II SA/Bd 1034/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 maja 2010 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję [...] Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy) na rzecz adwokata D. L. 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej jako: "Kierownik Urzędu") decyzją z dnia [...] października 2009 r. (nr [...]) utrzymał w mocy, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, własną decyzję z dnia [...] września 2009 r. (nr. [...]) odmawiającą przyznania uprawnień kombatanckich K. S. Z takim rozstrzygnięciem nie pogodził się K. S. i wniósł skargę do tutejszego Sądu. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach: W dniu 15 lipca 2009 r. do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wpłynął wniosek K. S. o przyznanie uprawnień kombatanckich. Z uwagi na braki formalne złożonego wniosku, wezwano do ich uzupełnienia. W konsekwencji, wnioskodawca przedstawił dokumenty z archiwów niemieckich i rosyjskich, z których wynikało, że został on w grudniu 1942 r. wcielony do armii niemieckiej. Następnie dostał się do niewoli radzieckiej, z której do kraju powrócił po zakończeniu wojny. Wnioskodawca nie przedstawił rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Natomiast z oświadczenia świadka R. P. wynika, że K. S. służył na froncie wschodnim przymusowo wcielony do wojska niemieckiego. W konsekwencji prowadzonych walk został ranny i dostał się do niewoli radzieckiej. Do kraju powrócił pod koniec 1946 r. Dysponując powyższymi informacjami, Kierownik Urzędu odmówił skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu swojej decyzji, organ wskazał na treść art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm., dalej jako: "ustawa o kombatantach") i uznał, że skoro wnioskodawca służył w armii niemieckiej i jednocześnie do końca wojny nie brał udziału w walce o niepodległość Polski, to nie przysługują mu uprawnienia kombatanckie. W następstwie wniosku K. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kierownik Urzędu utrzymał decyzję o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wskazał, że organ wydający nie jest uprawniony do dokonywania samodzielnych ustaleń faktycznych odnośnie "tytułów przysługujących uprawnień wynikających z ustawy o kombatantach. Uregulowanie ustawowe wyklucza możliwość dowolnego interpretowania przepisów ustawy." Uzasadniając skargę, K. S. podniósł, że służba w wojsku niemieckim była jedynym sposobem uniknięcia rozstrzelania, gdyż takie byłyby konsekwencje odmowy. Od 9 listopada 1944 r. skarżący przebywał w łagrze w Krasnojarskim Kraju w ZSRR, skąd bardzo wycieńczony powrócił do kraju we wrześniu 1945 r. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wydana została po dokładnym rozpatrzeniu całego dostępnego materiału dowodowego, a jej uzasadnienie szczegółowo wyjaśnia jakie fakty organ uznał za udowodnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 – dalej jako: "ustawa p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie orzekający organ administracji stwierdził, że skarżący po przymusowym pełnieniu służby w armii niemieckiej do czerwca 1944 r. dostał się do niewoli rosyjskiej jako jeniec wojenny. Powyższe ustalenia stanu faktycznego nie są sporne. Z pism procesowych skarżącego oraz ustaleń organu nie wynika, że skarżący brał udziału w walkach o niepodległość Polski po przymusowej służbie w armii niemieckiej. W związku z tym organ zgodnie z prawem uznał, że w świetle ustawy kombatantach skarżącemu nie przysługują uprawnienia kombatanckie. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie narusza art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach. Stanowisko organu znajduje poparcie w ugruntowanym orzecznictwie sądowym (por. m. in. wyrok Sadu Najwyższego z 21 marca 1996 r. sygn. akt III ARN 76/95, opubl. OSNP 1996/20/296). W powyższym wyroku Sąd Najwyższy rozpatrując rewizję nadzwyczajną Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdził, że dla zachowania uprawnień kombatanckich w oparciu o przepis art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach decydujący jest fakt ochotniczego zgłoszenia się i przynależność do wskazanych w tej ustawie polskich formacji wojskowych. Również w wyroku z 14 maja 1996 r. sygn. akt III ARN 1/96 (opubl. OSNP 1996/24/367) Sąd Najwyższy stwierdził, że osobie, która zdezerterowała z pełnionej przymusowo służby w armii niemieckiej, a następnie wstąpiła ochotniczo do polskiej formacji wojskowej przy armiach sojuszniczych i pełniła tę służbę do końca wojny, przysługują uprawnienia kombatanckie chociażby nie uczestniczyła bezpośrednio w akcji zbrojnej. Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która przymusowo pełniła służbę w armii niemieckiej lub dobrowolnie zadeklarowała odstępstwo od narodowości polskiej, jeżeli potem do końca wojny nie brała udziału w walce o niepodległość Polski. Skarżący nie wykazał, aby po służbie w armii niemieckiej brał udział w walce o niepodległość Polski w rozumieniu powyższego przepisu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: "ustawa p.p.s.a.") orzeczono jak w sentencji. O kosztach należnych pełnomocnikowi skarżącego, Sąd orzekł, mając na uwadze zakres wykonanej pracy oraz fakt, że koszty te nie zostały przez stronę uiszczone w żadnej części, stosownie do art. 250 ustawy p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 lit. c oraz § 19 pkt 1, a także § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348).