II SA/Bd 1046/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia[...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za usunięcie i przechowywanie samochodu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] 2024 r., [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 130a ust. 10h i 10j w zw. z art. 130a ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1047, ze zm.) – dalej jako: "p.r.d." nałożył na A. V. (dalej jako: "skarżąca"), reprezentowaną przez kuratora adwokat K. B., obowiązek zapłaty kwoty w wysokości [...] zł, tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia i przechowywania samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], o numerze [...], który został usunięty z autostrady A1 ([...]) w dniu [...].2022 r. na podstawie dyspozycji nr [...] wydanej przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji C.. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła kurator adwokat K. B. w imieniu nieznanej z miejsca pobytu skarżącej zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 poprzez niepodjęcie wszystkich niezbędnych czynności do wszechstronnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy: - organ nie wyjaśnił czy faktycznie doszło do zawarcia umowy sprzedaży i czy nie doszło do dalszej odsprzedaży samochodu; - organ nie wyjaśnił kto faktycznie użytkował, kierował i porzucił pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], o numerze [...], który został usunięty z autostrady A1 ([...]) w dniu [...].2022 r.; - organ nie wyjaśnił w sposób należyty i wyczerpujący w jaki sposób marki [...] znalazł się na autostradzie i przez kogo faktycznie został porzucony; - organ nie sprawdził, czy skarżąca posiada uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 130 a ust. 10i Prawo o ruchu drogowym poprzez jego nie zastosowanie przez organ w sytuacji braku informacji czy nie ma w sprawie innych osób odpowiedzialnych za poniesienie opłaty. Samorządowego Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2024 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w dniu [...] 2022 r. młodszy aspirant R. O. z Komendy Powiatowej Policji w C. wydał dyspozycję nr [...] w przedmiocie usunięcie pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], o numerze [...], który został usunięty z autostrady A1 ([...]) z uwagi na to, że samochód został pozostawiony w miejscu zabronionym i stwarzał zagrożenie bezpieczeństwa. Pojazd został dostarczony w tym samym dniu na parking strzeżony przy ul. [...] w [...]. Prawomocnym postanowieniem z dnia [...] 2024 r., sygn. akt [...], orzekł przepadek przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu [...]. W ocenie Kolegium w świetle stanu faktycznego sprawy oraz brzmienie wyżej przywołanych przepisów prawa, Starosta prawidłowo orzekł o obciążeniu skarżącego kosztami wynikającymi z usunięcia i przechowywania pojazdu, którego była bezspornie właścicielem w dniu [...] 2022 r., tj. w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. SKO wskazało, że wątpliwości podnoszone w odwołaniu zostały wiążąco rozstrzygnięte dla organu administracyjnego w prawomocnym postanowieniu Sądu Rejonowego w C., I Wydział Cywilny, z dnia [...] 2024 r., sygn. akt: [...]. Kolegium stwierdziło następnie, że koszty wynikające z usunięcia i przechowywania samochodu obciążające stronę zostały prawidłowo wyliczone przez starostę [...] na kwotę [...]zł. Koszt usunięcia pojazdu, w świetle uchwały nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia [...] 2021 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwania pojazdów z drogi i ich przechowywanie na parkingu strzeżonym w 2022 r. (Dz. Urz. Woj. [...]. z [...] 2021 r., poz. [...]) wyniósł bowiem [...] zł. Pojazd był przechowywany na parkingu strzeżonym przez [...] dni, w tym: - [...] dni ([...] 2022 r. – 31 grudnia 2022 r.) x stawka dobowa w wysokości [...] zł, tj. [...] zł – zgodnie z przywołaną wyżej uchwałą nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia [...] 2021 r.; - 365 dni (1 stycznia 2023 r. – 31 grudnia 2023 r.) x stawka dobowa w wysokości [...] zł tj. [...] zł – zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia [...] 2022 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwania pojazdów z drogi i ich przechowywanie na parkingu strzeżonym w 2023 r. (Dz. Urz. Woj. [...]. z [...] 2022 r., poz. [...]); - [...] dni (1 stycznia 2024 r. – [...] 2024 r.) x stawka dobowa w wysokości [...] zł, tj. [...] zł - zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia [...] listopada 2023 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwania pojazdów z drogi i ich przechowywanie na parkingu strzeżonym w 2024 r. (Dz. Urz. Woj. [...]. z [...] 2023 r., poz. [...]). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję kurator A. V. adwokat K. B. zarzucił naruszenie art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na niedokonaniu przez organy obu instancji wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, niezbędnego do wyjaśnienia stanu faktycznego, co doprowadziło do: a) naruszenia art. 15 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie wymagających zbadania okoliczności faktycznych wskazanych w odwołaniu, a zmierzających do ustalenia stron postępowania, naruszenia zasad dwuinstancyjności, b) utrzymania w mocy decyzji I instancji, pomimo iż SKO nie zebrało i nie rozpatrzyło w wyczerpujący sposób całości materiału dowodowego w sprawie, a w szczególności: - nie odniósł się do uzasadnionych wątpliwości kuratora co do użytkownika samochodu i osoby odpowiedzialnej za porzucenie samochodu na autostradzie A1 w dniu [...].2022 r.; - dopuścił do obciążenia skarżącej kosztami usunięcia i przechowywania samochodu, pomimo że Starosta nie powiadomił skarżącej (zastosowano jedynie fikcję doręczenia) o fakcie usunięcia i przechowywania pojazdu, zaś samo skierowanie korespondencji nastąpiło prawie rok po usunięciu pojazdu ([...] 2023 r. data pisma). W ocenie kuratora skarżącej doszło także do naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 130a ust. 10i p.r.d. poprzez jego nie zastosowanie przez organ w sytuacji braku informacji czy nie ma w sprawie innych osób odpowiedzialnych za poniesienie opłaty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, działając na podstawie art. 78 w zw. z art. 79 §1, 2 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. t.j. z 2024, poz. 935; ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a.", ustanowił dla skarżącej, nieznanej z miejsca pobytu, kuratora w osobie adwokat K. B., reprezentującej stronę w postępowaniu administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...], zobowiązującą skarżącą do zapłaty kwoty [...]złotych za usunięcie i przechowywanie pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] o numerze [...]. W realiach przedmiotowej sprawy bezspornym jest, że w dniu [...] 2022r. została wydana dyspozycja nr [...] usunięcia pojazdu z autostrady A1, kierunek Gdańsk ([...]), z powodu postoju w miejscu zabronionym i stwarzającym zagrożenie bezpieczeństwa – tj. przesłanki określonej w art. 130a pkt 1 ust. 1 p.r.d. Zgodnie z powyższym przepisem (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonych rozstrzygnięć) pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela m.in. w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Wskazać należy, że zgodnie z art. 130a ust. 10 h tego artykułu, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzja wydawana na podstawie art. 130a ust. 10h u.p.r.d. jest decyzją związaną, a zatem w sytuacji ziszczenia się przesłanek do jej wydania, organ wydaje ją obligatoryjnie (wyrok NSA z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2142/15, z dnia 20 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2470/17, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych na stronie ozreczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). W oparciu o powyższe uznać należy, że ustawodawca określił enumeratywnie wypadki, w których dopuszczalne jest usunięcie pojazdu z drogi, i nie ulega wątpliwości, iż wyliczenie to jest wyczerpujące. Inne, poza nimi, nie uzasadniają usunięcia pojazdu. Usunięcie pojazdu z drogi jest obligatoryjne (ust. 1) lub fakultatywne (ust. 2). W pierwszym wypadku właściwy organ jest zobowiązany zawsze usunąć pojazd w razie stwierdzenia okoliczności wymienionej uzasadniającej usunięcie, a w drugim - jest to pozostawione jego uznaniu. Z kolei na podstawie ust. 2a cyt. wyżej przepisu art. 130a p.r.d. właściciel pojazdu zobowiązany został do pokrycia kosztów, jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1-2 p.r.d., spowodowało ich powstanie. Ustawodawca uzależnił tym samym możliwość naliczenia kosztów właścicielowi pojazdu od zaistnienia skutku w postaci powstania kosztów związanych z wydaniem dyspozycji o usunięciu pojazdu. Analizowany przepis art. 130a ust. 1 w związku z ust. 6 ustawy nie określa i nie wyszczególniania poszczególnych okoliczności i zdarzeń, które wpłynęły i przyczyniły się do powstania tych kosztów. Zawsze bowiem, kiedy wydanie dyspozycji o usunięciu pojazdu skutkować będzie powstaniem kosztów, właściciel pojazdu będzie zobowiązany do ich pokrycia. Jak to zostało wskazane powyżej decyzja, wydawana na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d., jest decyzją związaną, a zatem w sytuacji ziszczenia się przesłanek jej wydania, organ wydaje ją obligatoryjnie (wyrok NSA z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2142/15, Lex nr 2314805). Powyższe oznacza, że w każdym przypadku ziszczenia się przesłanek wskazanych w art. 130a ust. 10h u.p.r. właściciel pojazdu będzie obciążony kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, niezależnie od tego kiedy wydana została dyspozycja usunięcia i kiedy sąd orzekł przepadek pojazdu (wyrok NSA z 20 kwietnia 2018 r. sygn. akt IOSK 2470/17 dostępny w CBOSA). W tym miejscu odnosząc się do zarzutów skargi wskazujących na niedostatki postępowania dowodowego i pominięcie przez organy istotnych, w ocenie skarżącej okoliczności stanu faktycznego, wskazać należy, że ustalenie zakresu postępowania wyjaśniającego, a tym samym ustalenie stanu faktycznego w danej sprawie obejmuje tylko te fakty, które są istotne z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy, zwłaszcza przesłanek przepisu materialnoprawnego mającego w niej zastosowanie. Postępowanie dowodowe w rozstrzyganej sprawie powinno skupić się zatem na kwestiach określonych w art. 130 a ust. 10h i 10i p.r.d. W ocenie sądu wydając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w oparciu o art. art. 130a ust. 10hi 10i p.r.d., organy wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, zgodnie z art. 7, i art. 77 § 1 k.p.a. Wbrew twierdzeniom kuratora strony skarżącej kwestia własności przedmiotowego pojazdu została przez organ I instancji w sposób należyty wyjaśniona. Organ dysponował bowiem m.in. oświadczeniem Y. S. (poprzedniego właściciela auta) o sprzedaży w dniu [...].2022 r. pojazdu skarżącej, a także fakturą potwierdzającą zakup auta. Najistotniejszym w tym zakresie dowodem jest jednak postanowienie Sądu Rejonowego w C. I Wydział Cywilny z dnia [...] 2024 r., sygn. akt [...] o orzeczeniu przepadku przedmiotowego pojazdu, w którym jako jego właścicielkę wskazano skarżącą. Podnieść należy również, że przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym, w szczególności przepis art. 130a ust. 10h nie stanowi podstawy prawnej dla starosty do orzekania o obowiązku zapłaty w stosunku do innej osoby niż tej, która jest (lub była) właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, w sytuacji, gdy na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego nie można wskazać jednoznacznie, że w chwili usunięcia pojazdu znajdował się w dyspozycji władającego nim. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie dotyczącej porzuconego pojazdu na autostradzie. To na podmiocie będącym właścicielem pojazdu, a nie organie spoczywa obowiązek wskazania osoby, która w chwili usunięcia pojazdu dysponowała nim. Podkreślić przy tym trzeba, że właściciel pojazdu jest tą osobą, na którą został nałożony obowiązek związany z ponoszeniem kosztów w związku z usunięciem pojazdu z drogi, a dopiero w ust. 10i art. 130a p.r.d. pojawia się solidarna odpowiedzialność władającego pojazdem w chwili zatrzymania. Odpowiedzialność ta – z uwagi na to, że ma charakter akcesoryjny i następczy – powoduje, że nie może powstać bez uprzedniego powstania odpowiedzialności właściciela pojazdu. Inaczej rzecz ujmując, osoba władająca pojazdem na podstawie innego tytułu prawnego niż własność może ponosić solidarną odpowiedzialność wraz z właścicielem pojazdu za koszty związane z usunięciem pojazdu z drogi, natomiast samodzielnie nie ponosi takiej odpowiedzialności. W konsekwencji brak odpowiedzialności właściciela za dany okres skutkowałby brakiem odpowiedzialności za ten okres również władającego (por. wyroki NSA z 10 lipca 2020 r., I OSK 2672/19; z 16 listopada 2021 r., II GSK 1990/21). W sprawie nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, że skarżąca nie brał udziału w postępowaniu, w szczególności, że nie zostało jej doręczone powiadomienie o fakcie usunięcia i przechowywania pojazdu, czy też o obowiązujących stawkach za usunięcie i przechowywanie pojazdu. Interes skarżącego był chroniony przez reprezentującego go kuratora, ustanowionego w tym celu. Sąd stwierdził również, że w sprawie prawidłowo naliczono koszty przechowywania pojazdu, liczone za okres od daty usunięcia pojazdu ([...] 2022r.) do dnia poprzedzającego dzień uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego orzekającego przepadek pojazdu (tj. do dnia [...] 2024 r.). Jak zasadnie wskazały organy, na wyliczoną kwotę kosztów ([...] zł) składają się koszty związane z usunięciem pojazdu w kwocie [...]zł, koszty przechowywania pojazdu za okres od [...] 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. ([...] zł – stawka dobowa [...] zł, określona w uchwale nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia [...] 2021 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwanie pojazdów z drogi i ich przechowywanie na parkingu strzeżonym w 2022 r.), od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. ([...] zł – stawka dobowa [...] zł, określona w uchwale nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia [...] października 2022 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwanie pojazdów z drogi i ich przechowywanie na parkingu strzeżonym w 2023 r.) oraz od dnia 1 stycznia 2024 r. do [...] 2024r. ([...] zł – stawka dobowa w wysokości [...] zł, określona w uchwale nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia [...] 2023 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwanie pojazdów z drogi i ich przechowywanie na parkingu strzeżonym w 2024 r.). Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi.