II SA/Bd 104/09
WyrokWSA w Bydgoszczy2009-05-20
Skład orzekający: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz, Sędzia NSA Wiesław Czerwiński, Sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej, którego decyzja o zwolnieniu została następnie uchylona przez sąd administracyjny, ma prawo do uposażenia i innych należności pieniężnych za okres od daty zwolnienia do daty uprawomocnienia się wyroku uchylającego decyzję, jeśli w tym okresie nie wykonywał zadań służbowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchylenie decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej przez sąd administracyjny wywołuje skutki prawne ex nunc (na przyszłość), a nie ex tunc (wstecz). Oznacza to, że decyzja o zwolnieniu pozostaje w mocy do dnia uprawomocnienia się wyroku uchylającego. W okresie od daty zwolnienia do dnia uprawomocnienia się wyroku, żołnierz nie pełnił służby w rozumieniu ustawy, a tym samym nie nabył prawa do uposażenia i innych należności, ponieważ pełnienie służby jest warunkiem sine qua non istnienia tych praw. Roszczenie o wypłatę świadczeń za ten okres mogłoby być rozpatrywane jedynie jako roszczenie odszkodowawcze z tytułu niezgodnego z prawem zwolnienia, jednakże przepis k.p.a. przewidujący takie roszczenie w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji utracił moc.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła żołnierza (M. Dz.), który został zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Po uchyleniu przez WSA w Warszawie decyzji o zwolnieniu, żołnierz domagał się wypłaty uposażenia i innych należności za okres od daty zwolnienia do daty uprawomocnienia się wyroku sądu. Organy wojskowe odmówiły wypłaty, argumentując, że w tym okresie żołnierz nie wykonywał zadań służbowych i nie pozostawał w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej. WSA w Bydgoszczy oddalił skargę żołnierza.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik (spr.) Protokolant Justyna Straka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 maja 2009r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w [...] z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie w przedmiocie prawa do uposażenia i innych należności pieniężnych oddala skargę.
II SA/Bd 104/09
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Dowódca [...] Okręgu Wojskowego w [...] utrzymał w mocy wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzję nr [...] Szefa [...] Sztabu Wojskowego w [...] z dnia [...] r. o odmowie wypłaty mjr M. Dz. uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za okres od dnia 1 sierpnia 2005 r. do dnia 9 listopada 2007 r. oraz dodatkowego uposażenia rocznego za lata 2005-2007 r., gratyfikacji urlopowej za rok 2006 r. i zryczałtowanego ekwiwalentu pieniężnego za przejazd raz w roku do dowolnej miejscowości w kraju i z powrotem za 2006 r.
Jak wynika z akt sprawy M. Dz. rozkazem Szefa [...] z dnia [...] r. nr [...] zwolniony został z dniem 31 maja 2005 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek odmowy pełnienia służby na równorzędnym stanowisku służbowym, zaś Minister [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o utrzymaniu powyższej decyzji w mocy z ustaleniem nowej daty zwolnienia na dzień 31 lipca 2005 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 marca 2006 r. oddalił skargę M. Dz. na decyzję Ministra [...] w przedmiocie zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej uchylił w dniu 21 maja 2007 r. powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
Uwzględniając wskazania NSA i dokonaną przezeń wykładnię prawa WSA w Warszawie wydał w dniu 7 września 2007 r. wyrok sygn. II SA/Wa 1143/07, którym uchylił zaskarżoną decyzję Ministra [...] z dnia [...] r. i poprzedzający ją rozkaz Szefa [...] nr [...]. Następnie w dniu [...] r. Minister [...] orzekł decyzją nr [...] o zwolnieniu M. Dz. z zajmowanego stanowiska i z dniem uprawomocnienia się wyroku WSA z dnia 7 września 2007 r. (tj. 10 listopada 2007 r.) wyznaczył go na stanowisko służbowe Szefa [...] Sztabu Wojskowego w O.
W dniu [...] r. M. Dz. złożył wniosek o wypłacenie mu zaległych należności finansowych wynikających ze stosunku służbowego za okres od 1 sierpnia 2005 r. do 9 listopada 2007 r.
Negatywna decyzja Szefa [...] Sztabu Wojskowego w [...] w tym zakresie z dnia [...] r. nr [...] została przez Dowódcę [...] Okręgu Wojskowego w [...] w dniu [...] r. uchylona (decyzja nr [...]) i sprawa przekazania temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Wydając w dniu [...] r. kolejną decyzję odmowną Szef [...] Sztabu Wojskowego w [...] stwierdził w jej uzasadnieniu, że bezsporne jest, iż M. Dz. z dniem 31 lipca 2005 r. przestał faktycznie pełnić zawodową służbę wojskową i otrzymał w związku z tym należności pieniężne przysługujące żołnierzom zwalnianym z tej służby oraz pobierał od 1 sierpnia 2006 r. do 31 listopada 2007 r. emeryturę, a także iż w czasie od 1 sierpnia 2005 r. do 9 listopada 2007 r. nie istniał żaden element stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej wskazujący na uprawnienie wyżej wymienionego do uposażenia i innych należności pieniężnych przysługujących żołnierzom zawodowym (nie wykonywał zadań służbowych oraz wyłączony był spod działania szeregu ustawowych praw i obowiązków odnoszących się do żołnierzy zawodowych, rozkazodawstwa wojskowego i dyscypliny wojskowej).
Organ I instancji podniósł również, że pojęcie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nie jest tożsame z pojęciem prawa do uposażenia, bowiem powyższy stosunek powstaje w drodze powołania do pełnienia służby, zaś istotą prawa do uposażenia jest wykonywanie przez żołnierza zadań służbowych, przy czym zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) prawo do uposażenia powstaje z dniem rozpoczęcia pełnienia zawodowej służby wojskowej. Według organu gdyby nawet przyjąć, że w okresie od 1 sierpnia 2005 r. do 9 listopada 2007 r. M. Dz. pozostawał w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej, to nie wykonywał w tym czasie zadań służbowych dających podstawę do wypłacenia mu wnioskowanych należności.
Odwołując się do powyższej decyzji M. Dz. zakwestionował zawarte w jej uzasadnieniu stanowisko, że warunkiem wypłaty należności pieniężnych jest wykonywanie zadań służbowych, bowiem zgodnie z ustawą pragmatyczną pozostając w rezerwie kadrowej żołnierz może lecz nie musi wykonywać żadnych zadań służbowych a także otrzymuje uposażenie i inne należności, podobnie jak w przypadku pozostawania w dyspozycji, kiedy zachowuje prawo do świadczeń pieniężnych nie musząc wykonywać obowiązków. Jak podniósł odwołujący się, prawo do uposażenia wiąże się z pozostawaniem w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej, na co wskazuje treść art. 76 ust. 1 ustawy pragmatycznej, a wykonywanie przez żołnierza zadań służbowych jest tylko najczęstszym przypadkiem prawa do uposażenia. Poza takimi sytuacjami jak rezerwa kadrowa i dyspozycja, także uchylenie wadliwej decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej łączy się, według niego, z zachowaniem prawa do uposażenia. Argumentacja organu I instancji uzasadniona byłaby tylko wówczas, gdyby zwolnienie z zawodowej służby wojskowej było prawidłowe, a następnie, ze względu na potrzeby sił zbrojnych miało miejsce ponowne powołanie żołnierza do wymienionej służby.
W piśmie z dnia [...] r. uzupełniającym odwołanie M. Dz. zarzucił, że wskazując na art. 76 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych organ I instancji w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nie podał daty powołania go do zawodowej służby wojskowej, a nadto, iż wymieniony przepis nie dotyczy pozostałych przysługujących mu należności, to jest dodatków o charakterze stałym i innych należności.
Utrzymując wymienioną na wstępie decyzją nr [...] w mocy decyzję Szefa [...] Sztabu Wojskowego [...] Dowódca [...] Okręgu Wojskowego stwierdził, że ustalenia organu I instancji oraz dokonana przezeń ocena prawna są prawidłowe. Powtarzając zawartą w decyzji organu I instancji argumentację organ odwoławczy w szczególności wskazał, że pojęcie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nie jest tożsame z pojęciem prawa do uposażenia oraz, że w okresie między 1 sierpnia 2005 r. a 9 listopada 2007 r. nie istniał żaden element stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej M. Dz., a zatem nie można uznać, że pełnił on nieprzerwanie zawodową służbę wojskową. W uzasadnieniu decyzji powołano się na orzecznictwo sądowe wiążące prawo do uposażenia z faktycznym pełnieniem służby. Wskazano także na fakt otrzymania przez M. Dz. należności pieniężnych związanych ze zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej oraz oddalenia przez Sąd w Białymstoku powództwa Dyrektora Wojskowego [...] o zwrot przez wyżej wymienionego jako nienależnego 12-miesięcznego uposażenia.
Stwierdzono również, że uchylenie przez sąd decyzji o zwolnieniu ze służby nie oznacza nieskuteczności decyzji w przedmiocie zwolnienia, a wręcz przeciwnie – z datą wydania tej decyzji organ przestał mieć podstawę do traktowania odwołującego się jako pełniącego służbę.
Reasumując w uzasadnieniu podkreślono, że brak podstaw do wypłaty M. Dz. wnioskowanych należności wynika z faktu nie wykonywania przez niego w okresie od 1 sierpnia 2005 r. do 9 listopada 2007 r. żadnych zadań służbowych.
M. Dz. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w [...] wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Decyzji organu odwoławczego skarżący zarzucił naruszenie art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750) poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej w oparciu o ten przepis, jakkolwiek nie mógł on stanowić podstawy do orzeczenia o odmowie przyznania prawa do uposażenia zasadniczego, czy też odmowy jego wypłaty, a poza tym powyższy przepis nie dotyczy uprawnień do dodatków do uposażenia o charakterze stałym i pozostałych objętych wnioskiem z dnia 17 marca 2008 r. należności (regulują je przepisy art. 80 i 81 ust. 1 oraz art. 73 i 81 ust. 2-5 wymienionej ustawy).
Nadto powołując się na wskazany przepis obydwa organy nie ustaliły daty powołania go do zawodowej służby wojskowej i daty powstania jego prawa do uposażenia. Nie ustalono również, czy po wyroku uchylającym WSA w Warszawie pozostawał nadal na stanowisku służbowym, które zajmował w chwili zwolnienia ze służby oraz czy istotnie jego prawo do uposażenia wygasło zgodnie z art. 76 ust. 4 ustawy w związku ze zwolnieniem ze służby, skoro gdy do niej powrócił nie wydano nowego rozkazu personalnego o powołaniu do tej służby. Według skarżącego poza tym jego prawo do uposażenia nie mogło wygasnąć z uwagi na część sentencji wyroku, z której wynika, że uchylona nim decyzja nie podlega wykonaniu.
Jak podniósł skarżący, w trakcie pełnienia zawodowej służby wojskowej mają miejsce usprawiedliwione ustawowo sytuacje, w których żołnierz nie wykonuje czynności służbowych, takie jak pozostawanie w rezerwie kadrowej w dyspozycji, urlop, pobyt w szpitalu, czy nauka w szkole wyższej. Według niego taką usprawiedliwioną sytuacją może być też zwolnienie żołnierza wbrew jego woli z naruszeniem prawa z zawodowej służby wojskowej.
Niezależnie od powyższego skarżący zarzucił organowi II instancji naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji bez wszechstronnej oceny jej prawidłowości zarówno w granicach zarzutów zawartych w odwołaniu, jaki i poza nimi i bez przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego (poprzestał na stwierdzeniu, że decyzja jest prawidłowa bez wyjaśnienia stronie swego stanowiska).
Za niezrozumiałe skarżący przy tym uznał powołanie się w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego na wyrok sądowy oddalający powództwo reprezentującego Skarb Państwa Dyrektora Wojskowego [...] w [...] o zwrot jako nienależnie pobranego wypłacanego mu przez okres roku po zwolnieniu ze służby świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy pragmatycznej.
W stosunku zaś do decyzji organów I i II instancji w skardze podniesiono zarzuty:
-naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (np. nie ustalenie daty powołania skarżącego do zawodowej służby wojskowej, nieprzesłuchanie go w celu wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy) i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego,
-naruszenia art. 10 § 1 kpa i 81 kpa poprzez niezapewnienie mu możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów, w związku z czym żadnej okoliczności nie można uznać za udowodnioną,
- naruszenia art. 107 § 3 i 4 kpa oraz art. 8 i 11 kpa poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji, jakie fakty zostały uznane za udowodnione i dlaczego art. 76 ust. 1 ustawy pragmatycznej może stanowić samodzielną prawidłową podstawę decyzji oraz wyrażające się w niedbałym uzasadnieniu, nie wyjaśniającym przesłanek, którymi kierowano się przy załatwieniu sprawy dotyczącej nie jednego lecz szeregu dochodzonych świadczeń pieniężnych, jak również w sprzeczności miedzy sentencją (dot. wypłaty świadczeń) a uzasadnieniem decyzji (dot. prawa do świadczeń).
W odpowiedzi na skargę Dowódca [...] Okręgu Wojskowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wywodząc w szczególności, iż w okresie między 1 sierpnia 2005 r. a 9 listopada 2007 r., nie istniał żaden element stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej skarżącego uzasadniający stwierdzenie prawa do uposażenia i innych należności, pieniężnych przysługujących żołnierzom zawodowym a gdyby nawet przyjąć, że w powyższym okresie istniał tenże stosunek służbowy, to skarżący nie wykonał czynności służbowych, wobec czego nie nabył prawa do uposażenia i pozostałych należności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
W myśl art. 9 ust. 1ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz. U. z 2008 r., Nr 41, poz. 892, ze zm.) stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej powstaje przy łącznym spełnieniu trzech warunków: wydano rozkaz personalny o powołaniu do zawodowej służby wojskowej, podpisany został kontrakt na pełnienie tej służby oraz osoba powołana do służby, z którą zawarto kontrakt, stawiła się do pełnienia służby w terminie i miejscu określonych w kontrakcie (ust.2).
Ta ostatnia czynność, jak wynika z powyższego unormowania, wyznacza datę rozpoczęcia pełnienia służby i – stosownie do art. 72 ust. 2 cyt. ustawy – z tytułu pełnienia służby przysługuje żołnierzowi zawodowemu prawo do uposażenia obejmującego uposażenie zasadnicze i dodatki do niego.
W art. 19 ustawy natomiast sprecyzowano co należy rozumieć pod pojęciem "pełnienie służby". Żołnierz zawodowy, w świetle jego treści, pełni służbę wojskową nie tylko na stanowisku służbowym w jednostce wojskowej, lecz również pozostając w rezerwie kadrowej oraz w dyspozycji.
W wymienionych dwóch ostatnich sytuacjach żołnierz posiada zatem także prawo do uposażenia (na co zresztą wyraźnie wskazano w art. 89 ust. 1 ustawy), z uwzględnieniem konkretnych przewidzianych w ustawie wyłączeń (vide art. 20 ust. 5 pkt 2).
Ze względu na to, że będąc w rezerwie kadrowej lub dyspozycji żołnierz pełni służbę, lecz nie zawsze w tym czasie wykonuje konkretne zadania służbowe (art. 21 ust. 4 i np. art. 20 ust. 4 pkt 1 ustawy), trafnie podniesiono w skardze, że prawo do uposażenia nie musi się łączyć z wykonywaniem takich zadań. Dotyczy to zresztą również okresu korzystania z urlopu i okresu choroby (art. 89 ust. 1).
Tak jak prawo do uposażenia z tytułu pełnienia służby, jak wskazuje treść art. 83 ustawy z dnia 11 września 2003 r., przysługuje żołnierzowi zawodowemu prawo do dodatkowego uposażenia rocznego wraz z dodatkami o charakterze stałym w wysokości zależnej od liczby miesięcy pełnionej służby w danym roku kalendarzowym (ust. 1 i 2).
O przysługującym żołnierzowi zawodowemu raz w roku uprawnieniu do gratyfikacji urlopowej stanowi art. 87 ustawy, przy czym z rozporządzenia wykonawczego Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 marca 2004 r. w sprawie gratyfikacji urlopowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 66, poz. 611) wynika, że jest ono powiązane z korzystaniem w danym roku z urlopu wypoczynkowego.
W związku z powyższym powołanie jako podstawy prawnej rozstrzygnięć wydanych w rozpoznawanej sprawie przepisu art. 76 ust. 1 zamiast art. 72 ust. 2 było chybione i niewystarczające.
Poza tym jakkolwiek wniosek skarżącego o wypłacenie zaległych należności nie wymieniał ich rodzajowo, organ I instancji rozstrzygnął negatywnie o prawie do zryczałtowanego ekwiwalentu pieniężnego za przejazd raz w roku do dowolnej miejscowości w kraju i z powrotem za 2006 r., mimo że obowiązująca ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie przewiduje tego rodzaju świadczenia pieniężnego, a rozporządzenie wykonawcze do ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, tj. rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 września 1998 r. w sprawie zasad i warunków korzystania przez żołnierzy zawodowych oraz członków ich rodzin z prawa do przejazdu na koszt wojska (Dz. U. Nr 121, poz. 796) utraciło moc z dniem 1 lipca 2005 r. (vide art. 188 i 189 ustawy z dnia 11 września 2003 r.).
Aby ocenić trafność rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji niezbędne jest rozważenie skutków decyzji zwalniającej ze służby oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchylającego tę decyzję, a zwłaszcza – skutków wymienionego wyroku.
Wyrok sądu administracyjnego wywołuje skutki prawne od momentu uprawomocnienia się. W przypadku uwzględniającego skargę wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję wyeliminowanie jej z obrotu prawnego następuje na przyszłość (ex nunc), a nie wstecz (ex tunc). Tak więc skutki decyzji administracyjnej uchylonej takim wyrokiem trwają od chwili uzyskania przez nią przymiotu ostateczności do dnia poprzedzającego datę uprawomocnienia się wyroku – przez cały ten czas ma ona charakter wiążący.
Uchylenie przez WSA w Warszawie w dniu 7 września 2007 r. decyzji Ministra [...] o zwolnieniu skarżącego ze służby nie oznacza wobec tego, że okresie od 1 sierpnia 2005 r. do 9 listopada 2007 r. (10 listopada data prawomocności wyroku) pełnił on służbę (kontynuował ją) i traktować należałoby wskazaną decyzję jakby nigdy nie została wydana.
Dopiero od dnia uprawomocnienia się wyroku sytuacja wróciła do takiej, jaka istniała bezpośrednio przed zwolnieniem skarżącego, a więc akt powołania do służby ponownie nabrał mocy. Skoro akt ten ma charakter wiążący, niedopuszczalne byłoby wydanie nowego aktu w powyższym zakresie. W efekcie też skarżący powrócił na stanowisko służbowe, jakie zajmował przed zwolnieniem, lecz z tym samym dniem, tj. 10 listopada 2007 r. Minister [...] wyznaczył, go po odwołaniu z tego stanowiska, na nowe stanowisko służbowe. Przystąpienie do wykonywania obowiązków na nowym stanowisku oznacza reaktywowanie prawa skarżącego do uposażenia i innych należności.
Zgoła odmienna byłaby sytuacja skarżącego w razie stwierdzenia przez WSA nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby. Stwierdzając nieważność decyzji wskazuje się na ciężką wadliwość decyzji obarczającą ją z mocy prawa od dnia wydania, to jest ze skutkiem "ex tunc". Stwierdzenie to (o charakterze deklaratoryjnym) ma moc wsteczną – eliminuje skutki wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie została podjęta. Takie rozumienie konsekwencji stwierdzenia nieważności decyzji znajduje odzwierciedlenie zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego, jak i w doktrynie. Zatem stwierdzenie nieważności decyzji zwalniającej ze służby oznaczałoby, że skarżący nie został skutecznie zwolniony, co równoznaczne byłoby z pełnieniem przez niego nieprzerwanie służby. Aktualne stałoby się także prawo do uposażenia i pozostałych należności przysługujących skarżącemu na dzień zwolnienia (prawo to by nie wygasło).
Zresztą zbliżone są także skutki wyroku sądu powszechnego orzekającego przywrócenie do pracy, obligujące do wypłaty wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy spowodowanego zwolnieniem dokonanym z naruszeniem przepisów prawa.
Przypadek skarżącego nie może być żadnym razie rozpatrywany w powyższy sposób. Nie do przyjęcia jest między innymi argumentacja, iż należałoby go traktować na równi z sytuacjami wyszczególnionymi w art. 89 ust.1 ustawy o służbie żołnierzy zawodowych.
Nawiązując natomiast do podniesionej przez skarżącego kwestii zamieszczenia w sentencji wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 września 2007 r. stwierdzenia o niewykonalności zaskarżonej decyzji w całości wyjaśnić należy, że z przepisu art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1270) stanowiącego podstawę prawną zamieszczenia tego rozstrzygnięcia wprost wynika, że traci ono moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Powyższe oznacza, że jakkolwiek nieprawomocny wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego (nieprawomocny, bo istnieje NSA, jako sąd II instancji) uwzględniający skargę nie pozbawia mocy wiążącej uchylonej nim decyzji i winna być ona wykonywana, to wskazane rozstrzygnięcie zawarte w wyroku powoduje wstrzymanie jej wykonania od daty wydania wyroku do momentu jego prawomocności w ogóle lub w zakresie, w jakim dotąd, to jest przed zapadnięciem wyroku nie została wykonana. Ratio legis omawianego unormowania wskazuje, że jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skargę uwzględniono, przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku aktu uchylonego przez WSA (tj. gdy istnieje jeszcze możliwość uchylenia tego wyroku przez NSA).
Co do skarżącego zaś decyzją o jego zwolnieniu bezsprzecznie, poprzez zaniechanie pełnienia przez niego całkowicie służby, sensu stricte została wykonana do dnia zapadnięcia wyroku WSA i do służby tej nie przystąpił przed 10 listopada 2007 r., w związku z czym zastosowanie przez WSA w rozpatrywanej przezeń sprawie art. 152 ppsa dotyczyło innych bliżej nieokreślonych skutków decyzji o zwolnieniu, jakie mogłoby jeszcze przed uprawomocnieniem się wyroku wystąpić. Skoro w dniu wskazanym w decyzji Ministra [...] jako data zwolnienia ze służby, tj. 31 lipca 2005 r. skarżący zaprzestał pełnienia służby w rozumieniu art. 19 ustawy pragmatycznej i nie pełnił jej do 9 listopada 2007 r. włącznie, zaś pełnienie służby jest warunkiem sine qua non istnienia prawa do uposażenia i pozostałych należności przysługujących w związku z jej pełnieniem to negatywne, nieuwzględniające wniosku skarżącego rozstrzygnięcie z dnia 8 sierpnia 2008 r. organu II instancji uznać należy za prawidłowe. W wymienionym okresie skarżący nie posiadał prawa do dochodzonych świadczeń pieniężnych (wygasło ono z dniem 31 lipca 2005 r. – art. 76 ust. 4 ustawy pragmatycznej), a w konsekwencji – nie może skutecznie domagać się ich wypłaty. Żądanie wypłaty świadczeń za powyższy czas mogłoby być rozpatrywane jedynie w kategoriach roszczenia o charakterze odszkodowawczym z tytułu niezgodnego z prawem zwolnienia ze służby. Jednakże art. 160 kpa przewidujący tego rodzaju roszczenie, ale tylko w razie stwierdzenia nieważności decyzji, dniem 1 września 2004 r. utracił moc.
W ocenie Sądu dostateczną podstawę do załatwienia rozpatrywanej sprawy stanowił materiał zawarty w aktach administracyjnych i aktach personalnych skarżącego, którymi – podobnie jak Sąd – dysponowały organy obydwu instancji. Nie zachodziła więc potrzeba dokonywania przez te organy dodatkowych ustaleń, w szczególności poprzez przesłuchanie skarżącego, zaś data powołania skarżącego do zawodowej służby wojskowej, wynikająca zresztą z akt personalnych, nie miała dla wyniku sprawy żadnego znaczenia.
Zadaniem organów I i II instancji było zatem jedynie wszechstronne przeanalizowanie wskazanego materiału dowodowego i dokonanie jego oceny na tle mających w niniejszym przypadku zastosowanie przepisów prawa materialnego.
Zgodzić się należy z zarzutami skarżącego, że organy obydwu instancji wadliwie zinterpretowały, w świetle treści art. 19 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, pojęcie pełnienia służby oraz, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie konwaliduje braków uzasadnienia decyzji I instancji (jakkolwiek organ II instancji obligowany jest do ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie) w zakresie powołania i omówienia przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. (Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892 ze zm.) stanowiących właściwą podstawę materialnoprawną do rozstrzygania w przedmiocie wszystkich objętych nią świadczeń pieniężnych (organ odwoławczy nie dostrzegł między innymi braku w obowiązującym stanie prawnym podstawy do orzekania w zakresie ekwiwalentu pieniężnego na przejazd raz w roku do dowolnej miejscowości), że stanowi ono niemal wierne powtórzenie treści uzasadnienia pierwszoinstancyjnego bez szerszych własnych ocen i ustosunkowania się do zarzutów odwołania uzupełnionego pismem z dnia 26 września 2008 r., z po części niewłaściwą argumentacją, nie spełniając tym samym wymogów określonych w art. 107 § 1 i 3 kpa oraz art. 11 kpa, lecz powyższe uchylenia nie miały wpływu na legalność zawartego w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia. W szczególności podnieść trzeba, że nie jest wystarczającą przesłanką do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji okoliczność wadliwego i niepełnego powołania w niej podstaw prawnych, skoro adekwatne do zakresu rozstrzygnięcia podstawy prawne istnieją.
Organy obydwu instancji dopuściły się także naruszenia art. 10 § 1 kpa nie zawiadamiając skarżącego o zakończeniu postępowania z jednoczesnym wyznaczeniem terminu do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów. Lecz i w tym przypadku, zdaniem Sądu, nie miało to wpływu na treść wydanych przez nie rozstrzygnięć zważywszy na treść podniesionych w odwołaniu i skardze zarzutów oraz okoliczność, iż materiał dowodowy stanowiły znane skarżącemu dokumenty zawarte w aktach personalnych oraz doręczone mu decyzje wydane po złożeniu przez niego w dniu [...] r., wniosku o wypłacenie zaległych należności.
Stwierdzić nadto należy, że zamieszczony w skardze zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 kpa umotywowany został w istocie nieprzestrzeganiem zasad wynikających z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, do czego wyżej się już ustosunkowano.
Sąd przychyla się natomiast do uwagi skarżącego, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było posiadanie przez skarżącego tytułu prawnego do określonych świadczeń pieniężnych, a w konsekwencji do ich wypłaty, zaś w sentencjach wydanych decyzji zastosowano wadliwie praktykowany często skrót myślowy rozstrzygając w przedmiocie odmowy wypłaty (co stanowiło powtórzenie sformułowania użytego we wniosku skarżącego).
Przedstawione wyżej uchybienia popełnione przez organy I i II instancji nie mogą jednak skutkować uwzględnieniem skargi, bowiem zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) podstawę uchylenia decyzji mogą stanowić wyłącznie uchybienia przepisom prawa materialnego lub administracyjnej procedury mające co najmniej wpływ na wynik sprawy, a takowych rozpoznając niniejszą sprawę Sąd, jak wyżej wskazano się nie dopatrzył.
Z powyższych względów na podstawie art. 151 cyt. ustawy orzeczono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło