II SA/Bd 1069/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Asystent Sędziego Dawid Myszyński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia ... 2014 r. nr ... w przedmiocie zasiłku dla opiekuna oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...] Burmistrz J., z upoważnienia którego działał Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., na podstawie art. 2 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 10 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567), art. 104, art. 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), odmówił A. G. przyznania świadczenia w formie zasiłku dla opiekuna wnioskowanego na ojca K. G. w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od dnia [...] lipca 2013 r. do dnia [...] maja 2014 r. wraz z odsetkami ustawowymi. Rozstrzygnięcie organ uzasadnił nie spełnieniem przez wnioskodawczynię warunków ustawowych do przyznania wnioskowanego zasiłku wskazując, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z dniem 1 lipca 2013 r. Organ wyjaśnił, że skoro wnioskodawczyni miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 2011-11-[...]r. do 2013-04-[...]r., to nie znajduje się ona w katalogu osób uprawnionych do zasiłku dla opiekuna. Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem odwołanie w piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. złożyła A. G. wnosząc o powtórne rozpatrzenie wniosku. W uzasadnieniu odwołania wskazała, że decyzja nie jest zgodna z jej oczekiwaniami, ponieważ nieprzerwanie sprawuje opiekę nad chorym ojcem. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., działając na podstawie art. 2 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i pkt 2, art. 3, art. 4, art. 6 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013 r., poz. 267 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu lipca 2014 r. w życie weszła ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Jej przepisy określają, na jakich warunkach możliwe jest nabycie uprawnienia do otrzymywania zasiłku dla opiekunów, a także zasady, zgodnie z którymi będą one ustalane i wypłacane. Jest to nowy rodzaj świadczenia - przysługiwać będzie osobom, które w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, na podstawie uznanego za niekonstytucyjny art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Przesłanką otrzymania uprawnienia do pobierania zasiłku dla opiekunów jest konieczność, aby osoba taka spełniała kryteria do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego obowiązujące pod koniec 2012 r. Organ wskazał, że ustawodawca postanowił w art. 2 ust. 1, że: "Zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z dniem 1 lipca 2013 r. 2. Zasiłek dla opiekuna przysługuje: 1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r.; 2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. 3) Zasiłek dla opiekuna za okresy, o których mowa w ust. 2 pkt 1, przysługuje wraz z odsetkami ustalonymi w wysokości odsetek ustawowych, określonej przepisami prawa cywilnego. 4) Odsetki, o których mowa w ust. 3, przysługują do dnia wejścia w życie ustawy". W przypadku zaś, gdy o zasiłek dla opiekuna ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników lub domownicy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, świadczenie to przysługuje odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Organ podniósł, że z akt sprawy wynika, że decyzja uprzednio przyznająca stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie wygasła z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r., a wygasła z upływem ważności orzeczenia, tj. z dniem [...] kwietnia 2013 r. Mając powyższe na względzie organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja organu I instancji odmawiająca przyznania wnioskowanego zasiłku dla opiekuna jest zasadna. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożyła A. G. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i stwierdzenie, że decyzje nie podlegają wykonaniu. Ponadto orzeczenie przez Sąd w przedmiocie kosztów postępowania, obciążając nimi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: -art. 2 ust. 1 i 2, art. 3, art. 4 i art. 6 w zw. z art. 10 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, poprzez ich błędną wykładnię i pozbawienie prawa do zasiłku za okres od dnia [...] lipca 2013 r. do dnia [...] maja 2014 r., -art. 11 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, poprzez ich błędną wykładnię i pozbawienie prawa do zasiłku za ww. okres, -art. 10 k.p.a., poprzez nie zapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu i nie uwzględnianie zarzutów i wniosków dowodowych składanych w toku postępowania, -art. 107 k.p.a., poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, -Konstytucji RP, poprzez pozbawienie prawa do świadczeń i nie uwzględnienie okoliczności uprzedniego przyznania świadczeń - nie zapewnienie ciągłości świadczeń. W uzasadnieniu skargi A. G. wskazała, że zaskarżona decyzja podjęta została z naruszeniem prawa materialnego, jak i procesowego w ww. zakresie. Podkreśliła, że doszło do przerwania ciągłości udzielanych świadczeń, pomimo spełniania wymogu dla ich uzyskiwania. Takie działanie zaś narusza podstawowe prawa Konstytucyjne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie - w której przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza J. z dnia [...] lipca 2014 r. w sprawie odmowy ustalenia skarżącej prawa do zasiłku dla opiekuna z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, organy nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uchylenie ich rozstrzygnięć. W kontrolowanej sprawie nie została spełniona ustawowa przesłanka do przyznania zasiłku dla opiekuna, zawarta w art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, ponieważ decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego była wydana na czas określony do dnia [...] kwietnia 2013 r. Utrata świadczenia nastąpiła z mocy decyzji wydanej na czas określony, a nie z mocy ustawy z dniem 30 czerwca 2013 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej z dniem 1 lipca 2013 r. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Sejm RP VII kadencji, nr druku 2252, dostępny pod adresem www.sejm. gov.pl.), ustawa ta ma na celu realizację wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt K 27/13), w którym orzeczono, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Podano także, że projektowana regulacja określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i przyznawania zasiłków osobom, którym prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wygasło z mocy prawa na podstawie przepisów ustawy nowelizującej, oraz kwestie intertemporalne z tym związane. Zasiłek dla opiekuna może zostać przyznany wyłącznie osobom, których decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa z upływem dnia 30 czerwca 2013 r. na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej. Z uzasadnienia projektu tej ustawy wyraźnie zatem wynika, że intencją ustawodawcy było objęcie nowym świadczeniem osób, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na skutek wprowadzenia ustawy nowelizującej. Do kręgu takich osób nie można zaliczyć skarżącej, która w dniu 30 czerwca 2013 r. nie spełniała wszystkich materialnoprawnych przesłanek warunkujących nabycie prawa do ww. świadczenia. W okolicznościach niniejszej sprawy bezspornie skarżąca posiadała decyzję Burmistrza Gminy i Miasta J. przyznającą jej świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem począwszy od [...] listopada 2011 r. na czas określony do dnia [...] kwietnia 2013 r. W przedmiotowej sprawie wygaśnięcie świadczenia nastąpiło w związku z upływem terminu określonego w decyzji, a nie na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), zgodnie z którym to przepisem decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z dniem 30 czerwca 2013 r. Należy podkreślić, że art. 2 ust. 1 ustawy z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567) wskazuje że, zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. Natomiast wg art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, zasiłek dla opiekuna przysługuje za okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w którym osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, zasiłek dla opiekuna przysługuje od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. W niniejszej sprawie nie budzącą wątpliwości jest okoliczność, że osoba wymagająca opieki K. G. pozostaje w związku małżeńskim z M. G., która legitymowała się okresową niezdolnością do stałej egzystencji do kwietnia 2013 roku. W dniu [...] maja 2013 r. M. G. uzyskała kolejne orzeczenie Lekarza Rzeczoznawcy Kasy stwierdzające trwałą niezdolność badanego do samodzielnej egzystencji od [...] września 2009 r. Z akt sprawy nie wynika, że z chwilą uzyskania orzeczenia przez matkę o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji skarżąca ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. lub o specjalny zasiłek opiekuńczy w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w obecnym brzmieniu. Tak więc okoliczność ta powoduje, że skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem. Reasumując podkreślić należy, że decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna nie ma charakteru decyzji uznaniowej, co oznacza, że wnioskodawca powinien spełnić przewidziane prawem wymogi, gdyż tylko wówczas istnieje podstawa prawna do jej wydania zgodnie z żądaniem strony. Tym samym, odmawiając przyznania skarżącej zasiłku dla opiekuna z uwagi na nie spełnienie wymogów ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, Samorządowe Kolegium Odwoławcze działało zgodnie z prawem. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.