II SA/Bd 1075/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Sądu [...] w [...] z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji dotyczącej danych osobowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. M. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Prezesa Sądu [...] w [...] z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji dotyczącej danych osobowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując na swoją trudną sytuację materialną spowodowaną brakiem pracy. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 17 lutego 2015 r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy uznając, że skarżący nie wykazał spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, w szczególności braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W dniu 30 marca 2015 r. skarżący złożył sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej jako "P.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 245 § 1 i 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wyraźnie wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie są możliwości zarobkowe i sytuacja finansowa strony. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości, co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To wnioskodawca, zatem obowiązany jest rzetelnie i rzeczowo przedstawić swoją sytuację majątkową w sposób umożliwiający jej ocenę. Jak wynika z przedłożonego przez skarżącego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z matką P. G., nad którą sprawuje stałą opiekę. Skarżący oświadczył, że nie pracuje zawodowo, a jedynie prowadzi ok. 3 ha gospodarstwo rolne, które nie przynosi mu dochodu, a uprawy z niego przeznaczane są jako karma dla zwierząt. Podkreślił, że utrzymuje się wraz z matką z jej renty oraz dodatku w łącznej kwocie [...] zł. Kwota ta wydatkowana jest na opłaty związane z mieszkaniem, raty koszty leczenia, które wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, że nie posiada żadnych nieruchomości ani oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Zgodnie z art. 252 § 2 P.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona skarżąca jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 17 grudnia 2014 r. wezwano stronę skarżącą do wykazania rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego poprzez nadesłanie następujących dokumentów i oświadczeń: 1) odpisów zeznań podatkowych skarżącego za ostatnie dwa lata kalendarzowe (w tym matki oraz innych domowników w przypadku osoby fizycznej), 2) wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 3) zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, emerytury, renty, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń (np. z tytułu umowy o dzieło lub zlecenia, umowy najmu, pomocy rodziny, dochód z zagranicy) z okresu ostatnich 2 lat, 4) zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy/miasta na prawach powiatu tj. czy otrzymywał/otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej w tym specjalny zasiłek opiekuńczy, świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką, 5) udokumentowanego oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznie wydatkach związanych z własnym utrzymaniem a nie matki, wynajęciem mieszkania (oraz ewentualnie samochodu), 6) oświadczenia o tytule prawnym przysługującym do obecnie zamieszkiwanego lokalu, 7) oświadczenia o wysokości posiadanych oszczędnościach, 8) oświadczenia o źródłach utrzymania (w tym pomocy udzielanej przez rodzinę), 9) wysokość dochodu z gospodarstwa rolnego oraz płatności bezpośrednich (we wniosku podano, że gospodarstwo ma pow. ok. 3 ha). Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w 30 stycznia 2015r. (k. 25 akt sądowych). W wyznaczonym terminie skarżący złożył do akt kopię zeznań podatkowych matki za ostatnie dwa lata, zaświadczenie z 10.02.2015 r. o niekorzystaniu z pomocy GOPS w [...], zaświadczenie z 7.05.2014 r., że skarżący nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych prowadzonym przez Urząd Pracy w [...], kopie przekazów pocztowych dla P. G. na kwotę [...] zł, kopię wpłat za energię elektryczną oraz rachunek za wodę. Analiza informacji dotyczących sytuacji rodzinnej i finansowej strony, zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz niepełnej dokumentacji nie pozwala na przyjęcie, że skarżący wyjaśnił okoliczności uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy. Ilość posiadanych informacji jest przede wszystkim zbyt mała, a same informacje zbyt ogólne do rzetelnego rozpoznania wniosku. Prawo pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i stanowi instytucję przyznawaną wyjątkowo i w szczególnych okolicznościach – przy czym – jak już wskazano na wstępie, okoliczności te muszą zostać przedstawione i udokumentowane przez stronę domagającą się przyznania prawa pomocy. Skarżący natomiast, zdaniem Sądu, składając wniosek o przyznanie jej prawa pomocy, nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dodatkowo podkreślić należy, że celem instytucji prawa pomocy jest wsparcie tych osób, których sytuacja majątkowa jest taka, że nie są one w stanie same ponieść kosztów toczącego się postępowania, a to pozbawiłoby je możliwości skorzystania z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu, tym samym ma ona charakter wyjątkowy. Prawo pomocy w pierwszej kolejności winno być przyznawane osobom bezrobotnym, samotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku. W omawianej sprawie nie sposób ocenić, czy taka sytuacja występuje. Skarżący bowiem, nie przedstawił chociażby całkowitego zestawienia dochodów posiadanych przez wszystkie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, w szczególności dochodów uzyskiwanych przez niego z gospodarstwa rolnego (do czego został wezwany). Wprawdzie we wniosku podał, że nie uzyskuje z niego dochodów jednakże w ocenie sądu do dochodu skarżącego należy doliczyć przeciętny dochód z pracy rolnika w posiadanym gospodarstwie rolnym. Kierując się wskazaniami art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1381) stwierdzić przyjdzie, że przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2013 r. wynosił 2869 zł (obwieszczenie Prezesa GUS z 23 września 2014r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2013 r. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał jednoznacznie ile hektarów przeliczeniowych posiada jego gospodarstwo rolne, jednakże powyższa okoliczność pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż nie wykazał rzetelnie swoich dochodów. Skarżący nie przedstawił również pełnych comiesięcznych koniecznych wydatków, ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym niezbędnych dla utrzymania jego rodziny. Przesłał tylko fakturę za wodę z dnia 8 listopada 2014 r. i to wystawioną na B. G., nie wyjaśniając czy ta osoba zamieszkuje z nim i matką. Przesłał także kopie wpłat za energię z tego samego dnia: jedną na kwotę [...], a drugą na kwotę [...] zł. Skarżący nie skorzystał również z możliwości przedstawienia dokumentów potwierdzających jego sytuację finansową. Nie wyjaśnił w sposób rzetelny, dlaczego nie podejmuje zarobkowej pracy wskazując tylko ogólnikowo, sprawuje pieczę nad chorą matką. Wskazać przyjdzie, że na obecnym etapie postępowania jego koszty ograniczają się do wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie posiadanych informacji uznać należy, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania, co jest przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.