II SA/Bd 1044/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Asesor WSA Anna Klotz ( spr.) Protokolant Justyna Straka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 stycznia 2007r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2006 r. nr[...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego i umorzenia kwoty nienależnie pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] 2006r. Nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 1044/06 UZASADNIENIE S. M. po rozpatrzeniu wniosku J. Z. o wymianie prawa jazdy kategorii ABCE nr [...], decyzją z dnia [...] 2005 r. [...] na podstawie art. 104 Kpa i art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.) oraz § 2 ust. 1, § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz. U. z 2002 r. Nr 69, poz. 640 z późn. zm.) – odmówił wymiany prawa jazdy kategorii B. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że w aktach wnioskodawcy nie ma żadnego dowodu potwierdzającego uzyskanie uprawnień kategorii B. W odniesieniu do tej decyzji Prokurator Rejonowy w M. wniósł z dniem 30 czerwca 2006 r. sprzeciw do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wnosząc o stwierdzenie na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa nieważności tej decyzji, albowiem decyzja ta została wydana bez podstawy prawnej. Zdaniem wnoszącego sprzeciw w toku postępowania o wymianę prawa jazdy organ nie miał upoważnienia do weryfikowania uprawnień które kierowca zdobył, a które były potwierdzone decyzją o wydaniu prawa jazdy. Wskazał także, że wymiana prawa jazdy to czynność materialno – techniczna i bez uprzedniego wzruszenia decyzji o wydanie prawa jazdy w trybie wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji, nie jest możliwa odmowa wymiany posiadanego dotychczas prawa jazdy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] 2006 r. (znak: [...]) odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji. Organ wskazał, że postępowanie o wymianę prawa jazdy jest w zasadzie czynnością materialno-techniczną nie wymagającą wydania decyzji administracyjnej. Jednakże w określonych przypadkach, o których mowa w § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy, charakter tego postępowania może ulec zmianie. Zgodnie bowiem z § 5 ust. 1 rozporządzenia w wydanych w drodze wymiany dokumentach należy uwzględnić ("uwzględnia się") ograniczenia wynikające ze stanu zdrowia lub możliwości prowadzenia określonego pojazdu, a zgodnie z ust. 2 tego rozporządzenia, przy wymianie dokumentów stosuje się zasady i tryb postępowania określone w przepisach, o których mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia, tj. przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydania uprawnień do kierowania pojazdami. Oznacza to m.in., że w przypadku powzięcia uzasadnionych wątpliwości po złożeniu wniosku o wymianę prawa jazdy rozpatrujący ten wniosek organ administracji ma obowiązek zastosować przepisy § 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r., określającego zakres i kolejność czynności poprzedzających wydanie prawa jazdy, a w szczególności – ust. 1 lit. d) tego paragrafu, nakazującego organowi przeprowadzenie weryfikacji zgodności danych z ujętymi w prowadzonej ewidencji kierowców danymi w zakresie posiadanych uprawnień i zakazów oraz orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (jeżeli osoba posiada wcześniej wydane uprawnienie). Taka też sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. W odniesieniu do tej decyzji Prokurator Rejonowy w M. złożył 28 lipca 2006 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podtrzymując argumentacje zawartą w sprzeciwie z 30 maja 2006 r. W dniu 31 sierpnia 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją [...] ponownie odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Starosty M. z [...] 2005 r. powtarzając argumentację zawartą w poprzedniej decyzji Kolegium z [...] 2006 r. Na powyższą decyzję Prokurator wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy domagając się stwierdzenia nieważności obu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzji Starosty M. z [...] 2005 r. Prokurator w skardze powtórzył argumentację zawartą w pismach z 30 maja 2006 r. i 28 lipca 2006 r. W odpowiedzi na skargę organ nawiązując do uzasadnienia zawartego w obu decyzjach wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga prokuratora jest zasadna. Z akt sprawy wynika, że w istocie rzeczy przedmiotem postępowania jest odmowa wymiany prawa jazdy kategorii B. Z akt wynika też, że w związku z ustawowym obowiązkiem wymiany praw jazdy w dniu 9 listopada 2004 r. J. Z. zam. Z. , M. w Wydziale Komunikacji, Transportu i Dróg Starostwa Powiatowego w M. złożył wniosek o wymianę prawa jazdy kategorii ABCE nr 248/86 wydanego w dniu [...] 1986 r. przez Urząd Miasta i Gminy w M. Decyzją z dnia [...] 2005 r. sygn. akt [...] działając z upoważnienia Starosty M. Naczelnik Wydziału Komunikacji, Transportu i Dróg Starostwa Powiatowego w M. na podstawie art. 104 Kpa i art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.) oraz § 2 ust. 1, § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz. U. z 2002 r. Nr 69, poz. 640 z późn. zm.) i § 5 ust. 1, § 7 ust. 1 pkt 1 lit. D, pkt 4 lit. A rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r. Nr 24, poz. 215 z późn. zm.), odmówił J. Z. wymiany prawa jazdy kategorii B. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ wyjaśnił, że w trakcie rozpatrywania wniosku dokonano weryfikacji materiałów dowodowych z akt ewidencyjnych kierowcy, w wyniku czego stwierdzono uzyskanie przez J. Z. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, C i T oraz, że nie uzyskał on nigdy uprawnień kategorii B, mimo że w wydanym wówczas dokumencie prawa jazdy znalazła się pieczątka również przy kategorii B. Zasadność tego postępowania potwierdzało Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmawiając unieważnienia tej decyzji. Wymiana prawa jazdy uregulowana jest w art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515) oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz. U. Nr 69, poz. 640 ze zm.). W tym ostatnim akcie postanowiono, że przy wymianie prawa jazdy stosuje się zasady i tryb postępowania określone w przepisach w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (§ 5 ust. 2 w związku z § 2 ust. 1), czyli w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz. 215). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wbrew stanowisku organów rozstrzygających w sprawie zakres tej delegacji nie daje organowi działającemu w trybie art. 150 ustawy oraz przepisów rozporządzenia, wydanego na podstawie delegacji zawartej w ustawie, upoważnienia do weryfikowania w postępowaniu w sprawie wymiany prawa jazdy uprawnień, które kierowca nabył i które potwierdzono w decyzji o wydaniu prawa jazdy. W przypadku skarżącego decyzja taka została wydana przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. w dniu [...] 1973 r. (Nr [...]), a wydane wówczas prawo jazdy stanowiło potwierdzenie zdobycia umiejętności prowadzenia i kierowania pojazdami oraz złożenia egzaminu państwowego. Sama zaś czynność wydania prawa jazdy, jak i jego wymiany, ma charakter czynności materialno-technicznej, stąd też bez wzruszenia decyzji w sprawie wydania prawa jazdy, w trybie odrębnego postępowania nie jest prawnie dopuszczalna odmowa wymiany dotychczas posiadanego prawa jazdy. Z akt sprawy wynika, zaś w sposób nie budzący wątpliwości, że nie nastąpiło uchylenie w sposób prawem przewidziany ww. decyzji z [...] 1973 r. i dlatego właściwy organ zobligowany był do wymiany prawa jazdy zgodnie ze złożonym przez skarżącego wnioskiem oraz treścią dotychczasowego dokumentu. Jak wyżej wskazano wymiana prawa jazdy w trybie rozporządzenia z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy jest czynnością materialno-techniczną (zwracał na to uwagę m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku wskazanym w zaskarżonej decyzji i w odpowiedzi na skargę). A zatem nie jest możliwe w tym postępowaniu weryfikowanie uprawnień kierowcy do kierowania pojazdami. Co prawda właśnie przepis § 5 ust. 1 wskazanego rozporządzenia stanowi, iż przy wymianie dokumentów stosuje się zasady i tryb postępowania określone w przepisach w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. Zdaniem sądu jednak zakres zastosowania przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 150, poz. 1680) w postępowaniu o wymianę praw jazdy ograniczony jest zakresem delegacji zawartej w art. 150 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przepisem tym wskazano, jakie kwestie Ministra Infrastruktury zobligowany był uregulować w drodze aktu wykonawczego. Analiza treści tej delegacji wskazuje, iż przepis art. 150 ust. 2 tej ustawy nie daje uprawnienia do weryfikacji uprawnień kierowców w postępowaniu o wymianę prawa jazdy. W rozporządzeniu wydanym na podstawie tej delegacji mogły bowiem zostać uregulowane wyłącznie kwestie wymiany i terminów wymiany dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami oraz wysokość opłat za te czynności. W tej sytuacji z uwagi na uregulowanie w rozporządzeniu w spawie wymiany praw jazdy, w sposób szczegółowy, jakie wymogi winien spełniać wniosek o wymianę prawa jazdy, w ramach postępowania o wymianę zastosowanie mają wyłącznie te przepisy § 7 rozporządzenia w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, które nie wkraczają w kwestie weryfikacji posiadanych przez kierowcę uprawnień. Jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, iż zachodzą rozbieżności pomiędzy posiadanym prawem jazdy, a dokumentacją znajdującą się w ewidencji kierowcy, na co właśnie wskazano w niniejszej sprawie, może skorzystać z uprawnień, jakie na podstawie delegacji zawartej w art. 100 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym uregulowano w rozporządzeniu w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, które reguluje m.in. sprawy związane z wydawaniem przedmiotowych dokumentów oraz cofaniem uprawnień. Jednakże wydanie dokumentu o innej treści, aniżeli podlegający wymianie, nie może mieć miejsca bez uprzedniego wzruszenia istniejącej w obrocie prawnym decyzji o wydaniu dokumentu, który podlega wymianie. Tym samym odesłanie w przepisie § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wymiany praw jazdy do przepisów rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami obejmuje wyłącznie te przepisy wskazanego rozporządzenia, które dotyczą czynności przedsięwziętych w związku z dokonywaną czynnością wymiany. Czynności te należy odróżnić od czynności podejmowanych w związku z wydawaniem dokumentu na skutek uzyskanych uprawnień. Rozróżnienie to ma istotny wpływ na kompetencje organu w postępowaniu o wymianę dokumentu, co w niniejszej sprawie uszło uwadze organów obu instancji. W konsekwencji zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja SKO z [...] 2006 r. i decyzja Starosty M. wydane zostały bez podstawy prawnej. I dlatego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w pkt 1 wyroku. Rozstrzygnięcie w pkt 2 oparto zaś na art. 152 ww. ustawy. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego o wymianę prawa jazdy organ I instancji uwzględniając wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku, wyda skarżącemu prawo jazdy w zakresie wszystkich posiadanych kategorii, chyba że w odpowiednimi postępowaniu (ale nie w postępowaniu o wymianę prawa jazdy) nastąpi skuteczne pozbawienie uzyskanych uprawnień.