II SA/Bd 1035/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi D. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2009 r. znak: [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] 217,- (dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Bd 1035/09 Uzasadnienie Starosta B. na podstawie art. 237, art. 238 i art. 240 oraz art. 378 ust.1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t. j. z 2008 r., Dz. U. Nr 25, poz. 150, z późn. zm.) oraz art. 104 Kpa decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. znak: [...], nałożył na D. T. prowadzącego w K. K. (gm. B. B., pow. B.) Fermę królików obowiązek sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego, związanego z możliwością negatywnego oddziaływania ww. inwestycji na środowisko. Odwołując się od decyzji D. T. wniósł o jej uchylenie, zarzucając naruszenie art. 7 Kpa i błędne przyjęcie, iż zaszły okoliczności wskazujące na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] października 2009r. – znak: [...] na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. Nr 79 z 2001 r., poz. 856 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 237, art. 238, art. 240 oraz art. 378 ust. 1 ww. ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wg Kolegium działanie organu "z powodu licznych kontrowersji społecznych należy uznać za słuszne." Składając skargę D. T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów, zarzucając naruszenie art. 7 Kpa oraz art. 237 ww. ustawy z 27 kwietnia 2001 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przytaczając argumentację zawartą uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Odnosząc powyższe stwierdzenie do niniejszej sprawy należało więc zbadać zgodność zaskarżonej decyzji przede wszystkim z przepisami wskazanymi w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, tj. w szczególności jej zgodności z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: Kpa) oraz przepisami dotyczącymi ochrony środowiska; ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t. j. Dz. U. Nr 25 z 2008 r., poz. 150 z późn. zm.). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji kierując się pozaprawnymi kryteriami oceny tej decyzji, czemu dał wyraz expressis verbis stwierdzając, że działanie organów "z powodu licznych kontrowersji społecznych należy uznać za słuszne." Organ odwoławczy stwierdził, także że "sprawa znana jest tutejszym Kolegium, które wielokrotnie w sprawie prowadziło postępowanie wyjaśniające, bowiem prowadzona działalność budziła kontrowersje społeczne" bliżej tego nie wyjaśniając. Okoliczności tej zaprzeczyła przed Sądem pełnomocnik skarżącego. Dokonując natomiast wskazanej sądowej kontroli decyzji Kolegium należy przede wszystkim zauważyć, że zgodnie z treścią art. 134 §1 i art. 133 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2000 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy oraz że ustawodawca w Dziale I Kpa zatytułowanym "Przepisy ogólne" w art. 6-16 zamieścił zasady ogólne postępowania administracyjnego mające kardynalny charakter i które jako takie winny być bezwzględnie przestrzegane w każdym postępowaniu administracyjnym. Wynika z nich między innymi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (zasada państwa prawa - art. 6 kpa), w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada praworządności - art. 7) oraz że organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (zasada pogłębiania zaufania obywateli - art. 8). Rozwinięciem i niezbędnym uzupełnieniem powyższych zasad (w szczególności zasady zapisanej w przywołanym art. 7) są przepisy Działu II Kpa "Postępowanie" a w szczególności przepisy art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80. Wynika z nich, ze jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem, oraz że organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Z akt postępowania administracyjnego tymczasem wynika, że otrzymawszy anonimową informacją o szkodliwości – zdaniem autora czy autorów anonimu- dla środowiska i okolicznych mieszkańców prowadzonej przez skarżącego Fermy, organ pierwszej instancji, pismem z dnia [...] lutego 2008 r. zwrócił się do Wójta Gminy B. B. o udzielenie informacji odnośnie postępowania jakie było uprzednio prowadzone przed ww. organem w odniesieniu do przedmiotowej instalacji – Fermy królików. Wójt Gminy B. B. odpowiedział pismem z dnia [...] lutego 2008 r. znak: [...]. Wynika z niego między innymi, że w dniu [...] sierpnia 2008 r. przeprowadzono oględziny Fermy. W wyniku oględzin ustalono, że Ferma została zbudowana i działa w oparciu o decyzję – pozwolenia na budowę budynków inwentarskich ([...] i [...] oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. udzielająca pozwolenia na użytkowanie budynku inwentarskiego - królikarni [...] z [...] stycznia 2006 r.) Podczas oględzin stwierdzono także, że obornik zgromadzony został na płycie obornikowej, natomiast ścieki z płyty obornikowej odprowadzone są do czterokomorowego zbiornika wodnego. Nie stwierdzono odprowadzania ścieków do otwartego zbiornika wodnego. W tym miejscu rzeczą Sądu jest wskazanie na brak staranności obu organów. Powyższe pismo z [...] lutego 2008 r. noszące datę wpływu [...] lutego 2008 r. informuje o oględzinach w dniu [...] sierpnia 2008 r. Żaden organ nie wyjaśnił kwestii czy i kiedy rzeczywiście oględziny te miały miejsce. Oczywiste jest bowiem, że w piśmie z [...] lutego 2008 r. Wójt Gminy B. B. nie mógł informować o oględzinach dokonanych w dniu [...] sierpnia 2008 r. Z akt sprawy natomiast wynika w sposób nie pozostawiający żadnych wątpliwości - albowiem w aktach znajduje się protokół oględzin – że oględziny zostały przeprowadzone w dniu [...] marca 2008 r., przez organ prowadzący postępowanie w niniejszej sprawie przy udziale przedstawicieli Urzędu Gminy B. B., przedstawicieli [...] Inspektoratu Ochrony Środowiska oraz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Organ uzyskał wówczas informacje dotyczące rodzaju działalności prowadzonej na ww. Fermie, obsady budynków inwentarskich, a także lokalizacji Fermy. Organ zapoznał się także z dokumentacją dotyczącą posiadanych przez właściciela Fermy certyfikatów, kart przekazania odpadów, umowy na odbiór odpadów. W aktach znajduje się także pismo [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w B. z [...] lutego 2009 r., z którego między innymi wynika, po ww. kontroli z [...] marca 2008 r. w dniach [...] i [...] lutego 2009 r. Inspektor przeprowadził kolejną kontrolę ww. Fermy ustalając między innymi, że -obiekty hodowlane Fermy wybudowane zostały w oparciu o decyzję Starosty B. z dnia [...] sierpnia 2004 r. znak [...], Nr [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielenie pozwolenia na budowę, - po zakończeniu realizacji, inwestycja jako zgodna z ustaleniami i warunkami określonymi na budowę, uzyskała decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., z dnia [...] stycznia 2006 r. znak [...], udzielającą pozwolenia na jej użytkowanie. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska stwierdził, że Ferma nie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko i nie kwalifikuje się do obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Zgodnie z pkt 7 zał. do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2004 r., w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia (Dz. U. Nr 283 z 2004 r., poz. 2839), obiekt hodowlany Fermy królików, nie jest instalacją, której eksploatacja wymaga zgłoszenia organowi ochrony środowiska, w trybie art. 152 ustawy Prawo ochrony środowiska. - kotłownia wyposażona jest w dwa kotły wodne o mocy 85 KW każdy i zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2004 r., eksploatacja kotłów, ze względu na zainstalowaną moc – 170kw, nie wymaga zgłoszenia organowi ochrony środowiska - stan formalno-prawny gospodarki odpadami nie wymaga uregulowania, - powstające na Fermie odpady w postaci zwierząt padłych i ubitych z konieczności, magazynowane są w wyznaczonym do tego celu pomieszczeniu, w którym ustawiony jest zamykany pojemnik i lodówka. Odpady odbierane są przez uprawnionego odbiorcę, co potwierdza prowadzona przez Fermę dokumentacja (karty przekazania odpadów), - Ferma wyposażona jest w wybudowaną, zgodnie z projektem budowlanym, odkrytą, wgłębną płytę obornikową o pow. 123,14 m², o gł. 1,15 m, usytuowaną na zewnątrz części szczytowej królikarni, zaopatrzoną w 4 bezodpływowe studzienki służące do gromadzenia powstających odcieków, - odchody królików przekazywane są do rolniczego wykorzystania, - wody roztopwe i odpadowe z połaci dachowych, niebędących w rozumieniu przepisów ochrony środowiska ściekami, zbierane są w system kanalizacyjny, z odprowadzeniem do stawu znajdującego się na terenie Gospodarstwa. W podsumowaniu swego pisma z [...] lutego 2009 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska skonstatował, że nie stwierdzono nieprawidłowości naruszających przepisy ochrony środowiska a w rejonie płyty obornikowej stwierdzono wyczuwalny, charakterystyczny zapach amoniaku, który nie był wyczuwalny poza terenem Fermy. Te wszystkie okoliczności i stwierdzenia Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska mają - co zdaniem Sądu należy mocno podkreślić – istotne znaczenie w sprawie i w zasadzie już winny być przedmiotem rozważań organu, co do istnienia bezprzedmiotowości dalszego postępowania. Organ pierwszej instancji mimo tego zwrócił się jeszcze o dalsze informacje do Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego (w dniu [...] marca 2009 r.), (dodatkowe) informacje do [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (pismo z [...] marca 2009 r.) i Powiatowego Inspektora Weterynaryjnego (pismo z [...] kwietnia 2009 r.) otrzymując informację, że [...] kwietnia 2009 r. przeprowadzono kontrolę nie stwierdzając jakichkolwiek nieprawidłowości. Była to, więc kolejna kontrola w toku prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania. Zebrane w ten sposób kolejne informacje nie były dla organów jednak wystarczające do uznania bezprzedmiotowości dalszego postępowania, bowiem zamierzał pozyskać jeszcze dalsze informacje dotyczące funkcjonowania Fermy w kontekście przestrzegania przepisów ochrony środowiska. Zamiar ten nie został jednak urzeczywistniony z uwagi na odmowę [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska przeprowadzenia pomiarów powietrza przez mobilną stację pomiarową. Wydaną w tej sytuacji w dniu [...] lipca 2009 r. decyzję ze wskazaniem jako jej podstawy prawnej przepisów art. 237, art. 238 i art. 240 oraz art. 378 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska utrzymaną następnie w dniu [...] października 2009 r. w mocy zaskarżoną decyzją, należało w ocenie Sądu uznać za oczywiste naruszenie przywołanych wcześniej zasad z art. 6-8 Kpa oraz przepisów art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. W tym miejscu godzi się – odwołując się jeszcze raz do przepisu art. 75 § 1 Kpa - zwrócić uwagę, że jedyną tamą dowodową wynikającą z przepisów Kpa jest niedopuszczalność przeprowadzenia dowodu z uwagi na jego sprzeczność z obowiązującymi przepisami, a nie jak w niniejszej sprawie trudności organizacyjne czy też brak uzgodnień pomiędzy organami administracji publicznej. Zaskarżona decyzja oznacza też przerzucenie ciężaru dowodowego na stronę postępowania. Należy podkreślić, że przywołany w zaskarżonej decyzji przepis art. 237 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska może być stosowany tylko wówczas, gdy zachodzi zupełny brak możliwości udowodnienia negatywnego oddziaływania na środowisko poprzez użycie innych, realnie jeszcze istniejących środków dowodowych. To jednak w niniejszej sprawie nie zachodzi skoro można by dokonać stosownych pomiarów przy użyciu mobilnej stacji - jak to zresztą słusznie dostrzegł organ pierwszej instancji dwukrotnie zwracając się niestety bezskutecznie do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B. - a jedyną przeszkodą w jej wykorzystaniu było stanowisko Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B. wyrażone w znajdujących się w aktach sprawy pismach z dnia [...] kwietnia 2009 r. i z dnia [...] czerwca 2009 r. Wydana decyzja stanowi więc niedopuszczalne przeniesienie na stronę postępowania ciężaru dowodu (o ile w ogóle istniała potrzeba dalszego prowadzenia postępowania w świetle dotychczasowych ustaleń). I dlatego mając na uwadze naruszenie powyższych przepisów na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt 1. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku oparto zaś na art. 152 tej ustawy, natomiast rozstrzygniecie zawarte w pkt 3 wyroku oparto na przepisach art. 200 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przystąpiwszy ponownie do rozpatrzenia sprawy organ postąpi zgodnie z powyższymi wskazaniami mającymi po myśli art. 153 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. charakter wiążący, w szczególności realizując treść przepisów art. 75 § 1, 77 i 80 Kpa przy uwzględnieniu zasad ogólnych postępowania w szczególności zawartych w art. 6-8 Kpa rozważywszy także potrzebę dalszego prowadzenia postępowania w zależności od dokonanych ustaleń.