II SA/Bd 1037/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy [...], na podstawie art. 1, art. 2, art. 3, art. 5 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 567) w związku z art. 17, art. 23, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tj. Dz.U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 z zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 16.06.2014 r., odmówił przyznania L. K. zasiłku dla opiekuna w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną matką – H. K. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia orzekający organ podniósł, że decyzją nr [...] r. wnioskodawca nabył prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na okres od 1.07.2010 r. do bezterminowo, w oparciu o art. 17 u.ś.r. Decyzja ta wygasła z dniem 30 czerwca 2013 r. w związku z tym, iż z dniem 15 maja 2014 r. weszła w życie ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Organ zwrócił uwagę, że jak wynika z przedłożonego oświadczenia złożonego w dniu 16.06.2014 r. wnioskodawca jest rolnikiem i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Zgodnie zaś z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ilekroć mowa o rolniku - rozumie się przez to pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Ponadto wskazano, że zgodnie z oświadczeniem, w okresie od dnia 1 lipca 2013 r. do chwili obecnej wnioskodawca opiekuje się niepełnosprawną matką i nie pracuje w gospodarstwie rolnym, w którym według złożonego oświadczenia, pracuje syn. Finalnie organ wywiódł, iż zgodnie z zebraną dokumentacją wnioskodawca jest ubezpieczony w KRUS oraz osobą pobierającą dopłaty bezpośrednie z ARiMR w związku z czym nie spełnia przesłanki określonej w ustawie do przyznania wnioskowanego świadczenia. Jest on rolnikiem, który zgodnie z definicją określoną w art. 6 ustawy o ubezpieczeniu rolników, prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym. W odwołaniu od powyższej decyzji L. K. wyraził niezadowolenie z treści zapadłego w tej sprawie rozstrzygnięcia, podnosząc, iż co prawda posiada gospodarstwo rolne, jednak w nim nie pracuje i nie prowadzi hodowli żadnego inwentarza. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że z akt sprawy wynika, iż w dniu 16 czerwca 2014 r. do Wójta Gminy [...] (Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej) wpłynął wniosek strony o przyznanie zasiłku dla opiekuna w okresie od 1 lipca 2013 r. do bezterminowo w związku z opieką nad matką. Do tego wniosku dołączono: wypis orzeczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Lekarza Rzeczoznawcy z dnia 14 lipca 1998 r., stwierdzające, że H. K. jest niezdolna do samodzielnej egzystencji i została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, oświadczenie dotyczące uprawnień do pobierania zasiłku dla opiekunów, oświadczenie L. K. z dnia 16 czerwca 2014 r. o tym, że sprawuje opiekę nad matką i że nie pracuje w gospodarstwie rolnym, a czynnościami w gospodarstwie zajmuje się syn. Na okoliczność przyznania wnioskowanego świadczenia przeprowadzono wywiad środowiskowy, z którego wynika, że strona sprawuje opiekę na matką ale nadal opłaca składki zdrowotne i emerytalno - rentowe w KRUS-ie, natomiast we wniosku o przyznanie zasiłku dla opiekuna wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo rolne. W niniejszej sprawie w ocenie organu II instancji kwestią sporną jest, czy wnioskodawca ma prawo do pobierania zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką, mimo, iż wnioskodawca posiada gospodarstwo rolne i nie zaprzestał jego prowadzenia. Odpowiadając na to pytanie organ odwoławczy uznał, że z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika, że wnioskodawca złożył oświadczenie, z którego wynika, że nie zrezygnował z prowadzenia gospodarstwa rolnego co stanowi warunek konieczny otrzymania świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna. Analiza stanu faktycznego prowadzi więc w ocenie Kolegium do konkluzji, że wnioskodawca, nie spełnia warunku ustawowego uzasadniającego przyznanie zasiłku dla opiekuna w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawna matką. W skardze do sądu L. K. nie zgodził się z treścią uzasadnienia decyzji organu odwoławczego i wniósł o jej uchylenie. Podniósł, że decyzja jest wadliwa, gdyż Kolegium wydało ją bez jego udziału w postępowaniu. Skarżący zauważył, że powinien otrzymać zasiłek dla opiekuna ze względu na opiekę nad matką, gdyż formalnie jest rolnikiem, jednak nie wykonuje w gospodarstwie żadnych prac, a oświadczenie, które złożył w GOPS [...], nie odzwierciedla rzeczywistego stanu faktycznego, ponieważ zostało "podyktowane" przez pracownika tej jednostki. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku dla opiekuna od dnia 1 lipca 2013 r. do "bezterminowo" w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Rozpoznając sprawę organy obu instancji przyjęły, opierając się na zaświadczeniu KRUS, że skarżący podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym zakresie jako rolnik i dlatego nie spełnia przesłanek do przyznania zasiłku dla opiekuna. Organy obu instancji uznały, że skarżący jako właściciel jest osobą prowadzącą gospodarstwo rolne, co potwierdzają przedłożone przez stronę dokumenty, z których wynika, że wnioskodawca nie zrezygnował z prowadzenia gospodarstwa rolnego, co stanowi warunek konieczny otrzymania świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna. Stanowisko to, zdaniem Sądu, uznać należy co najmniej za przedwczesne. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy obejmuje wniosek skarżącego o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, wypis orzeczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, orzeczenie Lekarza Rzeczoznawcy z dnia 14 lipca 1998 r., stwierdzające, że H. K. jest niezdolna do samodzielnej egzystencji i została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, oświadczenie dotyczące uprawnień do pobierania zasiłku dla opiekunów, oświadczenie skarżącego z dnia 16 czerwca 2014 r. o tym, że sprawuje opiekę nad matką i że nie pracuje w gospodarstwie rolnym, a czynnościami w gospodarstwie zajmuje się syn. Na podstawie powyższego materiału dowodowego organy administracji publicznej uznały, że skarżący nie ma statusu rolnika, który zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego, bowiem zasadniczym powodem uniemożliwiającym przyznanie skarżącemu prawa do wnioskowanego zasiłku jest prowadzenie gospodarstwa rolnego. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że w myśl art. 3 ust 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, zasiłek dla opiekuna, gdy o zasiłek ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników lub domownicy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2013 r., poz. 1403,1623 i 1650) świadczenie to przysługuje odpowiednio: rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; przy czym, co bardzo istotne w niniejszej sprawie - zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o którym mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Powyższa regulacja weszła w życie w dniu 15 maja 2014 r., a więc przed złożeniem przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa do przedmiotowego świadczenia, dlatego obowiązkiem organu było wezwanie skarżącego do złożenia oświadczenia w przedmiocie prowadzenia gospodarstwa rolnego. Dopiero niezłożenie takiego oświadczenia przez skarżącego, bądź oświadczenie, że prowadzi gospodarstwo rolne uprawniałoby organ do odmowy przyznania świadczenia. Organ odwołał się do oświadczenia z 16.06.2014 r., w którym skarżący wskazał, że nie pracuje w gospodarstwie rolnym. Nie wykonywanie pracy w gospodarstwie nie jest tożsame pojęciowo z zaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa, gdyż można prowadzić gospodarstwo, nie pracując w nim. Z akt sprawy nie wynika natomiast, żeby organ informował skarżącego o takim obowiązku, ani złożone oświadczenie nie pozwala na ustalenie spełnienia przesłanki uprawniającej, bądź nie uprawniającej do tego świadczenia. A zatem można przyjąć, że skarżący nie miał świadomości konieczności spełnienia tego wymogu we właściwy sposób. W tym zakresie organ naruszył zasadę należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 K.p.a.), jak również zasadę podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 K.p.a.). Naruszenie powyższych zasad mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisów ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r., poz. 567), skutkujące przedwczesną odmową przyznania uprawnienia do pobierania zasiłku dla opiekunów. Złożone oświadczenie, iż skarżący sprawuje opiekę nad matką oraz jest ubezpieczony w KRUS, lecz nie pracuje w gospodarstwie rolnym, a czynnościami w gospodarstwie zajmuje się syn, nie może być utożsamiane z odmową złożenia oświadczenia w trybie art. 3 ust. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, ani z przyjęciem, że organ przeprowadził właściwy dowód, pozwalający na ustalenie prawa skarżącego do zasiłku. Dopóty bowiem skarżący nie ma świadomości o konieczności zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, dopóty jego oświadczenia, że jest ubezpieczony w KRUS, choć nie pracuje w gospodarstwie rolnym, nie mogą być same w sobie podstawą do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji uwzględni powyższe wskazania i oceny prawne. Przede wszystkim w niezbędnym zakresie uzupełni zgromadzony w sprawie materiał procesowy przez wezwanie skarżącego do złożenia oświadczenia w przedmiocie zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, a następnie w zależności od treści oświadczenia, wyda decyzję w przedmiocie prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.