II SA/Bd 1075/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji dotyczącej danych osobowych postanowił: oddalić wniosek. W dniu 16 grudnia 2014 r. (uzupełniony 10 lutego 2015 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Konieczność przyznania prawa pomocy strona skarżąca uzasadniła trudną sytuacją finansową oraz zdrowotną swojej matki. Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką. W związku z tym, że sprawuje opiekę nad chorą matką nie podjął pracy. Utrzymują się z dochodu matki, który stanowi świadczenie rentowe oraz dodatek pielęgnacyjny w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Dalej podał, że jego matka posiada dom o powierzchni [...] m2 zaś on sam nieruchomość rolną o powierzchni około [...] ha, na której uprawiana jest głównie zielonka służąca jako pokarm dla zwierząt, które hoduje np. króliki, kaczki. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Ponadto podał, że w skali miesiąca są ponoszone wydatki w kwocie około [...] zł na wodę, prąd, raty, opał, koszty leczenia itp. Według zeznań podatkowych PIT-37 za 2012 r. oraz 2013 r. matka skarżącego uzyskała odpowiednio dochód w wysokości [...] zł oraz [...] zł. Z duplikatu zaświadczenia Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej B. B. wynika, że nie korzysta on z pomocy tego organu. Nie figuruje również w rejestrze osób bezrobotnych. Podał, że ponosi wydatki w łącznej wysokości około [...] zł miesięcznie. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku. Prawo pomocy przysługuje osobom, które znajdują się w trudnej sytuacji życiowej jak np. bezrobocie, choroba, klęska żywiołowa, ogólna nieporadność życiowa czy też śmierć jedynego żywiciela rodziny. Żadna z wyżej opisanych sytuacji nie dotyczy wnioskodawcy. Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, rodziny czy też innych, nie jest również osobą bezrobotną, nie wskazywał aby mu stan zdrowia nie pozwalał na podjęcie takiej pracy a wręcz przeciwnie prowadzi gospodarstwo rolne o pow. około 3 ha, hoduje zwierzęta. Uznając, że skarżący prowadzi wraz z matką wspólne gospodarstwo domowe, w tym ze względu na stan zdrowia opiekując się nią, to należy stwierdzić, że wskazane w formularzu PPF wydatki również są wspólne i wynoszą ok. [...] zł miesięcznie (świadczenie rentowe matki skarżącego wynosi [...] zł netto) zaś skarżący ponosi wydatki w kwocie [...] zł miesięcznie - nie ujawnił przy tym źródła ich pozyskania. Zatem sumując kwoty wydatków i następnie odejmując je od kwoty świadczenia rentowego matki skarżącego powstaje nadwyżka miesięczna na kwotę około [...] zł. W konsekwencji należy uznać, że wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty sądowe tj. uiścić wpis sądowy w wysokości [...] zł. Należy również zaznaczyć, że są one uiszczane jednorazowo po to aby zainicjować postępowanie sądowe. Poza tym stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co jest oczywiste a nie zostało przez nią w ogóle wyeksponowane. Wnioskodawca ograniczył się jedynie do oświadczenia, że on sam ponosi wydatki rzędu około [...] zł miesięcznie. Nie wskazał ile środków przeznacza np. na żywność, ubiór czy leki oraz inne wydatki związane z jego osobą. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę procesów sądowych. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, a to znaczy że przepis ten nakłada na wnioskującego obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Nadto to wnioskujący ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w przedmiotowym przepisie, która uniemożliwia poniesienie mu jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (np. postanowienia NSA: z dnia 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205, oraz z dnia 9 lipca 2009 r., I OZ 713/09, LEX nr 552394). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał w orzecznictwie, że z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 101/09, LEX nr 550317). Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Skarżący jak podano wyżej posiada nieruchomość rolną o powierzchni około 3 ha. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.