II SA/Bd 1050/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji [...] w [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: odmówić przywrócenia terminu. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 3 listopada 2014 r. wezwano M. M. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 złotych, zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193), w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono osobiście adresatowi [...] grudnia 2014 r. wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide zwrotne potwierdzenie odbioru k. 15 akt sądowych). W 7-dniowym terminie skarżący nie wniósł zażalenia na powyższe zarządzenie, lecz wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który z uwagi na jego nie złożenie, pomimo wezwania w określonym terminie na urzędowym formularzu – został pozostawiony bez rozpoznania prawomocnym zarządzeniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 lutego 2015r. Przesyłka pocztowa zawierająca powyższe rozstrzygnięcie, pomimo dwukrotnego awizowania, nie została przez skarżącego podjęta w terminie 14 dni i zwrócona Sądowi. Doręczenie należy uznać za dokonane wobec skarżącego z upływem [...] marca 2015r. ( art. 73 P.p.s.a.). [...] kwietnia 2015r. skarżący został wezwany ponownie do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 3 listopada 2014r. wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia (k. 31 akt sądowych). Z analizy akt sprawy wynika, że wezwanie to zawiera omyłkowo ponowne pouczenie o przysługującym zażaleniu do Naczelnego Sadu Administracyjnego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału w przedmiocie uiszczenia wpisu, w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu [...] kwietnia 2015r. (k. 32 akt sądowych). Skarżący w określonym w wezwaniu terminie 7 dni nie uiścił wpisu od skargi, lecz wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zażalenie w związku z doręczonym zarządzeniem o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, wnosząc o jego uchylenie gdyż wysokość wpisu jest nieprawidłowa i zbyt wysoka. Zażalenie to nie zawierało podpisu strony, wobec tego Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uzupełnienia jego braku formalnego poprzez podpisanie lub nadesłanie podpisanego odpisu potwierdzonego za zgodność z oryginałem w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu osobiście w dniu [...] czerwca 2015r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 37 akt sądowych), lecz pozostało bezskuteczne. W dniu [...] lipca 2015r. (data stempla pocztowego k. 41 akt sądowych) skarżący, pismem z [...] lipca 2015r. wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia, powołując się na stan wyższej konieczności polegający na chorobie małoletniej córki wymagającej hospitalizacji na Oddziale Dziecięcym Szpitala Wojewódzkiego we [...], gdzie pozostawała wraz ze skarżącym i pod jego opieką w dniach od [...] czerwca 2015r. do [...] lipca 2015r. Skarżący wskazał, że termin, który upływał w dniu [...] czerwca 2015r. został przerwany w dniu [...] czerwca 2015r. przez okoliczności od niego niezależne, które uniemożliwiły mu wykonanie wezwania. Do wniosku skarżący dołączył podpisany odpis zażalenia oraz zaświadczenie Szpitala Wojewódzkiego we Włocławku Oddział Dziecięcy z dnia [...] lipca 2015r., potwierdzające, ze jego córka A. M. przebywała na tym oddziale od dnia [...].06.2015r. do [...].07.2015r. wraz z ojcem (opieka nad dzieckiem). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 – dalej "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 wskazanej ustawy, to jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu, a ponadto wykazanie, iż uchybienie to spowodowało ujemne skutki dla strony oraz dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku i dopełnienie uchybionej czynności. Należy przy tym zauważyć, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wykaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu (por. w tej mierze postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1999 r., sygn. akt I CKN 556/98, LEX nr 50702). Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Zatem, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 1153/96 (LEX nr 45637) brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Podkreślenia więc wymaga, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie wykazał, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia z [...] kwietnia 2015 r. (data stempla pocztowego) na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 26 marca 2015 r. w postacie podpisania zażalenia lub nadesłania podpisanego zażalenia nastąpiło bez jego winy w okolicznościach niemożliwych do przezwyciężenia i przy zachowaniu należytej staranności skarżącego. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu podkreśla, że do uchybienia terminu doszło na skutek choroby dziecka, związanej z nią hospitalizacją oraz jego opieką. Należy jednak uwzględnić fakt, który sam podnosi skarżący tj. hospitalizacji dziecka w specjalistycznym szpitalu. Powyższe oznacza, że w okresie choroby i hospitalizacji córki skarżący nie był zmuszony do całodobowej, nieustannej opieki i czuwania przy dziecku gdyż w placówce znajdowała się pod stałą opieką lekarza dyżurującego, prowadzącego oraz personelu pielęgniarskiego, który czuwał nad jej zdrowiem, stanem leczenia, podawał leki, a placówka dodatkowo zaopatrywała chorą w żywność oraz córki czystości, przynajmniej w minimalnym zakresie. Skarżący jednocześnie nie podnosił, iż jest jedyną osobą w rodzinie mogącą opiekować się dzieckiem w trakcie jego kilkudniowego pobytu w szpitalu. Powyższe oznacza, że skarżący mógł znaleźć czas aby udać się do pobliskiego Urzędu Pocztowego nr [...] we [...], mieszczącego się na tej samej ulicy (ul. Wieniecka [...]), i dokonać nieskomplikowanej i niewymagającej nakładu czasu i pracy czynności jaką jest podpisanie zażalenia i nadanie go za pośrednictwem placówki pocztowej. Podkreślenia wymaga nadto, że wezwanie do uzupełnienia braku formalnego złożonego pisma procesowego, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia, skarżący otrzymał w dniu [...] czerwca 2015r. (poniedziałek), a córka została przyjęta do szpitala [...] czerwca (niedziela). Skarżącego obciążą zatem ryzyko zwlekania z wykonaniem wezwania niemal do upływu terminu określonego w wezwaniu. Nadto marginalnie wskazać przyjdzie, że hospitalizacja córki zakończyła się [...] lipca 2015r., a skarżący, mając świadomość upływu terminu wniosek o jego przywrócenie złożył dopiero w ostatnim dniu czyli [...] lipca 2015r. Takie działanie co do zasady mieści się w ustawowym terminie na złożenie przedmiotowego wniosku, jednakże z analizy akt sprawy i czynności skarżącego w niniejszej sprawie wynika, że działania te mogą zmierzać do nieuzasadnionego przedłużania postępowania sadowego w sprawie. Powyższe okoliczności nie miały wpływu na zapadłe postanowienie a miały jedynie charakter sygnalizacyjny. Zaznaczyć należy, że restytucja uchybionego terminu może mieć miejsce tylko w wyjątkowych przypadkach. Kryterium braku winy, jako przesłanki, która musi zostać spełniona by możliwe było przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu sądowym. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). W przedmiotowym wypadku trudno twierdzić, że skarżący dołożył należytych starań, gdy miał w pobliżu miejsca zamieszkania oraz hospitalizacji córki pocztę a chora mogła być pozostawiona na czas niezbędny do podpisania pisma i jego nadania za pośrednictwem poczty. Ponadto skarżący mógł wyznaczyć pełnomocnika lub polecić nadanie listu innej osobie, jednak bliskość poczty nie wymagała aż takich zabiegów natomiast pozostawanie w bezczynności przez 6 dni i wyczekiwanie do ostatniego dnia nie można uznać za dochowanie należytej staranności w dbałości o własne interesy. Niezależnie od powyższego należy wskazać, iż zgodnie z art. 194 § 2 w zw. z art. 198 i art. 227 § 1 P.p.s.a., zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 3 listopada 2014r. w przedmiocie wpisu od skargi przysługiwało skarżącemu tylko raz, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania wraz z odpisem tego zarządzenia, co nastąpiło [...] grudnia 2014r. (zpo k. 15 akt sądowych). Ponownie wzywając zatem skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego na podstawie prawomocnego już zarządzenia, omyłkowo ponownie pouczono o tym prawie (wezwanie z 3 kwietnia 2015r.) aczkolwiek wyraźnie wskazano, że termin biegł od doręczenia odpisu zarządzenia, co ponownie nie nastąpiło. Owo pouczenie nie wykreowało dla skarżącego ponownie prawa do wniesienia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 3 listopada 2014r., który upłynął z upływem siedmiu dni od doręczenia skarżącemu odpisu tego zarządzenia (wraz z pierwotnym wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł) czyli z dniem [...] grudnia 2014r. Oznacza to, że zażalenie wniesione [...] kwietnia 2015r., niezależnie od innych okoliczności, podlegać będzie odrzuceniu, jako wniesione z ponad [...] miesięcznym uchybieniem terminu ustawowego (art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.). W tej sytuacji na przeszkodzie ewentualnemu przywróceniu uchybionego terminu stoi także, norma art. 86 § 2 P.p.s.a, zgodnie z którą przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, a sytuacja taka w ocenie Sądu, zachodzi w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 86 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.