II SA/Bd 1053/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Asesor WSA Ewa Kruppik - Świetlicka Protokolant Justyna Straka po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 19 grudnia 2006r. sprawy ze skargi Bogumiły I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2003r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy adwokatowi Magdalenie K. kwotę 292,80 zł. (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. II SA/Bd 1053/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2003 r. nr [...] Kierownik Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej "Ś." w B., na podstawie art. 32 ust, 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) odmówił Bogumile I. przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztu zakupu leków, zwrotu kosztu zakupu leków w II-IH/03 oraz wykonania remontu, z uwagi na fakt iż jej łączny miesięczny dochód przekracza dochód ustalony przez ustawodawcę w art. 4 ust. 1 ww. ustawy tj. kwotę 461 zł. Bogumiła I. wniosła od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wskazując, iż jest osobą długotrwale obłożnie chorą oraz, że odmowa przyznania jej zasiłku na zwrot kosztu leków oraz wykonanie remontu jest bezpodstawna. Organ odwoławczy decyzją z [...] 2003 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom-rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Zasiłki mają charakter uznaniowy, a ustawodawca pozostawi organowi wydającemu decyzję ocenę stanu faktycznego sprawy, co do okoliczności uzasadniających przyznania zasiłku. Ponadto podkreślono, iż miesięczne źródła dochodu wnioskodawcy składające się ze świadczenia ZUS oraz dodatku mieszkaniowego łącznie wynosi 648,03 zł i przekracza ustawowe kryterium, które w przypadku osoby samotnej wynosi 461 zł. Organ drugiej instancji podkreślił ponadto, że ustawodawca nie przewiduje żadnych odstępstw, od ustalonego kryterium, także w sytuacji, gdy przekroczenie jest nieznaczne. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. Bogumiła I. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż decyzja jest sprzeczna ze stanem faktycznym i bezprawna. Skarżąca podniosła, że przyznany dodatek mieszkaniowy nie wystarcza na zapłatę czynszu, a odmowa przyznania zasiłku na zakup leków i dokonanie remontu wobec osoby poważnie chorej, której stan zdrowia wymaga dobrych warunków mieszkaniowych i higieny zagraża jej życiu. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., wyrokiem z 29 stycznia 2004 r., sygn. akt SA/Bd 2387/03 oddalił skargę Bogumiły I. Sąd postanowieniem z 28 stycznia 2004 r. zawartym w protokole rozprawy poprzedzającym wydanie wyroku – odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, w uzasadnieniu zaś wyroku wyjaśnił, że ze względu na stan sprawy – nie zachodziła potrzeba ustanowienia pełnomocnika. Wnosząc skargę kasacyjną reprezentujący Bogumiłę I. pełnomocnik z urzędu – jako podstawy przytoczył: ← naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 31a ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, ← nieważność postępowania poprzez pozbawienie strony możliwości obrony swoich praw na skutek bezzasadnej odmowy przyznania pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono, iż Sąd nie dostrzegł, że orzekające w sprawie organy nie rozważały możliwości przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego, ponadto Sąd – odmawiając ustanowienia pełnomocnika – kierował się swoją oceną zawiłości sprawy, podczas gdy prawo pomocy zależy wyłącznie od oceny sytuacji majątkowej strony. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną wyrokiem z 6 września 2006 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania, wskazując w uzasadnieniu, iż skarżąca została pozbawiona możności obrony swych praw, przy czym nie dlatego, że – jak podnosi się w skardze kasacyjnej – bezzasadnie odmówiono jej ustanowienia adwokata, lecz przede wszystkim dlatego, że zamknięto rozprawę i wydano wyrok, podczas gdy na odmowne postanowienie Sądu przysługiwało zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu, art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone wyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z postanowieniami art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, a potrzeby ich powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwością pomocy społecznej (art. 2 pkt 4 cytowanej ustawy). W art. 4 ust. 1 ustawy wyraźnie wskazano, że kryterium warunkującym możliwość skorzystania ze świadczeń w zakresie pomocy społecznej jest wysokość dochodu na osobę, która w chwili rozpoznawania wniosku skarżącej dla osoby samotnie gospodarującej nie mogła przekraczać 461 zł. W myśl art. 32 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb sytuacyjnych może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Z przepisu tego wynika, że ustawodawca pozostawił decyzję w przedmiocie zasiłku w konkretnej sytuacji ocenie organu pomocy społecznej. Uznanie administracyjne oznacza, iż właściwy organ w oparciu o kryteria wskazane przez ustawę, wnikliwą ocenę sytuacji i niezbędnych potrzeb każdego wnioskodawcy oraz możliwości pomocy społecznej przyznaje zasiłek celowy w określonej wysokości bądź odmawia jego przyznania. W tym zakresie należy mieć na uwadze, iż przyznanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy, w ramach których organy gminy są zobowiązane zaspokoić najbardziej pilne i konieczne potrzeby jej mieszkańców. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest niewątpliwie determinowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organy obu instancji rozważyły sytuacje materialną skarżącej, z której wynika, iż jej dochód wynosił 648,08 zł, a zatem o 187,08 zł przekraczał kryterium dochodowe wynikające z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Jeżeli chodzi natomiast o zarzut strony, że organy administracji nie rozważyły możliwości przyznania stronie specjalnego zasiłku celowego, to należy uznać iż nie jest on uzasadniony. Organ I instancji wyraźnie wskazał bowiem, iż mimo trudnej sytuacji wnioskodawczyni jest on w pierwszej kolejności zobowiązany do przeznaczenia środków finansowych na pomoc osobom spełniającym wymagania ustawowe, a co za tym idzie dopiero w następnej kolejności może rozważyć przyznanie pomocy finansowej pozostałym osobom. Uzupełniając to stanowisko organ odwoławczy wykazał natomiast, że zgodnie z art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji przezwyciężenie ich problemów. W tym zakresie zwrócono również uwagę na konieczność odniesienia się do aktualnych zasobów finansowych organów pomocy społecznej, które winny być konfrontowane z ilością potrzeb osób korzystających z pomocy społecznej. Dlatego też należy przyjąć, iż zaskarżone rozstrzygnięcie nie miało charakteru dowolnego, a organy administracji wskazały jakimi kryteriami kierowały się przy wydawaniu orzeczenia oraz wykazały, że w pierwszej kolejności zaspakajane są potrzeby osób nie mających własnego dochodu. Nie można zatem przyjąć aby organy administracji nie rozważyły możliwości przyznania wnioskodawczyni pomocy w innych formach niż te wynikające z wniosku. Z akt sprawy wynika również, że Bogumiła I. od dłuższego czasu korzysta z pomocy społecznej i w tych sytuacjach gdy było to możliwe organy administracji przyznawały jej pomoc we wnioskowanej formie, w tym również pieniężnej. W związku z tym zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa materialnego i procesowego w zakresie mającym wpływ na jego prawidłowość, w następstwie czego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z § 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z dnia 3 października 2002 r.).