pod opieką medyczną od 6/7 tygodnia ciąży do porodu). Z przytoczonych przepisów prawa materialnego wynika, że koniecznymi przesłankami do przyznania wnioskowanego świadczenia, są: 1) urodzenie się dziecka żywego, 2) uzyskanie zaświadczenia o jego chorobie lub upośledzeniu oraz okresie ich powstania, 3) pozostawanie matki pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu (z zastrzeżeniem art. 10 ust. 7 u.w.k.), 4) złożenie wniosku w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka, przez osobę uprawnioną. Istotne jest, by powyższe przesłanki spełnione były łącznie, tzn. niespełnienie chociażby jednej z nich stanowi przeszkodę dla przyznania świadczenia. Akta administracyjne sprawy potwierdzają, że po stronie skarżącej nie została spełniona pierwsza z przesłanek, albowiem jej dziecko urodziło się martwe i wynika to w sposób bezsprzeczny z przedłożonego dokumentu urzędowego – odpisu skróconego aktu urodzenia dziecka, które urodziło się martwe. Ustawa stanowi jasno, że świadczenie przysługuje wyłącznie z tytułu urodzenia dziecka żywego. Prawidłowo organy administracji załatwiły sprawę skarżącej odmownie. Spełnienie pozostałych przesłanek pozostaje bowiem w tej sytuacji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Odnosząc się do twierdzeń skarżącej wyrażonych w skardze oraz piśmie procesowym z 13 września 2021 r., stwierdzić po pierwsze należy, że Sąd dostrzega, iż urodzenie się martwego dziecka stanowi tragedię rodzinną i jest okolicznością o niewątpliwie traumatycznym charakterze dla rodziców, a przede wszystkim dla matki dziecka. Świadomość ta nie może jednak wpływać na ocenę zasadności wniosku o przyznanie świadczenia z tytułu urodzenia dziecka i na treść decyzji administracyjnej, która jest uzależniona od obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji działają na podstawie przepisów prawa. Innymi słowy, w obliczu jasnych w swej wymowie przepisów regulujących instytucję jednorazowego świadczenia pieniężnego z tytułu urodzenia się dziecka organ administracyjny nie może w toku oceny wniosku kierować się innymi przesłankami. Organ odwoławczy słusznie podkreślił bezwzględny charakter obowiązywania art. 10 u.w.k. - przepis nie pozostawia organowi wyboru (nie pozostawia jego uznaniu), kiedy wnioskowane świadczenie winno zostać przyznane, a kiedy nie. Co również oczywiste, ani organ, ani sąd administracyjny nie mogą modyfikować brzmienia obowiązujących przepisów prawa, czy też uzależniać ich stosowania od własnego poglądu w sprawie. Stanowienie prawa, w tym przepisów ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem", jest wyłączną kompetencją organu ustawodawczego, tj. Parlamentu Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z jasną wolą ustawodawcy przyznanie spornego świadczenia obwarowane jest konkretnymi warunkami, zaś jednym z nich jest urodzenie się dziecka żywego. Ten warunek w sprawie skarżącej nie został spełniony. Odnosząc się zaś do kwestii tego, czy dokumenty zawarte w aktach sprawy w sposób zgodny z rzeczywistością potwierdzają okoliczność urodzenia się dziecka martwego, wskazać należy, że przedłożony odpis skrócony aktu urodzenia się dziecka jasno stanowi, że urodziło się ono martwe. Adnotacja ta uwzględniania jest w skróconym odpisie zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 709). Jej podstawą jest zaś karta martwego urodzenia zgodnie z art. 53 ust. 1 i art. 54 ust. 3 ww. ustawy. Akt urodzenia jest dokumentem oficjalnym (urzędowym), wobec czego wzruszenie ustaleń z niego wynikających wymaga przeprowadzenia przeciwko niemu dowodu, czego skarżąca skutecznie nie uczyniła. Ewentualnych zmian lub sprostowań aktu urodzenia należy za to dokonywać w odpowiednim trybie (przepisy rozdziału IV ww. ustawy). Akty stanu cywilnego (a więc i urodzenia dziecka) stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, przy czym ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym (art. 3 ww. ustawy). Skoro zatem w przedłożonym skróconym odpisie aktu urodzenia wskazuje się, że dziecko urodziło się martwe, to tę okoliczność uznaje się za udowodnioną i potwierdzającą tę okoliczność w obrocie prawnym, a więc również w postępowaniu z wniosku o przyznanie jednorazowego świadczenia pieniężnego z tytułu urodzenia żywego dziecka. Nieistotne dla wyniku sprawy pozostają również uwagi skarżącej co do tego, że w jej sprawie nie wydano oddzielne aktu urodzenia i aktu zgonu dziecka. Akt zgonu stanowi inny rodzaj aktu stanu cywilnego, który sporządza się na podstawie karty zgonu oraz protokołu zgłoszenia zgonu (art. 92 ust. 2 ww. ustawy). Wskazanych dokumentów ani samego aktu zgonu nie sporządza się w przypadku martwego urodzenia, w takim przypadku sporządza się akt urodzenia z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe (art. 52 ust. 2 ww. ustawy), co też w niniejszej sprawie uczyniono. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd wydał w niniejszej sprawie wyrok na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842). Sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym – jej rozpoznanie było konieczne, zaś aktualna sytuacja związana z pandemią COVID 19 uzasadniała przyjęcie, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Wobec tej sytuacji stronom postępowania zapewniono możliwość pisemnego wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem wyroku.