II SA/Bd 1058/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lutego 2023 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Kujawsko - Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Bydgoszczy z dnia 25 sierpnia 2022 r. nr WIGK.I.7221.6.2022 w przedmiocie ujawnienia nieruchomości w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. II SA/Bd 1058/22 UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] października 2021 r. J. L. (dalej: skarżący) złożył wniosek do Wydziału Geodezji i Kartografii Urzędu Miasta [...] o ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków miasta [...] działki ewidencyjnej nr [...], KM [...] o powierzchni 260 m kw. przy ul. [...] we [...]. Skarżący wskazał, że wniosek wynika ze zobowiązania Sądu Rejonowego we [...] do przedłożenia wypisu z rejestru gruntów w związku z toczącym się postępowaniem o wpis w Księdze Wieczystej. Organ wezwał skarżącego pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. do uzupełnienia ww. wniosku poprzez dostarczenie oryginałów lub urzędowo poświadczonych za zgodność z oryginałem dokumentów, których kopie zostały załączone do wniosku oraz dostarczenie dokumentów uzasadniających przedmiot żądania zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 z późn. zm. – dalej "p.g.i.k."). Pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. skarżący uzupełnił braki wniosku, jednakże pismem z dnia [...] lutego 2022 r. organ poinformował, że skarżący nadal nie dostarczył dokumentów mogących stanowić podstawę wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Decyzją z dnia [...] marca 2022 r., znak: [...], Prezydent Miasta [...] odmówił ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków miasta [...], w obrębie ewidencyjnym [...] KM [...], działki ewidencyjnej oznaczonej numerem [...] o pow. 260 m kw. Uzasadniając swoją decyzję organ wyjaśnił, że wniosek dotyczy dawnej działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...] KM [...] powstałej w procesie założenia ewidencji gruntów miasta [...] w latach 1962-1967. Dalej organ wskazał, że aktualnie w obszarze dawnej działki ewidencyjnej nr [...] występują działki powstałe w wyniku jej podziału. Działka nr [...] występuje w ewidencji gruntów i budynków miasta [...], jednak posiada ona powierzchnię 836 m kw. Zatem w ocenie organu przedmiot żądania, tj. działka [...] o powierzchni 260 m kw., nie występuje w ewidencji. Zdaniem organu skarżący nie dostarczył dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę wprowadzenia zmian w ewidencji. Organ zaznaczył, iż w przedłożonym przez skarżącego akcie notarialnym umowy sprzedaży udziałów w spadku wskazane zostało, iż według wiedzy skarżącego w skład masy spadkowej wchodzą nieruchomości objęte księgami wieczystymi [...] oraz [...]. Natomiast według ustaleń organu działka [...] KM [...] o powierzchni 260 m kw. nie występuje w ww. księgach wieczystych. Ponadto organ wskazał, że aktualizacja danych ewidencyjnych może nastąpić jedynie na podstawie dokumentów wskazanych w art. 24 ust. 2b pkt 1 p.g.i.k., a wszelkie zmiany danych ewidencyjnych powinny mieć charakter bezsporny. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie w całości. Wskazał, że organ wydając zaskarżoną decyzję pominął kwestię prawomocnej decyzji o lokalizacji szczegółowej Wydziału Budownictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] września 1967 r., na podstawie której Miejska Pracownia Geodezyjna dokonała podziału działki nr [...] na dwie działki: nr [...] o powierzchni 1141 m kw i nr [...] o powierzchni 260 m kw. (położonej przy ul. [...] we [...]) w celu wywłaszczenia działki nr [...]. Skarżący wskazał, że działka nr [...] stała się własnością Skarbu Państwa, zaś działka nr [...] o powierzchni 260 m kw. pozostała we współwłasności osób wymienionych w księdze wieczystej KW [...], w tym także skarżącego na mocy postanowienia Sądu Rejonowego we [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. oraz aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. Skarżący zaznaczył, że dla działki nr [...] założono odrębną księgę wieczystą. Ponadto skarżący wskazał, że na podstawie decyzji o wywłaszczeniu, w ramach której doszło do wydzielenia działek nr [...], ujawniono w ewidencji działkę ewidencyjną nr [...], natomiast pominięto w niej działkę nr [...]. Skarżący zaznaczył, że organ wydając zaskarżoną decyzję wskazał, że działka nr [...] występuje już w ewidencji i ma powierzchnię 836 m kw., natomiast organ pominął, że działka ta zlokalizowana jest w zupełnie innej części obrębu ewidencyjnego i leży przy innej ulicy niż działka, której dotyczy wniosek. Zdaniem skarżącego, w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do oznaczenia działki nr [...] o powierzchni 836 m kw. istnieje błąd, który organ z urzędu powinien wyeliminować. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o uzupełnienie materiału dowodowego. Następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r., znak: [...], organ drugiej instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że aktualizacja danych w ewidencji polega na wprowadzaniu nowych informacji, wynikających z dokumentów źródłowych oraz na prostowaniu błędnych wpisów w ewidencji, ale tylko mających charakter oczywistych pomyłek. Organ podkreślił, że zapisy w ewidencji gruntów mają charakter techniczny, deklaratoryjny, co oznacza, że organy rejestrują stany prawne ustalone w innym trybie. Organ wskazał, że skarżący dołączył do sprawy mapę synchronizacyjną uwzględniającą aktualny stan działki nr [...] i [...] z naniesioną nieruchomością [...] uwzględniającą podział na działki nr [...], w związku z którą działka nr [...] o powierzchni 260 m kw. odpowiada części działek nr [...] Na podstawie uzupełnionej dokumentacji organ stwierdził, że działki nr [...], na pograniczu których skarżący wskazuje, że powinna znajdować się działka nr [...], powstały z dokonywanych wcześniej podziałów. Ponadto organ wskazał, że obecnie w ewidencji działka nr [...] figuruje jako działka o powierzchni 836 m kw. przy ul. [...]. Organ na ten podstawie wyjaśnił, że Prezydent Miasta [...] w zakresie prowadzenia ewidencji gruntów jest organem rejestrującym, działającym na podstawie aktualnie ustalonych stanów prawnych. Odnosząc się do zarzutu przedstawionego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, że organ na podstawie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d p.g.i.k. powinien wyeliminować z ewidencji dane błędne w ten sposób, że działkę nr [...] o powierzchni 836 m kw. wpisać jako działkę nr [...] oraz ujawnić działkę nr [...] o powierzchni 260 m kw., organ stwierdził, że nie może tego zrobić, ponieważ na obszarze wskazanym przez skarżącego znajdują się części dwóch innych działek, tj. nr [...], dla których prowadzone są księgi wieczyste przez Sąd Rejonowy we [...] i w ten sposób dokonałby rozstrzygnięcia w zakresie sporu o posiadanie, własność i granice działki, co do czego nie ma kompetencji. Organ wyjaśnił, że w takiej sytuacji powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia sporu w drodze procesu cywilnego, a na podstawie orzeczenia zapadłego w takim procesie może dokonać zmian w operacie ewidencyjnym. W skardze do Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący podniósł zarzut, że organy dokonały niewłaściwej oceny materiału dowodowego w sprawie. W ocenie skarżącego działka nr [...] odpowiadająca części poprzedniej działki nr [...], posiada księgę wieczystą i właścicieli, a więc niezbędne jest jej wykazanie w operacie ewidencyjnym. Wskazał, że jeśli działka ta obecnie wchodzi w skład działek nr [...] to ujawnienie (utworzenie nowej) działki nr [...] kosztem istniejących aktualnie działek byłoby usunięciem błędu, dopuszczalnym w trybie § 45 Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. poz. 1390 z późn. zm.), zgodnie z którym dane ewidencyjne niespełniające obowiązujących standardów technicznych podlegają systematycznej modyfikacji i dostosowywaniu w ramach bieżącej aktualizacji ewidencji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że na podstawie art. 15 zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – dalej powoływanej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga jest bezzasadna. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy w sytuacji, gdy działka nr [...] o pow. 260 m kw., znajdująca się w obrębie ewidencyjnym KM [...], przy ul. [...] we [...], o której ujawnienie w ewidencji wnosi skarżący, znajduje się w granicach dwóch innych działek, tj. nr [...], dla których sporządzone są księgi wieczyste, organ powinien dokonać ujawnienia przedmiotowej działki korygując granice ww. działek (o co wnosi skarżący) czy też powinien odmówić jej ujawnienia, z uwagi na to, że musiałby dokonać rozstrzygnięcia o kwestii własności i granic działek. Na wstępie wskazać należy, że stosownie do treści art. 24 ust. 2a p.g.i.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: 1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, materiałów zasobu, wykrycia błędnych informacji; 2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Natomiast w myśl art. 24 ust. 2b aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b 2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach. Mając na względzie powyższe regulacje stwierdzić należy, że procedura aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków ma charakter rejestrowy. Wprowadzane w jej trakcie zmiany są zatem wtórne wobec zdarzeń prawnych, z których wynikają. Dokonanie zmian zapisów w ewidencji gruntów i budynków ma charakter wtórny do zmian natury prawnej i faktycznej zaistniałych na nieruchomości. Za pomocą przepisów p.g.i.k. nie można kwestionować czy ustalać stanu faktycznego i prawnego na nieruchomości, ani też podważać tytułów dokonanych w ewidencji wpisów. Organy administracji dokonują wpisów na podstawie takich ustaleń, a nie same ich dokonują. Wobec tego stwierdzić należy, że ewidencja gruntów pełniąc funkcje informatyczno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji, nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością (por. wyroki NSA z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1662/12; z dnia 29 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1128/06 – dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Zdaniem Sądu, rolą ewidencji gruntów i budynków nie jest zatem rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu, natomiast organy prowadzące tę ewidencję nie są uprawnione do rozstrzygania stanu prawnego nieruchomości. W takiej sytuacji konieczne jest wszczęcie odpowiedniego postępowania przed sądem powszechnym, który będzie władny rozstrzygać spory na tle stanu prawnego nieruchomości. Temu bowiem służą tego rodzaju postępowania jak: rozgraniczenie, uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy powództwo o ustalenie albo o ochronę własności. Natomiast organy ewidencyjne uprawnione są jedynie do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów (por. wyroki NSA z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1377/14; z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1662/12; z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07; wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 69/22 – dostępne jw.) Reasumując, aktualizacja danych w ewidencji gruntów i budynków stanowi czynność o charakterze rejestrowym i nie może rozstrzygać o prawie własności czy granicach działek. Dane do ewidencji wprowadzane są na podstawie danych wynikających z art. 24 ust. 2b p.g.i.k. i nie rozstrzyga o nich organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków. Właściwym do rozstrzygnięcia zaistniałego w niniejszej sprawie sporu jest sąd powszechny, który ma możliwość we właściwej procedurze cywilnej lub wieczystoksięgowej rozstrzygnąć o własności nieruchomości. Dopiero w oparciu o takie orzeczenie sądu powszechnego, kiedy nie będzie już żadnych wątpliwości co do stanu prawnego i stanu faktycznego przedmiotowej działki, organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków będzie mógł w niej ewentualnie ujawnić daną nieruchomość. Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.