II SA/Bd 104/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. L. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie w części dotyczącej stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu G. z dnia [...] 2004 r. nr [...] w części dotyczącej wezwania do wstrzymania użytkowania, 2. w pozostałej części oddala skargę, 3. stwierdza nieważność postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu G. z dnia [...] 2004 r. nr [...] w części dotyczącej wezwania do wstrzymania użytkowania, 4. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w części dotyczącej stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu G. z dnia [...] 2004 r. nr [...] w części dotyczącej wezwania do wstrzymania użytkowania. II SA/Bd 104/05 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] 2004 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu G. wezwał P. L. do wstrzymania użytkowania postawionego przez niego, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, kiosku, a ponadto do dostarczenia w terminie do 3 grudnia 2004 r.: 1) zaświadczenia Prezydenta Miasta T. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo w przypadku braku takiego planu - ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, 2) oświadczenia o prawie do dysponowania terenu na cele budowlane, 3) inwentaryzacji budowlanej kiosku wraz z orzeczeniem technicznym o możliwości jego bezpiecznego użytkowania lub projektu budowlanego niezbędnych zmian i przeróbek celem doprowadzenia kiosku do stanu zgodnego z prawem wraz z uzgodnieniami z przewidywanymi prawem instytucjami i organami, 4) zaświadczenia o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy – Prawo budowlane oraz 5) inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej. Wydając postanowienie Inspektor Powiatowy ustalił, iż plastikowy, w połowie przeszklony i posiadający cztery gumowe koła kiosk został postawiony przy ul. G. w T. na początku sierpnia 2004 r. w ten sposób, że posadowiono go na czterech płytach betonowych oraz dwóch warstwach bloczków betonowych nie związanych zaprawą. Kiosk jest wyposażony w instalację elektryczną poprowadzoną napowietrzenie od pawilonu handlowego. Inwestor – P. L. nie posiada dokumentacji tj. opisu konstrukcji kiosku oraz dokumentu uprawniającego do ruchu drogowego. Kiosk jest użytkowany, pomimo że nie wystąpiono o pozwolenie na budowę. Powyższe ustalenia oraz okoliczność, iż przedmiotowy obiekt nie jest wymieniony w art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego jako obiekt nie wymagający pozwolenia na budowę, uzasadniają zdaniem Inspektora Powiatowego wydanie wspomnianego postanowienia. W zażaleniu strona zarzuciła, iż organ pierwszej instancji nie uwzględnił wyjaśnień właścicielki gruntu odnośnie jej zgody na postawienie kiosku. Ponadto kiosk nie jest związany trwale z gruntem, posiada koła oraz światła pozwalające na przemieszczenie go w dowolne miejsce, wobec czego jest obiektem tymczasowym, którego ustawienie stosownie do art. 29 ust.1 pkt 12 w związku z art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane nie wymaga wydania pozwolenia na budowę. Postanowieniem z dnia [...] 2004 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia. W uzasadnieniu Inspektor Wojewódzki podzielił zdanie organu pierwszej instancji, iż kiosk został postawiony bez wymaganej ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, albowiem w zawartym w art. 29 Prawa budowlanego zestawieniu obiektów i robót, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę nie ujęto kiosku. Mając na względzie sposób postawienia kiosku Inspektor uznał, iż powoduje on stałe związanie obiektu z gruntem, co potwierdza też złożone w trakcie oględzin oświadczenie skarżącego, iż bloczki betonowe mają uniemożliwić przesunięcie kiosku na inny teren. Nie można traktować kiosku jako obiektu tymczasowego, gdyż zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego obiekty takie podlegają rozbiórce nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, którego to zgłoszenia skarżący nie złożył. Stwierdzając zatem ewidentną samowolę budowlaną organ pierwszej instancji działając na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego słusznie wstrzymał użytkowanie wspomnianego kiosku oraz nałożył obowiązek przedłożenia w określonym terminie przewidzianych przepisami dokumentów. Inspektor Powiatowy niewłaściwie jednak pouczył stronę, iż służy jej zażalenie, albowiem uprawnienie takie nie wynika z art. 48 Prawa budowlanego, a stosownie do art. 141 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego na wydane w toku postępowania postanowienie stronom służy zażalenie, o ile przepis tak stanowi. Wobec tego zgodnie z art. 142 Kpa postanowienie powyższe będzie podlegało zażaleniu tylko w odwołaniu od decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. L. zarzucił, iż postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego narusza art. 7 w związku z art. 124 § 2 Kpa poprzez dopuszczenie do ponoszenia przez stronę negatywnych konsekwencji prawnych wynikających z wadliwego pouczenia o przysługujących środkach odwoławczych oraz narusza art. 77 Kpa poprzez zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym, przy czym ustalenia te zostały zawarte w postanowieniu nie rozpatrującym sprawy merytorycznie co do jej istoty. Ponowił zawarty w zażaleniu zarzut, iż organ administracji (tym razem Inspektor Wojewódzki) nie uwzględnił wyjaśnień właścicielki gruntu odnośnie jej zgody na postawienie kiosku. Zdaniem skarżącego organ II instancji błędnie wywiódł z jego oświadczenia złożonego w trakcie oględzin, że przyznał, iż unieruchomił kiosk, przez co stał się on trwale związany z gruntem. Uniemożliwienie przesunięcia kiosku miało na celu tylko zabezpieczenie przez próbą poruszenia kiosku przez osoby trzecie, co nie zmienia to faktu, że kiosk nie jest trwale związany z gruntem, posiada bowiem koła oraz światła pozwalające na przemieszczenie go w dowolne miejsce. W skardze skarżący ponowił także podnoszony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 pkt 12 w związku z art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego poprzez uznanie, iż ustawienie tymczasowych obiektów budowlanych, do których mocą ustawy zaliczany jest również kiosk, wymaga pozwolenia na budowę. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest w części uzasadniona. Zaskarżone postanowienie [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu G., które w swojej sentencji zawiera dwa rozstrzygnięcia tj. wzywa skarżącego do zaprzestania użytkowania kiosku oraz wzywa skarżącego do dostarczenia dokumentów. Zdaniem Sądu w kwestii drugiego ze wskazanych rozstrzygnięć organu I instancji stanowisko Inspektora Wojewódzkiego o niedopuszczalności zażalenia jest zasadne. Jak wskazuje art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, do podstawowych obowiązków organów nadzoru budowlanego należy wydawanie decyzji administracyjnych w sprawach określonych ustawą, a zatem do postępowań prowadzonych przez te organy będzie miał zastosowanie Kodeks postępowania administracyjnego (art. 1 pkt 1 tegoż Kodeksu). Skoro stosownie do art. 141 § 1 Kpa zażalenie na postanowienie przysługuje tylko w wówczas, gdy kodeks tak stanowi, słusznie organ II instancji ocenił, iż nawet pomimo mylnego pouczenia nie jest dopuszczalne zażalenie na przewidziane w art. 48 ust. 2 postanowienie wzywające stronę postępowania do przedstawienia odpowiednich dokumentów. Skargę w tej zatem części należało oddalić (pkt 2 wyroku). Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie dostrzegł natomiast, że rozstrzygnięcie organu I instancji o "wezwaniu do zaprzestania użytkowania kiosku" nie ma podstawy prawnej, powinno zatem być wyeliminowane z obrotu prawnego. Wskazanego rozstrzygnięcia nie przewiduje bowiem ani art. 40 ust. 2 Prawa budowlanego, ani żaden inny przepis tej ustawy. Możliwość wydania postanowienia o "wstrzymaniu użytkowania" obiektu budowlanego (a nie "wezwaniu do wstrzymania użytkowania") została wprawdzie przewidziana w art. 71a ust. 1 pkt 1 ustawy, jednakże rozstrzygnięcie to jest przewidziane jedynie w przypadku stwierdzenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, a więc nie może być podejmowane w ramach postępowania mającego na celu ewentualną "legalizację" samowoli budowlanej. Ustawodawca w toku tego postępowania nie przewidział możliwości wstrzymywania użytkowania legalizowanego obiektu. Nie wyklucza to możliwości, żeby organy nadzoru budowlanego "przy okazji" prowadzenia tego postępowania, w ramach odrębnego postępowania mogły zbadać i rozważyć wydanie w drodze decyzji (a nie postanowienia) zakazu użytkowania obiektu, o ile zachodzą przesłanki określone w art. 66 ustawy. Ze względu na powyższe stosownie do art. 145 § 1 ust. 1 pkt c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (PSA), należało orzec o uchyleniu tej części zaskarżonego postanowienia (pkt 1 wyroku) oraz wstrzymać jego wykonanie (pkt 4 wyroku). Jednocześnie w celu zapewnienia możliwości końcowego załatwienia sprawy dotyczącej użytkowania obiektu, mając na względzie przewidzianą przez art. 135 PSA możliwość działania w odniesieniu do wszystkich aktów wydanych w postępowaniu prowadzonym w granicach sprawy, oraz stwierdzając, jak wyżej wykazano, zaistnienie przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 2 PSA stwierdził nieważność postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w tej jego części, która dotyczyła wezwania skarżącego do wstrzymania użytkowania kiosku.