II SA/Bd 1039/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 7 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z zm.) oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie sposobu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego... (Dz.U. Nr 156, poz. 1828), Prezydent Miasta B. decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. odmówił przyznania A. D. dodatku mieszkaniowego, wywodząc, iż wykazane dochody nie są odzwierciedleniem jej rzeczywistej sytuacji finansowej i wystąpiła dysproporcja między niskimi dochodami a faktycznym stanem majątkowym. A. D. w odwołaniu wnosiła o ponowne rozpatrzenie wniosku i przyznanie dodatku, wywodząc, że organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy, ale w uzasadnieniu decyzji brak ustaleń lub wniosków poczynionych na podstawie wywiadu i że posiadanie oszczędności są resztą z zarobionych pieniędzy przez lata pracy w USA oraz że pozostaje bez pracy i oszczędności te stanowią jej jedyne źródło utrzymania, a w sądzie toczy się sprawa o podział majątku z byłym mężem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 listopada 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 z zm.), art. 7 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, decyzją z [...] lipca 2013 r. ([...]) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując że decyzja ta została podjęta zgodnie z prawem i brak podstaw do jej uchylenia, bowiem organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie ustalając stan majątkowy A. D.. Głównym majątkiem jej jest współwłasność z byłym mężem mieszkania, na które ubiega się o dodatek i współwłasność działki budowlanej w Ł. oraz środki finansowe w kwocie [...] tyś. Wystarczy korzystanie z posiadanych zasobów pieniężnych, bądź sprzedaż działki budowlanej i odwołująca może pokrywać opłaty mieszkaniowe. Argumenty odwołania nie mogą być uwzględnione. Organ I instancji zebrał prawidłowo wystarczający materiał dowodowy i zasadnie uznał, że ma zastosowanie art. 7 ust. 3 cyt. ustawy, który wskazuje, że jeśli występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wskazanymi w deklaracji a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, to organ odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego. Składając skargę A. D. wnosząc o uchylenie obu decyzji zarzuciła naruszenia art. 3 ust. 1 oraz art. 7 ust. 3 ww. ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. oraz błąd w zakresie ustalenia możliwości samodzielnego pokrywania wydatków związanych z mieszkaniem i przekroczenie granic uznania administracyjnego. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie wywodząc, że z sprawie ma zastosowanie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych i zebrano wystarczający materiał dowodowy, na którym oparto decyzje. Głównym dowodem jest okoliczność posiadania działki budowlanej o powierzchni ok. [...] m2 w Ł. i posiadanie oszczędności pieniężnych w kwocie [...] tyś. zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 143, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 oraz art. 133 § 1 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną - i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy natomiast wynika, że w świetle okoliczności ustalonych przez organy obydwu instancji nie było wątpliwości, iż w kontrolowanej sprawie zostały spełnione przez skarżącą kryteria przyznania dodatku mieszkaniowego określone w przepisach art. 2 - 6 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z zm.). Podstawę odmowy przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego stanowił przepis art. 7 ust. 3 pkt 1 tej ustawy, po myśli którego organ odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w ust. 1, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. W zaskarżonej decyzji - a wcześniej i w decyzji organu pierwszej instancji -przyjęto istnienie dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji przez wnioskodawczynię, a jej rzeczywistym stanem majątkowym. Motywując odmowę akcentowano - poza celami ustawy - tę część regulacji art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy, która wskazuje, że strona jest w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego, wykorzystując własne środki i posiadanie zasoby majątkowe, jakimi są: posiadane oszczędności w kwocie [...] zł, działka budowlana o powierzchni [...] m2 oraz mieszkanie. Niewątpliwie głównym celem przyznawania dodatku mieszkaniowego jest zrekompensowanie osobom uzyskującym niskie dochody, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, skutków większego obciążenia ich budżetów domowych, wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkanie i podwyżki czynszów. Świadczenie to ma zatem pomóc osobie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej, a spełniającej wymogi ustawy w pokryciu kosztów utrzymania lokalu, w którym osoba ta zamieszkuje a dodatek mieszkaniowy nie może służyć do pokrywania kosztów utrzymania lokalu, jeżeli wnioskodawca jest w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowanym lokalem. Trzeba także podkreślić, że dodatki mieszkaniowe są świadczeniami powszechnymi należnymi osobom spełniającym kryteria ustawowe. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej spraw ma więc stwierdzenie, czy dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej przez skarżącą, deklaracji (a właściwe ich brakiem - skarżąca bowiem jest zarejestrowana jako bezrobotna bez prawa do zasiłku), a faktycznym jej stanem majątkowym, wskazującym, że jest ona w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe - ma charakter "rażący". Rażąca dysproporcja, o której stanowi przywoływany przepis art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, oznacza oczywistą i łatwo zauważalną różnicę między sytuacją majątkową ustaloną przez pracownika socjalnego podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, a deklarowanymi przez stronę dochodami. Ustalenia poczynione w tym zakresie przez organ powinny wskazywać na sytuację, która mogłaby sugerować istnienie jeszcze innych niż wykazane w złożonej deklaracji przez wnioskodawcę źródeł dochodu (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 805/07, wyrok NSA z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 1510/07). Zauważyć też należy, że nieposiadanie dochodów, a posiadanie majątku, nie oznacza automatycznie wystąpienia rażącej dysproporcji w rozumieniu art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy. Celem nadrzędnym tego przepisu jest wyeliminowanie przypadków, w których dodatek mieszkaniowy wypłacany byłby na rzecz osób, których stan majątkowy pozwala na uiszczanie opłat związanych z zajmowanym mieszkaniem, a które wykazują dochody, lub ich brak, uzasadniające prawo do tego świadczenia. Chodzi zatem o osoby, które dysponują dochodami nie dającymi się udowodnić, o osoby osiągające je nielegalnie lub je ukrywające. Sam fakt posiadania przez skarżącą wskazanego majątku nie może skutkować wydaniem decyzji odmawiającej jej przyznania zasiłku. Warto w tym miejscu przytoczyć pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 sierpnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1198/05, według którego dodatek mieszkaniowy może nawet zostać przyznany osobom uznawanym w opinii publicznej za majętne (właścicielom domów czy odrębnych lokali mieszkalnych), jeżeli wykażą one, że ich sytuacja dochodowa odpowiada ustawowym kryteriom, gdyż decydujące znaczenie ma nie tyle sam stan majątkowy, ale uzyskiwany dochód przez gospodarstwo domowe w rozumieniu art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w tym również dochód uzyskiwany z posiadanych dóbr materialnych. Z sytuacją analogiczną mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Fakt posiadania przez skarżącą pewnych dóbr majątkowych nie dowodzi zatem automatycznie, że strona czerpie korzyści z innych źródeł, które nie są ujawnione w deklaracji. Często bowiem zostały one zgromadzone w okresie wcześniejszym, w którym uzyskiwano większe dochody. Należy wskazać, że brak jest tutaj prostej, przyczynowo-skutkowej zależności, która dyskwalifikowałaby osoby posiadające jakikolwiek majątek w postępowaniu o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Należy też zauważyć, że posiadane przez skarżącą dobra majątkowe w postaci współwłasności działki i mieszkania z byłym mężem są niejako zamrożone właśnie z powodu współwłasności i toczących się procesów sądowych o podział majątku a posiadane oszczędności są niewielkie i mają - wobec aktualnie braku dochodów- tendencję malejącą. Wydając zaskarżoną decyzję organ dopuścił się także naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego skodyfikowanych w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego, a w szczególności zasady zawartej w art. 8 Kpa. Reasumując, w niniejszej sprawie nie zachodziła podstawa do przyjęcia rażącej dysproporcji w rozumieniu art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy. Wskazania zaś do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Uznając zatem, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzającą ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, które miało wpływ na wynik sprawy, orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak w pkt 1 wyroku; niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono natomiast w myśl art. 152 tej ustawy.