II SA/Bd 1069/23
WyrokWSA w Bydgoszczy2023-12-06
Skład orzekający: Jarosław Szulc, Leszek Kleczkowski, Halina Adamczewska-Wasilewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzut braku wymagalności obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, oparty na kwestionowaniu prawidłowości przeprowadzonego badania kwalifikacyjnego, może być podstawą do uwzględnienia skargi na postanowienie organu egzekucyjnego odrzucające ten zarzut?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzut braku wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, oparty na kwestionowaniu prawidłowości badania kwalifikacyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślono, że ustalenie braku przeciwwskazań do szczepienia należy do kompetencji lekarza, a nie rodzica, a brak takiego badania lub odmowa szczepienia mimo jego pozytywnego wyniku jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku. W związku z tym, postanowienie organu odrzucające zarzut jako bezzasadny jest zgodne z prawem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. L. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy, które utrzymało w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. oddalające zarzuty skarżącej w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Skarżąca podnosiła zarzut braku wymagalności obowiązku, kwestionując prawidłowość przeprowadzonego badania kwalifikacyjnego. Organy egzekucyjne i wierzyciel uznały zarzut za bezzasadny, wskazując na istnienie prawnego obowiązku szczepień i brak przeciwwskazań stwierdzonych przez lekarza.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 13 lipca 2023 r., nr NEP.906.29.1.5.2023 w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów oddala skargę
Upomnieniem z dnia [...] lutego 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. działając na podstawie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 – dalej jako: "u.p.e.a.") wezwał A. L. (skarżąca) do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. poddania dziecka L. L. szczepieniom ochronnym w ramach Programu Szczepień Ochronnych.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. zwrócił się do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec A. L. w celu wyegzekwowania obowiązku niepieniężnego polegającego na poddaniu syna szczepieniom ochronnym zgodnie z załączonym do wniosku tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r.
Postanowieniami z dnia [...] maja 2022 r. i [...] grudnia 2022 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski nałożył na A. L. grzywny odpowiednio w wysokości [...] zł i [...] zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. oraz wezwał do wykonania obowiązku w nim wskazanego.
Pismem z dnia [...] stycznia 2023 r. strona wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazując na niewymagalność obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. oddalił zgłoszony zarzut w całości. Zdaniem organu, brak jest podstaw do podważenia wiarygodności przeprowadzonych, w dniach [...] i [...] sierpnia 2023 r., badań kwalifikacyjnych do szczepienia ochronnego. Podczas badania w dniu [...] sierpnia 2022r. orzeczono o braku przeciwskazań do wykonania szczepień. W związku z tym organ uznał za bezpodstawny zarzut braku wymagalności obowiązku przeprowadzenia szczepień ochronnych.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2023 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski umorzył w części postępowanie egzekucyjne w zakresie wykonania obowiązku szczepienia ochronnego przeciwko inwazyjnemu zakażeniu [...] z uwagi na ukończenie przez dziecko [...] roku życia.
W złożonym zażaleniu na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] kwietnia 2023 r. strona wniosła o rzetelne i rzeczowe rozpatrzenie sprawy.
Po rozpoznaniu zażalenia, Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...] lipca 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że w związku z niezrealizowaniem przez stronę obowiązku szczepień ochronnych u syna, Przychodnia przekazała do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B., stosowną informację. Po otrzymaniu upomnienia nr [...] z dnia [...] lutego 2022 r. oraz tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r., strona w dniu [...] sierpnia 2022 r. stawiła się na badanie kwalifikacyjne, podczas którego lekarz Podstawowej Opieki Zdrowotnej stwierdził przeciwskazania do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego do dnia [...] sierpnia 2022 r. Strona stawiła się na kolejny wyznaczony termin, jednakże po stwierdzeniu przez lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej o braku przeciwwskazań do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, nie podjęła decyzji o zaszczepieniu dziecka.
W kwestii zarzutów odnoszących się do prawidłowości przeprowadzonego badania kwalifikacyjnego oraz wystawionego zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, Inspektor Sanitarny wskazał, że w niniejszej sprawie nie można kwestionować faktu przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego wykonanego przez lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej. Wzór zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym określa załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172 z późn. zm.). Z akt sprawy wynika, że zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym zostały wystawione w dniu [...] sierpnia 2022r. oraz [...] sierpnia 2022 r. i znajdują się w dokumentacji medycznej pacjenta. W związku z powyższym, nie ma podstaw do twierdzenia skarżącej, że badanie kwalifikacyjne nie zostało ukończone. Organ zgodził się ze Stroną, że badanie lekarskie ważne jest 24 godziny, a wystawione zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym dotyczy dnia, w którym zostało wystawione. Po upływie 24 godzin od przeprowadzonego badania kwalifikacyjnego zaświadczenie ulega przedawnieniu. W przypadku wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego w innym terminie, konieczne jest ponowne przeprowadzenie lekarskiego badania kwalifikacyjnego przez lekarza. Jednocześnie zauważył, że nie jest organem właściwym do rozpatrywania zarzutów obejmujących decyzje medyczne podejmowane przez lekarza w procesie leczenia, a także kwestie prawidłowości prowadzonej dokumentacji medycznej. W ocenie organu, treść art. 17 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. 2023 poz. 1284 z późn. zm., dalej: "u.z.z.z."), nie daje podstaw, do wyprowadzenia wniosku, że badanie kwalifikacyjne stanowi przesłankę, od której zależy powstanie obowiązku poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Z uwagi na powyższe, Inspektor Sanitarny podzielił pogląd organu pierwszej instancji w kwestii oddalenia zgłoszonego zarzutu w całości i utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B., w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów.
W złożonej do tut. Sądu skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o wnikliwe zbadanie sprawy przez Sąd.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Natomiast zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.
Z cytowanej ustawy wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Rozpoznając niniejszą sprawę według podanych kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Inspektor Sanitarny utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. oddalające wniesione przez skarżącą zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2022 r. wystawionego w celu wyegzekwowania obowiązku, polegającego na poddaniu syna szczepieniom ochronnym.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a.,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zgodnie natomiast z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:
1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.
Wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu (art. 35 § 1 u.p.e.a.).
Zgodnie z art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
W myśl art. 26 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Z akt sprawy wynika, że [...] kwietnia 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. wystawił na skarżącą tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący obowiązek ustalenia z lekarzem indywidualnego toku szczepień i poddania dziecka L. L. obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Programu Szczepień Ochronnych przeciwko: [...] Jako podstawę prawną obowiązku organ wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 u.z.z.z. oraz art. 20 u.p.e.a. Wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo więc opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy, z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane.
Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia należy zgodzić się z oceną organów obu instancji o niezasadności wniesionego w sprawie egzekucji administracyjnej zarzutu. Obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest w Polsce obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka. Osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.). Stosownie do art. 5 ust. 2 u.z.z.z. odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku poddania się szczepieniom przez osoby nieposiadające pełnej zdolności do czynności prawnych, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2022 r. poz. 1876, 2280 i 2705 oraz z 2023r. poz. 605). Konkretyzacja tego obowiązku wynika z przepisów zamieszczonych w Rozdziale 4 ustawy poświęconym szczepieniom ochronnym.
W myśl art. 17 ust. 1 u.z.z.z. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1. Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.).
Upoważnienie do określenia przez ministra właściwego do spraw zdrowia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, a także osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby, ustawodawca zawarł w treści art. 17 ust. 10 pkt 1 i 2 u.z.z.z.
W obowiązującym w dacie wystawienia tytułu wykonawczego rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 753 ze zm.) określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych wydawanym w oparciu o art. 17 ust. 11 u.z.z.z. Komunikat ten jest dokumentem o charakterze pomocniczym, precyzującym obowiązki wynikające z ustawy, w którym zawarte są wiadomości z zakresu medycyny, dotyczące sposobu wykonania ustalonych w ustawie obowiązków. W komunikacie precyzuje się, jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby, a jego ogłoszenie nie ma wpływu na istnienie obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Sąd miał przy tym na uwadze, iż w wyroku z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia - za niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał orzekł jednak równocześnie, iż przepisy te, w zakresie tam wskazanym, utracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wspomniany wyrok został opublikowany w dniu 12 maja 2023 r. w Dzienniku Ustaw z 2023 r., poz. 909, w dacie wydania zaskarżonego postanowienia wspomniane przepisy nie utraciły zatem mocy obowiązującej.
W toku postępowania skarżąca zgłosiła zarzut braku wymagalności obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom, kwestionując prawidłowość przeprowadzonego lekarskiego badania kwalifikacyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17 i sygn. akt II OSK 43/18; z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19). Sąd w składzie orzekającym podziela poglądy wyrażone w wymienionych orzeczeniach.
W ocenie Sądu, podana we wniesionym zarzucie w sprawie egzekucji administracyjnej argumentacja, wskazująca na brak wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym nie zasługiwała na uwzględnienie. Przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która pozwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku, a w razie odmowy, wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie właśnie ze względu, np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej (por. wyrok WSA w Gliwicach z 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 694/22).
W niniejszej sprawie obowiązek poddania syna skarżącej szczepieniu ochronnemu przeciw chorobom zakaźnym wynika z mocy przepisów ustawowych, zaś szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki został określony w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Syn skarżącej urodzony w 2017 r., nie został zaszczepiony przeciwko [...] pomimo, że powstał już obowiązek podania poszczególnych dawek szczepionek. W takiej sytuacji, obowiązek poddania syna skarżącej szczepieniom stał się wymagalny. Należy podkreślić, że zwłoka skarżącej w realizacji tego obowiązku doprowadziła już do umorzenia postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej wykonania obowiązku szczepienia ochronnego przeciwko [...] [...], ze względu na ukończenie przez dziecko szóstego roku życia. Jak bowiem wynika z § 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw inwazyjnemu zakażeniu [...] [...] obejmuje dzieci od 7 tygodnia życia do ukończenia 6 roku życia. Z tego względu wierzyciel skierował do organu egzekucyjnego pismo z [...] kwietnia 2023 r. wskazując, że ogranicza w stosunku do skarżącej obowiązek wykonania ustawowych szczepień ochronnych poprzez skreślenie obowiązku szczepienia przeciwko [...] w dawce drugiej, trzeciej i czwartej. Organ egzekucyjny w dniu [...] maja 2023 r. w związku z tym wydał postanowienie o umorzeniu w tej części postępowania egzekucyjnego (k. 15 akt adm.).
Z akt sprawy wynika, że pomimo prawnego obowiązku, skarżąca nie poddała syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Wskutek niestawiennictwa, nie mogło zostać przeprowadzone lekarskie badanie kwalifikacyjne dziecka w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z tego względu, wierzyciel skierował do skarżącej upomnienie z dnia [...] lutego 2022 r. wzywając do stawienia się z dzieckiem w punkcie szczepień celem ustalenia z lekarzem indywidualnego toku obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka i poddanie go szczepieniom ochronnym w ramach Programu Szczepień Ochronnych. Wobec niewykonania obowiązku, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. wystawił tytuł wykonawczy obejmujący obowiązek ustalenia z lekarzem indywidualnego toku szczepień i poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz wniósł o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Wojewoda Kujawsko-Pomorski postanowieniem z dnia [...] maja 2022 r. nałożył na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia. W efekcie, skarżąca stawiła się w dniu [...] sierpnia 2022 r. wraz z dzieckiem na badaniu kwalifikacyjnym. Jak wynika z wystawionego tego dnia zaświadczenia, u dziecka stwierdzono przeciwskazania do przeprowadzenia szczepienia, co dało podstawy do odroczenia wykonania szczepienia do dnia [...] sierpnia 2022 r. Następnie, w wystawionym w dniu [...] sierpnia 2022 r. zaświadczeniu o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym stwierdzono brak przeciwskazań do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego. Do zaszczepienia dziecka jednak nie doszło, wobec czego Wojewoda Kujawsko-Pomorski [...] grudnia 2022r. ponownie nałożył na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia. W zarzutach wniesionych pismem z dnia [...] stycznia 2023 r. podniesiono, że zdaniem skarżącej badanie kwalifikacyjne nie zostało przeprowadzone prawidłowo, jednak twierdzenie to nie znajduje odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym.
Oceniając zasadność stanowisk organów obu instancji Sąd miał na względzie, że do wszczęcia egzekucji doszło z uwagi na faktyczny brak realizacji obowiązku szczepień ochronnych, mimo znacznego upływu czasu. W przypadku obowiązku szczepienia przeciwko [...] [...] w dawce drugiej, trzeciej i czwartej, skutkowało to umorzeniem w tej części postępowania egzekucyjnego. O braku wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym nie może świadczyć okoliczność podnoszona przez stronę skarżącą, tj. niewykluczenie przeciwwskazań do szczepienia, w sytuacji gdy z jednej strony lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne nie stwierdził przeciwskazań do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, a z drugiej, skarżąca nie przedstawiła żadnej dokumentacji, pozwalającej stwierdzić ich występowanie. Wskazać należy, że w przypadku szczepienia, podobnie jak w sytuacji korzystania z innych środków medycznych ( leków, zabiegów), mogą wystąpić powikłania. Jednak ustalenie, czy występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie, następuje wyłącznie w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego. Jego celem jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Do oceny, czy w danym momencie występują przeszkody do zaszczepienia, uprawniony jest wyłącznie lekarz, a nie rodzic. Z zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym z dnia [...] sierpnia 2022 r. wynikał brak przeciwskazań do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego.
Biorąc pod uwagę, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu przeciw chorobom zakaźnym wynika wprost z podanych przepisów prawa, wiek dziecka mieści się w przedziale czasowym wynikającym z przepisów rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych dla poszczególnych chorób zakaźnych wymienionych w tytule wykonawczym, biegną wymagane terminy zaszczepienia, a dziecko nie zostało zaszczepione, to obowiązek poddania dziecka szczepieniu jest wymagalny. W rezultacie, skoro skarżąca nie poddała dziecka szczepieniu ochronnemu mimo, że lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne, a więc podmiot do tego uprawniony, w oparciu o posiadaną wiedzę, przeprowadzony wywiad i badanie stwierdził brak przeciwskazań do wykonania szczepienia, to trudno podważać taką ocenę tylko w oparciu o subiektywne przekonanie o konieczności przeprowadzania bardziej szczegółowych i zaawansowanych badań. W tych okolicznościach, wierzyciel prawidłowo, w oparciu o art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oddalił wniesiony zarzut jako bezzasadny.
Organy prawidłowo wskazały i zinterpretowały przepisy prawa, z których wynika wymagalność obowiązku podania synowi skarżącej szczepionek. W świetle zgromadzonych w sprawie i ocenionych przez organy dowodów nie budziła wątpliwości okoliczność niepoddania dotąd dziecka szczepieniom, mimo stwierdzonego przez uprawnionego lekarza braku przeciwskazań do wykonania szczepień. Zasadnie organ inspekcji sanitarnej wystąpił więc do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Organy rozważyły całość zebranego materiału dowodowego i dokonały na jego podstawie prawidłowych ustaleń faktycznych. Ocena ta nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów.
Z powyższych względów, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło