II SA/Bd 1054/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Malinowska - Wasik Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokata M. N. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Bd 1054/09 UZASADNIENIE Po rozpatrzeniu wniosku P. M. Prezydent Miasta B. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993) decyzją z dnia [...] Nr [...] stwierdził, że brak podstaw do wymeldowania A. M. z miejsca pobytu stałego przy ul. M. S. C. [...] w B., wskazując że A. M. nie opuściła na stałe miejsca stałego zameldowania, a jej niezamieszkiwanie związane jest z konfliktem rodzinnym. Wskazano, iż A. M. w miejscu obecnego pobytu dokonała zgłoszenia zameldowania na pobyt czasowy i dlatego uznając, iż opuszczenie lokalu nie nosi cech trwałości i dobrowolności odmówiono wymeldowania. Odwołanie wniósł P. M. argumentując jak we wniosku o wymeldowanie, tj. iż w sierpniu 2007 r. była żona porzuciła nieletnich synów opuszczając mieszkanie. Wskazał, iż ma ona problemy alkoholowe i ograniczono jej władzę rodzicielską, i że zerwała wszelkie kontakty rodzinne, nie odwiedza mieszkania, nie interesuje się dziećmi a w 2004 r. wykluczono ją ze spółdzielni mieszkaniowej. Nie zgadza się więc z decyzją wnosząc o ponowne, wnikliwe rozpatrzenie sprawy i jej wymeldowanie. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] – [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa i art. 15 ust. 2 ww. ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wymeldowaniu A. M. z miejsca pobytu stałego przy ul. M. S. C. [...] w B. Wg organu bezspornym jest, iż A. M. nie zamieszkuje przy ul. M. S. C. [...] w B. i że wyrokiem Sądu Okręgowego w B. [...] z dnia [...] orzeczono o rozwiązaniu jej małżeństwa. Bezsporne jest, iż A. M. opuściła mieszkanie, ma problemy alkoholowe i zerwała wszelkie związki z rodziną, co przyczyniło się m.in. do ograniczenia jej praw rodzicielskich i ustanowienia rodziny zastępczej. A. M. swoje sprawy socjalno-bytowe i osobiste skoncentrowała w mieszkaniu konkubenta, gdzie dokonała zgłoszenia zameldowania na długotrwały pobyt czasowy od [...] do [...]. Z akt sprawy nie wynika, ażeby zaistniały w sprawie okoliczności, które uzasadniają zameldowanie, aż na taki okres. W piśmie z dnia [...], wskazała, iż posiada klucze do mieszkania, ale powrót do niego nie jest możliwy, gdyż obawia się przemocy fizycznej i psychicznej. W aktach brak dokumentacji potwierdzającej, iż prawomocnym wyrokiem sądowym orzeczono, iż była ofiarą przemocy ze strony b. męża. Wg. organu nie ma ona woli, ani nie przejawia zamiaru powrotu do tego mieszkania w celu uczynienia z niego centrum swoich spraw życiowych i osobistych. Zależy jej wyłącznie na podziale majątku. Brak u niej wyraźnej woli powrotu do mieszkania przy ul. S. C. [...] w B. Potwierdzeniem tego jest zameldowanie na długi pobyt czasowy w mieszkaniu obecnego partnera. Brak staranności i działań prawnych w kierunku odzyskania władzy rodzicielskiej oraz zamiany mieszkania na dwa mniejsze skłaniają do stwierdzenia, iż w/w spełniła przesłanki, od których art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uzależnia wymeldowanie w drodze decyzji. Skoro zatem A. M. nie zamieszkuje przy ul. M. S. C. [...] w B. oraz nie przejawia zamiaru powrotu, to dalsze utrzymywanie fikcji meldunkowej poprzez odmowę jej wymeldowania godziłoby w rejestracyjno-porządkowy charakter przepisów o ewidencji ludności. A. M., zarzucając w skardze w/w decyzji błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności oraz naruszenie zasady praworządności z art. 7 Kpa, wnosiła o uchylenie decyzji Wojewody podnosząc, iż decyzja o opuszczeniu mieszkania nie była dobrowolna i nie jest trwała. Przyczyną była przemoc psychiczna i fizyczna ze strony męża, który z art. 207 k.k. został skazany i odbywa karę pozbawienia wolności. Wskazała, iż wyprowadziła się bo nie chciała, aby dzieci były świadkiem awantur oraz nadużywania przez nią, jak i przez męża alkoholu. Swoje sprawy socjalno – mieszkaniowe skoncentrowała u człowieka, który przygarnął ją w trudnej sytuacji, a zameldowanie na 5-letni pobyt czasowy o niczym nie świadczy, bo w każdej chwili może z niego zrezygnować. Podniosła, że zostały wymienione zamki w drzwiach i choć obecnie były mąż przebywa w zakładzie karnym to ona obawia się powrotu do mieszkania. Powróci, jeśli wystąpią okoliczności jej to umożliwiające. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując na swoje uzasadnienie. Wskazał, iż pojęcie "dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu", nie oznacza jedynie dobrowolności momentu opuszczenia (wyjścia, wybycia) z mieszkania, lecz również oznacza godzenie się osoby wymeldowanej na niezamieszkiwanie w nim. Wg organu dokonano właściwych ustaleń faktycznych i decyzja wydana została w oparciu o całość materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego obowiązującego w chwili jej wydania w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należało więc zbadać zgodność zaskarżonej decyzji przede wszystkim z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm – dalej w skrócie: Kpa) oraz z przepisami ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm. – dalej w skrócie: ustawa o ewidencji ludności). Zgodnie natomiast z przepisami art. 133 § 1 zd. 1 oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy i rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nawiązując do dopiero co przywołanej ustawy Kpa należy zauważyć, że określone w niej zostały w przepisach art. 6 – 16 podstawowe, kardynalne zasady postępowania administracyjnego, które winny być bezwzględnie respektowane w każdym postępowaniu administracyjnym. Wynika z nich między innymi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 – zasada państwa prawa), w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 – zasada praworządności), obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 – zasada pogłębiania zaufania obywateli), zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania (art. 10 § 1 – zasada uczestnictwa stron w postępowaniu). Rozwinięciem i niezbędnym uzupełnieniem tych zasad są dalsze przepisy Kpa; między innymi przepisy dotyczące postępowania dowodowego, a w szczególności przepis art. 75 § 1 Kpa stanowiący, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem i przepis art. 77 § 1 Kpa. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dodatkowo należy w tym miejscu przypomnieć – za art. 89 § 2 Kpa – że organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy oraz wskazać na przepis art. 80 Kpa stanowiący, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zasady te nie były w niniejszej sprawie respektowane w toku postępowania odwoławczego. W szczególności należy zaznaczyć, iż z akt wynika, że skarżąca już w toku postępowania przed organem pierwszej instancji wskazywała, że jej były mąż P. M. był dwukrotnie karany sądownie za przestępstwo znęcania się nad nią i obecnie toczy się trzecie postępowanie w sprawie o znęcanie (pismo z [...]). Wskazała, że to było właśnie przyczyną opuszczenia przez nią wspólnie zajmowanego mieszkania położonego w B. przy ul. S. – C. [...]. Organ odwoławczy na te okoliczności nie zwrócił w ogóle uwagi. Nie podjął próby dokonania ustaleń w tym zakresie. Nie zweryfikował informacji skarżącej. Jest to istotne uchybienie organu, które mogło mieć wpływ na jego ostateczne rozstrzygnięcie, bowiem organ odwoławczy uchylając decyzję organu pierwszej instancji i orzekając o wymeldowaniu skarżącej stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż "brak (...) dokumentacji potwierdzającej, iż prawomocnym wyrokiem sądowym orzeczono, iż A. M. była ofiarą przemocy ze strony byłego męża – P. M.". Analiza akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi Sąd do wniosku, że nie zebrano pełnego materiału dowodowego naruszając w ten sposób przywołane powyżej zasady i przepisy Kpa co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. I dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych ocen, które po myśli art. 153 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. będą miały dla organu charakter wiążący. W szczególności organ przeprowadzi dowód z akt i wyroków wskazanych przez skarżącą już w postępowaniu przed organem pierwszej instancji oceniając w ich kontekście oraz w kontekście pozostałych dowodów czy opuszczenie mieszkania przy ul. M. S. – C. [...] w B. było wynikiem jej wolnej woli. Oceniając dowody organ przeprowadzi także rozprawę administracyjną umożliwiając stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt. 2 wyroku oparto na art. 152 ustawy z dnia z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zawarte w pkt 3 wyroku na art. 250 tej ustawy w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).