II SA/Bd 1039/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 21 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanowił: oddalić wniosek. I W dniu 18 października 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) A. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. II Wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega oddaleniu, ponieważ brak jest podstaw do jego rozpoznania w niniejszej sprawie. W przedmiotowej sprawie zastosowanie będzie miał przepis art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiot niniejszej sprawy dotyczy dodatku mieszkaniowego, a więc mieści się w zakresie ww. ustawowego zwolnienia od kosztów. Strona wystąpiła o zwolnienie jej od kosztów sądowych, od których to ponoszenia jest zwolniona z mocy ustawy tak więc przyznanie stronie prawa pomocy jest bezzasadne i to niezależnie od jej sytuacji materialnej i zdrowotnej. III Ponadto ustawodawca umożliwia skorzystanie z prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa procesowego również osobie korzystającej z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 262 powoływanej ustawy). Z tego względu zasadnym jest rozpatrzenie wniosku w oparciu o regulację zawartą w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – ustanowienia adwokata (radcy prawnego) - domagać się może wyłącznie osoba fizyczna, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. IV Dokonując w niniejszej sprawie oceny sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy ustalono, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną, która utrzymuje się z oszczędności w wysokości [...] zł. Jest właścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2 oraz współwłaścicielem nieruchomości o powierzchni [...] m2. W świetle przedstawionej przez zainteresowaną sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazała ona zasadności swojego wniosku. Podkreślenia wymaga, że decydując o przyznaniu prawa pomocy referendarz sądowy kieruje się tylko sytuacją majątkową skarżącego nie zaś skomplikowaniem sprawy. Skarżąca nie wskazała w formularzu PPF żadnych okoliczności, które wskazywałyby na to, że ponosi ponadprzeciętne wydatki tj. np. związane ze swym leczeniem czy utrzymaniem domu. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Poza tym wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych tym bardziej wówczas, gdy posiada ona środki pieniężne i majątek. Przenosząc powyższe na grunt wniosku w zakresie o ustanowienie pełnomocnika należy jeszcze raz wskazać, że skarżąca nie wykazała zasadności swojego wniosku. Głównymi czynnikami decydującymi o takim rozstrzygnięciu był posiadany przez nią majątek, oszczędności oraz fakt zwolnienia od kosztów sądowych z mocy ustawy. Tak więc skarżąca ma zapewnione prawo do sądu, do rozstrzygnięcia swojej sprawy zaś ustanowienie pełnomocnika ma charakter fakultatywny a nie obligatoryjny i jest podyktowane jedynie sytuacją majątkową nie zaś skomplikowaniem sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.