II SA/Bd 1060/06
WyrokWSA w Bydgoszczy2007-04-04
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Elżbieta Piechowiak, Anna Klotz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo oceniły materiał dowodowy w sprawie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, w szczególności w zakresie udokumentowania okresu pracy w szczególnych warunkach?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji. Organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, opierając się wyłącznie na dokumentach urzędowych i odmawiając wiarygodności dowodom przedstawionym przez stronę, bez należytego wyjaśnienia rozbieżności między nimi. Brak wszechstronnej analizy dowodów, w tym zeznań świadków i dokumentów prywatnych, mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący, Lucjan Ż., ubiegał się o zasiłek przedemerytalny. Starosta odmówił przyznania zasiłku, uznając, że skarżący nie spełnia warunku posiadania 35-letniego okresu uprawniającego do zasiłku lub 30-letniego okresu z co najmniej 15 latami pracy w szczególnych warunkach. Wojewoda utrzymał decyzję w mocy. Skarżący zarzucił organom nieprawidłową interpretację dowodów i niekorzystne dla niego ustalenia faktyczne, wskazując na pracę w szczególnych warunkach jako spawacz od 1974 roku. Organy oparły się na dokumentach urzędowych, które wskazywały na pracę jako ślusarz do 1980 roku, odrzucając zeznania świadków i inne dowody strony.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] i poprzedzającą ją decyzję Starosty I., stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi Lucjana Ż. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
U z a s a d n i e n i e:
Starosta I. decyzją z [...] 2006 r., Nr [...] na podstawie art. 150a ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 164 poz. 1366) oraz art. 104 Kpa odmówił skarżącemu Lucjanowi Ż. przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że Lucjan Ż. nie spełniał warunków przyznania zasiłku przedemerytalnego, który przysługuje osobie od dnia złożenia wniosku o jego przyznanie, o ile w dniu jego złożenia spełnia warunki do nabycia tego prawa określonego w ustawie z 14.12.1994 r. zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, której przepis art. 37j ust. 1 pkt 1 i 2 (obowiązujący do 31.12.2001 r.), stanowi, że zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym, co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Ponadto organ wskazał, że Lucjan Ż. został zarejestrowany jako bezrobotny dnia [...] 2001 r i legitymując się okresem uprawniającym do zasiłku wynoszącym 31 lat, 3 miesiące i 2 dni, uzyskał prawo do zasiłku od [...] 2001 r. do [...] 2002 r., który utracił z powodu podjęcia zatrudnienia. Ponownie został zarejestrowany w dniu [...] 2002 r. z prawem do zasiłku na okres od [...] 2002 r. do [...] 2002 r. Wobec powyższego do stażu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego doliczono okresy pobierania zasiłku od [...] 2001 r. do [...] 2002 r. i od [...] 2002 r. do [...] 2002 r. i ostatecznie jego staż pracy wyniósł 32 lata, 5 miesięcy i 14 dni.
Podkreślono także, że Lucjan Ż. legitymuje się okresem zatrudnienia w szczególnych warunkach, który wyniósł 10 lat, 4 miesiące i 8 dni.
W związku z powyższym organ stwierdził, że Lucjan Ż. nie spełnił warunku posiadania 35-letniego okresu uprawniającego do zasiłku lub 30-letniego okresu uprawniającego do zasiłku, a w tym, co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze.
Organ wyjaśnił, że przeprowadzono postępowanie dowodowe z zeznań trzech świadków, którzy potwierdzili fakt zatrudnienia strony na stanowisku spawacza od początku zatrudnienia czyli od [..] 1974 r. do [...] 1991 r. oraz od [...] 1991 r. do [...] 1991 r. z wyłączeniem okresów urlopu bezpłatnego, które miały miejsce: od [...] 1989 r. do [...] 1989 r., od [...] 190 r. do [...]1990 r., od [...]1991 r. do [...]1991 r. ; następnie zwrócono się do Zakładu Obsługi [...] Urzędu Wojewódzkiego w B. o przesłanie kserokopii całości akt osobowych dotyczących zatrudnienia strony w Państwowym Ośrodku Maszynowym w Z., a na podstawie przysłanych kserokopii tych akt ustalono, że część kserokopii dokumentów złożonych przez stronę, znacznie różni się treścią dotyczącą zajmowanego stanowiska.
Organ podkreślił, że również zeznania świadków w kwestii daty rozpoczęcia pracy jako spawacz były sprzeczne z tymi dokumentami, w związku z czym, przy rozpatrywaniu uprawnień strony do zasiłku przedemerytalnego, oparto się wyłącznie na dokumentach osobowych przysłanych przez Zakład Obsługi [...] Urzędu Wojewódzkiego w B., które świadczą o tym, że strona została zatrudniona w dniu [...]1974 r. w Państwowym Ośrodku Maszynowym w Z. na stanowisku ślusarza, co potwierdzają:
adnotacja Dyrektora z dnia [...]1974 r. o treści "wystawić angaż na stanowisko ślusarza ze stawką 9 zł/godz. tj. V gr. zaszeregowana" na podaniu o przyjęcie do pracy,
angaż z dnia [...]1974 r. o powierzeniu od dnia [...]1974 r. obowiązków na stanowisku ślusarza w POM w Z.,
karta obiegowa przyjęcia do pracy na stanowisko ślusarza od dnia [...]1974 r.,
pismo Dyrektora zakładu z dnia [...]1977 r. o powierzeniu stanowiska ślusarza z dniem [...]1976 r.,
karta kwalifikacyjna pracownika fizycznego z dnia [...]1976 r. z adnotacją "zawód wykonywany: ślusarz",
pismo przyznające z dniem [...]1977 r. wyższe wynagrodzenie na stanowisku ślusarza,
pismo przyznające z dniem [...]1977 r. wyższe wynagrodzenie na stanowisku ślusarza,
pismo przyznające z dniem [...]1977 r. wyższe wynagrodzenie na stanowisku ślusarza.
Organ wywodził też, że pierwszym dokumentem, na podstawie którego można uznać, że strona pracowała jako spawacz jest pismo o przyznaniu z dniem [..]1980 r. wyższego wynagrodzenia na stanowisku spawacz.
Ponadto organ powołał się na fakt, ze pismem z dnia [...] 2001 r. skarżący zwrócił się do [...] Urzędu Wojewódzkiego w B. o wydanie świadectwa o wykonywaniu prac w warunkach szczególnych w celu uzyskania świadczenia przedemerytalnego i zaświadczenie takie wydano w dniu [...] 2001 r., gdzie jako datę rozpoczęcia pracy jako spawacz wskazano dzień [...] 1980 r. Skarżący nie przedłożył jednak tego dokumentu.
W odwołaniu od powyższej decyzji, Lucjan Ż. zarzucił organowi pierwszej instancji, iż ten przy rozpatrywaniu sprawy i ocenie materiału dowodowego nie kierował się interesem pracownika i dokonał interpretacji stanów faktycznych na jego niekorzyść. Oświadczył ponadto, że przez cały okres zatrudnienia w Państwowym Ośrodku Maszynowym w Z. wykonywał pracę jako spawacz stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, otrzymując przez cały okres zatrudnienia dodatek szkodliwy, przy czym podkreślił, iż został zatrudniony [...] 1974 r. jako ślusarz, gdyż na ten dzień nie miał odpowiednich kwalifikacji. Dodał także, że [..] 1974 r. został skierowany na kurs spawacza, który ukończył [..] 1974 r. i od tego dnia pracował w warunkach szkodliwych na stanowisku spawacza, jednak zakład pracy nie wystawił mu nowego angażu.
Skarżący podniósł też, że w zgromadzonej w sprawie dokumentacji istnieją rozbieżności, polegające na tym, że w świadectwie pracy wydanym po zakończeniu jego zatrudnienia zapisano, że rozpoczął pracę [..]1974 r., jako monter-spawacz i w takim samym charakterze zakończył ją [...]1091, choć w pierwszym piśmie angażującym do pracy, jako wykonywany zawód podano - ślusarz.
Strona czyniła zarzut, że organ nie wziął pod uwagę, iż w zachowanych od 1978 r. kart wynagrodzeń wynika fakt otrzymywania przez nią dodatku za szkodliwe warunki pracy.
W ocenie skarżącego, za faktem wykonywania przez niego pracy ślusarza przemawia zaświadczenie ukończenia kursu spawacza z [...]1974 r., karta spawacza z odbytego kursu, a także zapisy w książce spawacza świadczące, że przez cały okres zatrudnienia podnosił kwalifikacje w tym kierunku.
Zdaniem skarżącego, organ niezasadnie też pominął zeznania świadków, w tym jednego z dyrektorów, które potwierdzały cały okres jego zatrudnienia jako spawacza.
Decyzją z [...] 2006 r. Nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy w/w decyzję Starosty I. z dnia [...] 2006 r., powołując przepisy art. 10 ust. 4 pkt 2, art. 150a ust. 1 ustawy z dnia 20.04.2004 r. o promocji zatrudnieniu i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm.), art. 37j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst. jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1Kpa.
Jako uzasadnienie swojego stanowiska organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ pierwszej instancji wskazując jednocześnie, iż zeznania zawnioskowanych przez skarżącego świadków nie zostały potwierdzone ani wyjaśnieniami, ani świadectwem pracy wystawionym przez byłego pracodawcę skarżącego. Podkreślił, że dowód z zeznań świadków jest tylko dowodem pośrednim i stanowi jedynie jeden z dokumentów podlegających ocenie przez organ administracji publicznej oraz, że zgodnie z przepisem art. 37 lit. j ust. 1lit. a w/w ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, nie jest możliwe uwzględnienie w postępowaniu administracyjnym zeznań świadków jako jedynego, wystarczającego dowodu do zaliczenia okresu wykonywania pracy w warunkach szczególnych.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji stwierdzając, że wnoszący odwołanie nie spełnił warunków do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego określonych w cyt. wyżej art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ponieważ nie legitymuje się on, co najmniej 35-letnim okresem uprawniającym do zasiłku i aczkolwiek posiada ponad 30-letni okres uprawniający do zasiłku, a mianowicie 32 lata, 5 miesięcy i 14 dni (łącznie z okresami pobierania zasiłku dla bezrobotnych), to równocześnie nie udokumentował, iż przez co najmniej 15 lat wykonywał prace uznane w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Organ II instancji, przyjął za organem I instancji, że zeznań świadków, oświadczeń strony i przedstawionych przez nią dokumentów o wykonywaniu pracy na stanowisku spawacza w okresie od [...]1974 r. do [...]1980 r., nie potwierdzają istniejące w zasobach archiwalnych dokumenty, o które zwrócił się organ pierwszoinstancyjny.
Organ odwoławczy, na podstawie materiału dowodowego, ustalił ponadto, iż Lucjan Ż. w warunkach szczególnych pracował przez okres 10 lat, 4 miesięcy i 8 dni, natomiast jego pracy na stanowisku ślusarza, na którym był zatrudniony w spornym okresie ([...]1974 r. do [...]1980 r.) nie można zaliczyć do prac wykonywanych w warunkach szczególnych, ponieważ nie jest ono objęte wykazem "A" stanowiącym załącznik rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r.
Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że nie dokonał interpretacji stanów faktycznych na niekorzyść strony. W ocenie organu nie można było bowiem przyjąć, że przedstawione przez skarżącego świadectwo pracy, obejmujące okres zatrudnienia od [...]1974 r. do [...]1991 r., uwiarygodniło zeznania świadków, albowiem pracodawca nie wymienił wszystkich kolejno zajmowanych przez stronę stanowisk pracy, wpisując tylko stanowisko zajmowane przed ustaniem stosunku pracy, tj. stanowisko montera-spawacza, a poza tym fakt łączenia czynności montera z czynnościami spawacza wskazuje także, że nie wykonywał li tylko prac spawalniczych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
W skardze złożonej do Sądu, Lucjan Ż. powołał tożsame argumenty jak w odwołaniu, wskazując jednocześnie, że pomimo tego, że stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę spawacza, to pracodawca po odbytym kursie spawacza nie zmienił angażu ze ślusarza na spawacza, za które to uchybienie nie może ponosić konsekwencji pracownik.
Nadto skarżący podniósł, że wbrew zapisom świadectwa pracy, nigdy nie pracował jako monter, którego to stanowiska nie wskazuje żaden angaż.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało uznać za zasadną, choć zasadniczo z innych przyczyn, niż te które wskazywał skarżący.
Na wstępie jednak należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do przyznawania lub odmowy przyznania zasiłku przedemerytalnego. Jest to uprawnienie organów administracji. Sądy administracyjne oceniają natomiast legalność zaskarżonej decyzji i innych aktów poddanych właściwości sądów administracyjnych. I tak stosownie do treści przepisu, art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję, Sąd dostrzegł naruszenie przez organ odwoławczy przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę materialno-prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji stanowi art.150 a ust 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001, ze zm.). W myśl tego przepisu prawo do zasiłku przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r., przysługuje osobie, która do dnia 12 stycznia 2002 r. spełniła warunki do jego nabycia. Nadto ust. 2 powołanego artykułu stanowi, iż prawo do powyżej wskazanych świadczeń przysługuje również osobie, która do dnia 12 stycznia 2002 r. nie spełniła warunku posiadania okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, jeżeli w dniu 31 grudnia 2001 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych i w wyniku zaliczenia okresu pobierania tego zasiłku do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego uzyskałaby prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.
Wskazana ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.), przesłanki uzyskania zasiłku przedemerytalnego, określiła w przepisie art. 37 lit. j, który został skreślony z dniem 1 stycznia 2002 r. przez art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 17.12.2001 r. o zmianie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 154 z 2001 r., poz. 1793). Jednakże zgodnie z przepisem art. 11 ust. 2 tej ustawy osoby, które zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy przed dniem [...]2002 r. i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, nabywają oraz zachowują do niego prawo na dotychczasowych zasadach.
Przepis art. 37 lit. j ustawy o zatrudnieniu stanowił, że zasiłek przedemerytalny przysługuje mężczyźnie spełniającemu określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającemu okres uprawniający do emerytury, jeżeli:
1. posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 35 lat,
2. posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Skarżący zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w I. w dniu [...]2001 r. Z niewątpliwych i niekwestionowanych ustaleń organów wynika, że legitymuje się stażem pracy wynoszącym ponad 30 lat (dokładnie: 32 lata, 5 miesięcy i 14 dni). W tej sytuacji niezbędnym wymogiem uzyskania przez niego prawa do zasiłku przedemerytalnego jest przepracowanie, w warunkach szczególnych 15 lat.
W sytuacji, kiedy organy uznały za udowodnione przepracowanie w takich warunkach jedynie 10 lat, 4 miesięcy i 8 dni, co dotyczy okresu : od [...]1980 r. do [...]1989 r., od [..].1989 r. do [...]1990 r., od [...]1990 r. do [...]1991 r. i od [...]1991 r. do [...]1991 r., to w konsekwencji powyższego istota sporu sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy zachodzą przesłanki do dokonania ustaleń, że skarżący przepracował w tychże warunkach - jak wywodzi - również w okresie od [...]1974 r. do [...]1980 r.
W celu rozstrzygnięcia tej podstawowej w sprawie kwestii, rzeczą organów było wnikliwe rozpatrzenie materiału dowodowego, zgodnie z przepisem art. 77 § 1 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jakkolwiek organy w myśl przepisu art. 75 kpa, dopuściły wszystkie zawnioskowane przez stronę dowody, - to jednak wbrew przytoczonej normie przepisu art. 77 § 1 kpa, jak i art. 7 kpa, wyrażającego obowiązek strzeżenia praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, - nie dokonały wszystkich niezbędnych ustaleń dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./).
Analizując powyższe zagadnienie, Sąd miał na względzie, że obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest realizowany w oparciu o przyjętą w k.p.a. zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Ta jednak zasada jest ściśle związana z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), a to oznacza, że organ nie może odmówić wiary określonym dowodom, bez ich wszechstronnej analizy.
Tymczasem organy oparły się wyłącznie na dowodach stanowiących dokumenty nadesłane przez Zakład Obsługi [...] Urzędu Wojewódzkiego w B., odmawiając wiarygodności wszystkim przedstawionym przez skarżącego dowodom. Przyczyną tego, jak wyjaśnił organ II instancji, było różnienie się treścią części wskazanych wyżej dokumentów od: - fotokopii dokumentów przedłożonych przez stronę, oraz od - zeznań trzech świadków w kwestii okresów jej zatrudnienia. W ocenie Sądu jest to niewystarczająca przyczyna zupełnego wyłączenia znaczenia dowodów zaoferowanych przez stronę. Szczególnego podkreślenia wymaga, że dowody objęte różnicami w określeniu stanowiska na jakim pracowała strona, są identyczne co do pozostałej treści. Dotyczy to przedłożonych przez skarżącego:
angażu z dnia [...]1974 r. o powierzeniu od dnia [...]1974 r. obowiązków na stanowisku ślusarza w POM w Z. (k. 41) i uzyskanego przez organ tożsamego dokumentu (k.127),
pisma Dyrektora zakładu z dnia [...]1977 r. o powierzeniu stanowiska ślusarza z dniem [...]1976 r. (k. 40) i uzyskanego przez organ tożsamego dokumentu (k.126),
pisma przyznające z dniem [...]1977 r. wyższe wynagrodzenie na stanowisku ślusarza (k. 38) i uzyskanego przez organ tożsamego dokumentu (k.125),
pisma o przyznaniu z dniem [...]1977 r. wyższej stawki wynagrodzenia na stanowisku ślusarza (k. 37) i uzyskanego przez organ tożsamego dokumentu (k.124),
Jest to istotna grupa dowodów, bo są to cztery źródłowe dokumenty spośród siedmiu, uzyskanych przez organ z Zakład Obsługi [..] Urzędu Wojewódzkiego w B., na które powoływały się organy obu instancji. W świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego, nie może budzić wątpliwości, że różnice w treści wskazanych dokumentów mogą wynikać z dwóch jedynie przyczyn. Pierwsza z nich może polegać na istnieniu dwóch wersji autentycznych dokumentów, pochodzących od pracodawcy strony, która jest w posiadaniu korzystniejszej dla siebie wersji. Drugą zaś przyczyną owych różnic, może być dokonanie przerobienia - sfałszowania dokumentu autentycznego (sporządzonego przez pracodawcę). W tej sytuacji na organie ciążył obowiązek wyjaśnienia właściwej przyczyny wskazanych rozbieżności. W ocenie Sądu, w tej tak szczególnej sytuacji organ winien był zobowiązać stronę do przedłożenia oryginałów przedłożonych przez nią fotokopii dokumentów i wyjaśnienia źródła ich uzyskania, a w sytuacji, kiedy ta czynność nie rozwiałaby wątpliwości, zachodziłyby przesłanki do uzyskania opinii biegłych w zakresie autentyczności przedłożonych przez stronę dowodów.
Wskazane czynności usunęłyby wszelkie wątpliwości stojące na przeszkodzie jednoznacznym i nie budzącym jakichkolwiek obiekcji ustaleniom faktycznym co do właściwej treści wszystkich dokumentów, tyczących się charakteru zatrudnienia strony. Dopiero taki, jednoznaczny dokumentalny materiał dowodowy mógł stanowić właściwą podstawę do dokonania oceny innych dowodów, w tym zeznań świadków, tym bardziej, że to właśnie z uwagi na treść wskazanych spornych dokumentów, organ wyłączył znaczenie zeznań świadków w sprawie. Trzeba mieć przy tym na względzie, że z przepisu art. 75 § 1 zd. 2 kpa nie wynika by dokument, a w tym nawet dokument urzędowy posiadał wyższą moc dowodową nad pozostałymi środkami dowodowymi ani też, że inne dowody mogą być przeprowadzone tylko wówczas, gdy w sprawie brak jest dokumentu (dokumentu urzędowego) albo że istnienie, względnie nieistnienie pewnych faktów może być wykazane tylko dokumentem (dokumentem urzędowym) - por. Komentarz do art. 75 kodeksu postępowania administracyjnego M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II. W przedmiotowej sprawie zresztą omawiane dokumenty nie mają charakteru dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 75 kpa, który przyznaje im zwiększoną moc dowodową. By wyjaśnić to zagadnienie należy wskazać, że obok dokumentów urzędowych w postępowaniu dowodowym występują także dokumenty prywatne. Przepisy Kodeksu Postępowania Administracyjnego nie dzielą dokumentów na publiczne i prywatne, posiłkowo zatem można w odniesieniu do tych dokumentów stosować regulację prawną zawartą w art. 245 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r., Kodeks Postępowania Cywilnego (Dz.U. 1964, Nr 43, poz. 296), dalej: k.p.c. Według tego przepisu dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Nie korzysta on ze szczególnej mocy dowodowej ( por. J. Drachal, E. Mzyk, Z. Niewiadomski, Prawo administracyjne..., s. 65). Moc dowodową takiego dokumentu można zatem przyrównać do zeznania świadka (W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne..., s. 130) i podlega on swobodnej ocenie organu administracyjnego (por. Komentarz do art. 76 kodeksu postępowania administracyjnego G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I i II, Zakamycze, 2005). Posiłkując się zatem w tym zakresie ugruntowanym już orzecznictwem Sądu Najwyższego, należy przytoczyć jego pogląd zawarty w wyroku z 23.11.2004 r., sygn. Akt I UK 15/04, (opubl. OSNP 2005/11/161, LEX nr 149351), w którym stwierdzono: "Świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 § 1 i 2 k.p.c., gdyż podmiot wydający to świadectwo nie jest organem państwowym ani organem wykonującym zadania z zakresu administracji państwowej. Tylko dokumenty wystawione przez te organy stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Natomiast omawiane świadectwo traktuje się w postępowaniu sądowym jako dokument prywatny w rozumieniu art. 245 k.p.c., który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej".
Z powyższego jasno więc wynika, że uzasadnienie pominięcia przez organ administracyjny zeznań świadków, musi uwzględniać znaczenie wszystkich innych okoliczności mających znaczenie dla sprawy, jak i dowodów przeprowadzonych w danej sprawie. Tymczasem w przedmiotowej sprawie, zabrakło takiej, szczegółowej ich analizy, a ponadto, poza opisanymi dokumentami, na które powoływały się organy, trudno zgodzić się z ich oceną pozostałych dowodów, w świetle których można by było w sposób nie budzący wątpliwości wykluczyć przedstawianą przez stronę wersję o pracy w warunkach szczególnych w spornym okresie.
Dowodem takim nie może być zaświadczenie Dyrektora Wydziału Organizacji Kadr i Szkolenia [...] Urzędu Wojewódzkiego w B. z [...] 2001 r., o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach od 1.08.1980 r. we wskazanych w nim okresach (k. 117), albowiem dowód ten nie odnosi się wprost do spornego okresu, a wydany został nie przez pracodawcę strony, lecz organ, który dysponuje informacjami, które zachowały się w aktach - dokumentach osobowych, których nie można traktować jako całość faktów znanych tylko pracodawcy. W tych warunkach więc nie można czynić zasadnie zarzutu stronie, że nie przedstawiła organom tego dokumentu, tym bardziej że mógł być wykorzystany na jej niekorzyść, co w istocie nastąpiło. Trzeba też zaznaczyć, że skarżący przedłożył dokumenty - kartę wynagrodzeń m.in. za lata 1978, 1979 i 1980, z których wynika, że otrzymywał w tych latach dodatek za pracę w warunkach szkodliwych, który otrzymywał też w okresie uznanym za wykonywanie pracy w takich warunkach. Jest to dodatkowa okoliczność mogąca poddawać w wątpliwość datę początkową (dopiero od [...]1980 r.) uznania pracy strony za wykonywaną w warunkach szczególnych we wskazanym wyżej zaświadczeniu Dyrektora Wydziału Organizacji Kadr i Szkolenia [...] Urzędu Wojewódzkiego w B.z [...]2001 r. Ponadto trzeba też stwierdzić, że organ odwoławczy w ogóle nie ustosunkował się do znaczenia wskazanych list wynagrodzeń, pomimo tego, że okoliczność tą strona podnosiła w swym odwołaniu.
Podobnie też za dowód rozstrzygający w sprawie nie można uznać świadectwa pracy, na które powołuje się organ odwoławczy, tj. jak należy przypuszczać (brak dokładnego opisania dokumentu), świadectwa z 25.07.1991 r. (k. 128, 15), w którym pracodawca strony zawarł informację, że skarżący wykonywał pracę montera - spawacza, zarówno przez okres zatrudnienia, jak i na ostatnio zajmowanym stanowisku. W ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego w zakresie znaczenia jakie przywiązuje do tego dokumentu jest wewnętrznie sprzeczne. Z jednej bowiem strony przyznaje, że określone w tym dokumencie stanowisko pracy dotyczy jedynie stanowiska ostatnio zajmowanego, więc nie dotyczy okresu spornego, a z drugiej strony wywodzi, że stanowisko to nie może świadczyć o wykonywaniu li tylko prac spawalniczych, co odnosi do spornego okresu. Co jednak równie istotne, zawarta w dokumencie tym informacja o wykonywaniu prac montersko - spawalniczych, nie stanowiła przeszkody do uznania w w/w zaświadczeniu Dyrektora Wydziału Organizacji Kadr i Szkolenia [...] Urzędu Wojewódzkiego w B. z [...]2001 r., którego organ nie kwestionuje (a nawet, na które powołuje się w innym opisanym wyżej kontekście), że skarżący pracował w warunkach szczególnych jako monter - spawacz. W takiej sytuacji nie sposób nie uznać racji strony, stawiającej w odwołaniu zarzut interpretacji stanu faktycznego na swoją niekorzyść, tym bardziej też, że podnoszony w tym środku zaskarżenia zarzut nierzetelności powyższego świadectwa pracy, nie został również omówiony w zaskarżonej decyzji.
Reasumując powyższe rozważania uznać należało, iż z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.
Nadto na mocy art. 152 w/w aktu normatywnego Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien uwzględnić wyżej poczynione rozważania dotyczące prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy jako podstawy do trafnego zastosowania przepisów prawa materialnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło