II SA/Bd 1059/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi Mieczysława S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2006 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] 2006 r., którą po wznowieniu postępowania, odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] 2001 r. o utrzymaniu w mocy decyzji z [...] 2000 r. pozbawiającej Mieczysława S. uprawnień kombatanckich. Uprawnienia kombatanckie Mieczysław S. otrzymał na mocy orzeczenia Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację we W. z dnia [...] 1979 r., z tytułu "utrwalania władzy ludowej" w okresie od 12 października 1951 r. do 8 grudnia 1951 r. W wyniku wszczętego postępowania weryfikacyjnego decyzją Kierownika Urzędu z dnia [..] 2000 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] 2001 r. stronę pozbawiono uprawnień kombatanckich. Wniesiona przez Mieczysława S. skarga na to rozstrzygnięcie została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2003 r. (sygn. akt II SA/Gd 722/01). Złożone następnie przez skarżącego pismo z dnia [...] 2004 r. w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich Kierownik Urzędu uznał za wniosek o zmianę decyzji z dnia [...] 2001 r. w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej dalej "k.p.a."). Po rozpatrzeniu tegoż wniosku decyzją z dnia [...] 2004 r. odmówił uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Decyzję tę utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...]. Wyrokiem z dnia 20 lipca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny (sygn. akt II SA/Bd 333/05) oddalił skargę wniesioną na tą decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd zauważył, iż podnoszone w piśmie skarżącego z dnia [...] 2004 r. okoliczności tj. przynależność do podziemia antyhitlerowskiego i pobyt w łagrze niemieckim w I. - w świetle przepisów art. 1 ust. 2 pkt 3 oraz art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371) mogą być uznane za nowe, istotne dla sprawy okoliczności faktyczne uzasadniające wznowienie postępowania. Wobec tego wymienione pismo należy potraktować jako wniosek o wznowienie postępowania. Po otrzymaniu odpisu wyroku Kierownik Urzędu postanowieniem z dnia [...] 2006 r. wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] 2001 r. w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. W toku postępowania skarżący złożył pismo z dnia [...] 2006 r., w którym sprecyzował, iż był przetrzymywany w obozie hitlerowskim w I. w okresie od 11 stycznia 1945 r. do wyzwolenia. W tym okresie wykonywał prace przymusowe prowadząc jednocześnie podziemną działalność antyhitlerowską. Wskazał, iż pobyt w obozie mogą poświadczyć świadkowie: Stanisław Ł. i nieżyjący dyrektor fabryki B. Decyzją z dnia [...] 2006 r. Kierownik Urzędu odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] 2001 r., którą następnie, wskutek rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] 2006 r. Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż jak wynika z treści art. 151 § 1 k.p.a. w postępowaniu wznowieniowym uchylenie decyzji ostatecznej może nastąpić tylko wtedy, gdy okoliczności stanowiące wznowienia okażą się na tyle istotne, że wywrą bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ostatecznej. Nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący nie wspominał dotychczas o swoim pobycie w obozie w I. Jednakże poza swoimi oświadczeniami strona nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność tegoż pobytu. Skarżący uzyskał uprawnienia wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w KBW. Zachowanie tak nabytych uprawnień jest uzależnione od spełnienia przesłanek wskazanych w art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego tj. wykazanie uczestnictwa w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 - 1939, uzyskanie uprawnień z mocy obecnie obowiązującej ustawy oraz pełnienie z poboru służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Skarżący istnienia tych okoliczności nie wykazał. Ponadto Kierownik Urzędu zwrócił uwagę, iż zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. W rozpatrywanej sprawie decyzja z dnia [...] 2001 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich została doręczona stronie w dniu [...] 2001 r. Wobec spełnienia przesłanki z art. 146 § 1 k.p.a. Kierownik Urzędu z przyczyn formalnych nie mógłby uchylić decyzji z dnia [...] 2001 r. Wnosząc skargę do sądu administracyjnego (uzupełnioną pismem złożonym w dniu 10 stycznia 2007 r.) Mieczysław S. podkreślił, iż uprawnienia kombatanckie otrzymał w związku ze służbą wojskową w trakcie której brał udział w walkach z bandami, a nie z akowcami. Przy ubieganiu się o uprawnienia kombatanckie nie wskazywał, iż oprócz tego przebywał wcześniej w więzieniu w I., gdyż samo wykazanie służby wojskowej wystarczyło do nabycia uprawnień. Podniósł także, iż jest członkiem Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę w związku z wykonywaną pracą przymusową oraz otrzymał świadczenie z Fundacji "Polsko - Niemieckie Pojednanie". W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Samo stwierdzenie, iż strona powołała się na powyższą okoliczność i wniosek o wznowienie złożyła w wymaganym terminie skutkuje orzeczeniem (w postaci postanowienia) o wszczęciu postępowania wznowieniowego (art. 149 § 1 k.p.a.). Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ dalszego postępowania - co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Celem tej części postępowania jest ustalenie istnienia podstaw wznowienia postępowania oraz - w razie pozytywnego wyniku tych czynności - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy, będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji ostatecznej. Jeżeli w toku tego postępowania organ oceni, iż rzeczywiście wskazane przez stronę okoliczności są istotne i nie były wcześniej znane organowi - winien rozstrzygnąć sprawę na nowo, w ten sposób jak to czyni organ pierwszej instancji, a więc podczas rozstrzygania sprawy nie jest związany ustaleniami dokonanymi podczas wcześniejszego postępowania zakończonego decyzją ostateczną (por. pkt 4 i 5 komentarza do art. 151 k.p.a. [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan - "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Tom I i II, Zakamycze, 2005). Postępowanie wznowieniowe jest jednak wyjątkiem od zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 k.p.a.), co m.in. objawia się ograniczeniem w czasie możliwości uchylenia decyzji ostatecznej, nawet jeżeli w toku wznowionego postępowania organ stwierdzi, iż pierwotna tj. ostateczna decyzja została wydana wadliwie. Jak wynika z treści z art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 3-8 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. W przedmiotowej sprawie niewątpliwie wystąpiła ta okoliczność, która uniemożliwia uchylenie decyzji z dnia [...] 2001 r., na mocy której skarżącego pozbawiono uprawnień kombatanckich. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] 2001 r. toczyło się w związku z powołaniem się przez skarżącego na nowe okoliczności istotne dla sprawy, tj. z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jak wyżej wskazano - na mocy art. 146 § 1 k.p.a. ewentualne uchylenie decyzji w postępowaniu toczącym się z tej przyczyny może nastąpić nie później niż w okresie pięciu lat od doręczenia stronie kwestionowanej decyzji ostatecznej. W przedmiotowej sprawie, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, kwestionowana przez skarżącego decyzja z dnia [...] 2001 r. została mu doręczona w dniu [...] 2001 r. Pięcioletni okres, w którym możliwe było uchylenie tej decyzji w trybie postępowania wznowieniowego upłynął zatem z dniem [...] 2006 r. Oznacza to, że zarówno podejmując w dniu [...] 2006r. decyzję pierwszoinstancyjną, jak też podejmując z dnia [...] 2006 r. decyzję w trybie odwoławczym - Kierownik Urzędu nie mógł uchylić decyzji z dnia [...] 2001 r., nawet gdyby opierając się na nowych dowodach stwierdził, że decyzja ta jest błędna. Treść art. 146 § 1 k.p.a. wskazuje w sposób jednoznaczny, iż upływ określonych w nim terminów, jako negatywnej przesłanki do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji, jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 1018/97, opublikowany w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 47227). Nawet zatem fakt, iż postępowanie w przedmiocie wznowienia toczyło się ponad dwa lata (od złożenia pisma z dnia 27 stycznia 2004 r. ), do czego po części przyczynił się organ nie dostrzegając, iż strona wskazała na okoliczności mogące być przyczynami wznowienia i nie wzywając jej w związku z tym do ewentualnego sprecyzowania wniosku - nie może uchylać ograniczenia możliwości uchylenia decyzji do ww. okresu pięcioletniego. Niezależnie od wystąpienia przeszkody uniemożliwiającej uchylenie decyzji, Sąd podziela stanowisko organu, iż postępowanie dowodowe przeprowadzone we wznowionym postępowaniu nie wykazało zaistnienia okoliczności, na które powołuje się skarżący. Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, do którego zwrócił się Kierownik Urzędu nie odnalazł akt mogących potwierdzić fakt pobytu Mieczysława S. w obozie w I. w roku 1945 (pismo z dnia 20 września 2006 r.). Zdaniem Sądu organ nie przekroczył granicy swobodnej oceny dowodów uznając, (wprost w decyzji pierwszej instancji), iż potwierdzeniem pobytu w obozie w I. nie może być zeznanie Stanisława Ł., który o tym fakcie miałby wiedzieć tylko z opowiadań ojca. Odnośnie podnoszonych przez skarżącego w postępowaniu przed Sądem okoliczności tj. przynależności do stowarzyszenia skupiającego osoby poszkodowane przez III Rzeszę, czy też wypłata świadczenia przez Fundację "Polsko - Niemieckie Pojednanie", należy stwierdzić, że nie mogą one mieć wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Nie można bowiem wskazać przepisu prawa, który czyniłby wydawane przez wymienione organizacje rozstrzygnięcia wiążącymi w postępowaniu dotyczącym przyznania uprawnień kombatanckich na mocy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.), Sąd oddalił skargę.