II SA/Bd 1083/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Korycka Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Dominika Matuszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. S. na czynność Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zapewnienia bezpłatnego dowozu dziecka do specjalnego ośrodka wychowawczego oddala skargę. 1. Pismem z dnia 30 lipca 2024 r. A. S. (dalej również określana jako "skarżąca", "strona") wystąpiła do Prezydenta Miasta T. z wnioskiem o organizację przez Urząd Miasta T. bezpłatnego dowozu jej syna W. S., zamieszkałego ul. [...], 87-100 T. do Specjalnego Ośrodka Wychowawczego Z. w M. , ul. [...], [...] 2. Pismem z dnia 24 października 2024 r. Prezydent Miasta T. powołując się na przepis art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 737 ze zm. – dalej "p.o.") odmówił organizacji dowozu syna skarżącej do Specjalnego Ośrodka w M. . W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że syn skarżącej realizował edukację przedszkolną oraz wczesnoszkolną w Szkole Podstawowej nr [...] im. B. , wchodzącą w skład Zespołu Szkół nr [...] w T.. W trakcie nauki placówka zapewniała realizację wymagań edukacyjnych i terapeutycznych zgodnie z jego indywidualnymi potrzebami określonymi w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Dodatkowo na rok szkolny 2024/2025, z racji kontynuacji nauki, miejsce dla dziecka zostało zarezerwowane na dalszą edukację w tej szkole. Jednakże skarżąca podjęła decyzję o wypisaniu syna z tej placówki. Od 2 września 2024 r. decyzją skarżącej, W. S. realizuje obowiązek szkolny w Szkole Podstawowej Specjalnej, która jest częścią Zespołu Szkół i Placówek Specjalnych w M. . Ponadto z informacji nadesłanej przez Dyrektora Specjalnego Ośrodka Wychowawczego Z. w M. wynika, że ośrodek, który wskazuje strona we wniosku, nie jest szkołą lecz miejscem, w którym wychowankowie zamieszkują po zakończonych zajęciach szkolnych. Dalej organ wyjaśnił, że na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz o niepełnosprawności stwierdzono, że syn skarżącej wymaga indywidualnego podejścia pedagogicznego, które obejmuje zajęcia terapeutyczne, edukacyjne i psychologiczne dostosowane do jego niepełnosprawności intelektualnej w stopniu znacznym oraz autyzm. Nawiązana w toku postępowania korespondencja z dyrektorem Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej wykazała, że szkoły w T. spełniają wymagania określone w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżącej wydanego na okres II etapu edukacyjnego. W T. funkcjonują bowiem dwie Szkoły Podstawowe Specjalne nr [...] i nr [...], które mają wypracowane i udokumentowane metody pracy z uczniami o podobnym stopniu i rodzaju niepełnosprawności oraz dysponują odpowiednią kadrą specjalistów oraz zasobami, które pozwalają na pełne zaspokojenie potrzeb edukacyjnych i terapeutycznych W. S.. W konsekwencji organ stwierdził, że transport syna skarżącej do placówki w M. nie wynika z konieczności realizowania przez W. S. obowiązku szkolnego w tej właśnie jednostce oświatowej, gdyż istnieją bliższe jednostki oświatowe, które mogą zapewnić odpowiednie warunki kształcenia i terapii. 3. A. S. zaskarżyła do tut. Sądu ww. czynność Prezydenta Miasta [...] wskazując, że urzędnicy z T. Centrum Usług Wspólnych nie przyjrzeli się z należytą starannością tej sprawie. Wyjaśniła, że Szkoła Specjalna nr [...] w T., do której chodził jej syn, zaprosiła ją na spotkanie aby zaproponować rozwiązanie trudnej sytuacji związanej z agresją i autoagresją u W. . Opcje były dwie: indywidualna nauka w domu albo znalezienie placówki z internatem dla syna. W dokumencie z dnia 24 października 2024 r. nie ma odniesienia do sytuacji, w której się znalazła i do tego, że szkoła nie radziła sobie z trudnymi zachowaniami jej syna. W dokumencie tym są przedstawione dwie placówki z T. tj. SP nr [...] i SP nr [...], gdzie syn mógłby uczęszczać. Skarżąca podniosła, że kontaktowała się z dyrekcją SP nr [...] i w roczniku jej syna nie mieli wolnych miejsc. Natomiast SP nr [...] nie radziła sobie z jej dzieckiem. Zdaniem strony organ sprawdził ogólne wytyczne w dokumencie i program jaki realizują obie szkoły, ale nie odniesiono się do konkretnej sytuacji, że w jednej placówce nie ma miejsca a druga nie radzi sobie z trudnymi zachowaniami dziecka. Obecnie SP nr [...] twierdzi, że miejsce fizycznie jest dla W. S., natomiast nie idzie za tym żaden konkretny pakiet rozwiązań i wsparcia. Zdaniem strony oferty szkół: SP [...] i SP [...] są bogate, ale niestety nie można ich przyłożyć do takich przypadków jak jej syn W. , gdyż wymaga on bardzo indywidualnego podejścia i odpowiednio przeszkolonej kadry, co jak się okazało SP nr [...] nie była w stanie mu zapewnić. Zajęcia pozalekcyjne, język angielski i inne przedstawione przez [...] Centrum Usług Wspólnych, którymi dysponują te dwie T. placówki nie zabezpieczają w żaden sposób potrzeb edukacyjnych syna W. S.. 4. Na rozprawie skarżąca oświadczyła, że najlepszym rozwiązaniem ze względu na stan dziecka jest szkoła z internatem. Wskazała również, że w szkole w M. polepsza się stan zdrowia dziecka. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5. Skarga jest niezasadna. Kontrola legalności zaskarżonej czynności dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać przy tym należy, że odmowa zapewnienia zorganizowania uczniom dojazdu do szkoły jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje na nią skarga do sądu administracyjnego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej czynności stanowił art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe, zgodnie z którym obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21 rok życia. 6. Jak wynika z akt sprawy, syn skarżącej legitymuje się orzeczeniem z dnia 5 czerwca 2024 r. o potrzebie kształcenia specjalnego, wydanym przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w T., zalecającym kształcenie specjalne z uwagi na stwierdzoną niepełnosprawność sprzężoną. Nie budzi zatem wątpliwości, że do sytuacji skarżącej odnosi się dyspozycja powołanego przepisu art. 39 ust. 4 pkt 1 p.o. Przechodząc do merytorycznych rozważań należy najpierw stwierdzić, że Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela stanowisko wypracowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym na użyte w art. 39 ust. 4 pkt 1 p.o. pojęcie "bliskości" składa się nie tylko element dotyczący położenia geograficznego, tj. odległości placówki od miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka, ale również element posiadania przez daną placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z rozpoznanym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi element winien być oceniany indywidualnie w odniesieniu do treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, którego zaleceń, o charakterze quasi-opinii biegłych, nie może modyfikować organ reprezentujący gminę (vide: wyrok WSA w Gdańsku z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt. III SA/Gd 897/18). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny: "szkołą najbliższą (...) jest tylko szkoła pozwalająca realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie zatem szkołą najbliższą w rozumieniu cytowanego przepisu" (vide: wyrok NSA z 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14). Skarżąca domaga się od organu zapewnienia dowozu jej dziecka do Specjalnego Ośrodka Wychowawczego Z. w M. . Organ wskazuje zaś jako "najbliższą szkołę" spełniającą warunki realizacji orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego Szkoły Podstawowe Specjalne nr [...] i nr [...] w T., czyli na terenie miasta, które zamieszkuje dziecko. Zasadniczo należy podzielić stanowisko organu, zgodnie z którym brak jest podstaw prawnych do żądania od gminy zapewnienia bezpłatnego dowozu dziecka niepełnosprawnego do placówki położonej w większej odległości od miejsca zamieszkania i dodatkowo w innym województwie w sytuacji, gdy w gminie zamieszkania dziecka, funkcjonuje szkoła/szkoły pozwalająca realizować wszystkie z wytycznych zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego danego dziecka i możliwa jest nauka dziecka w tej placówce. Nie zostało w sprawie podważone, że zarówno Szkoła Podstawowa Specjalna nr [...] i jak i nr [...] zapewniają warunki pełnej realizacji zaleceń opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. W odniesieniu do placówki nr [...] wyczerpujące informacje o możliwości zapewnienia wszystkich zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (jak i gotowość do kontynuacji edukacji dziecka skarżącej w tej szkole) przedstawiła jej Dyrektor w piśmie znajdującym się w aktach sprawy (oznaczone jako załącznik nr 6, brak daty pisma). Co istotne, skarżąca w toku postępowania sądowego nie zakwestionowała skutecznie możliwości realizowania zaleceń orzeczenia przez Szkołę Podstawową nr [...] w T.. Skarżąca ogólnikowo wskazała tylko, że pracownicy SP nr [...] nie radzili sobie z jej dzieckiem oraz, że placówka ta nie zabezpiecza potrzeb edukacyjnych jej syna. Istotne jest również, że dziecko skarżącej było objęte edukacją przedszkolną i wczesnoszkolną właśnie w SP nr [...] w T., w której były realizowane zalecenia ujęte we wcześniejszym orzeczeniu, a skarżąca w żaden sposób nie podważyła tych okoliczności. Jak trafnie wskazał organ kontynuacja edukacji w tej placówce na kolejnym etapie mogłaby zapewnić spójność działań terapeutycznych i kontynuację dotychczas stosowanych metod pracy. Zaakcentowania w tym miejscu wymaga, że jak wynika z powołanego wcześniej pisma dyrektor placówki nr [...] rodzice W. nie poinformowali jej o zmianie placówki, ani nie przedłożyli pisemnej rezygnacji. Ponadto wskazała, że rodzice W. uzyskali zapewnienie, że ich syn może kontynuować edukacje w tej szkole w klasie IV. Dodatkowo należy wskazać, że skarżąca nie podważyła tych twierdzeń. Prawidłowość poczynionych ustaleń przez organ potwierdza również pismo dyrektora Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w T. z dnia [...] września 2024 r. z którego wynika, że w przedmiotowej sprawie należy wziąć pod uwagę, iż na terenie Gminy Miasta [...] funkcjonują szkoły i ośrodek, które realizują kształcenie specjalne dla uczniów z niepełnosprawnością sprzężoną w tym z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu znacznym i autyzmem. Rolę tę pełnią Zespół Szkół nr [...] w T., Zespół Szkół nr [...] w T. oraz Kujawsko-Pomorski Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy. W kontekście powyższych ustaleń podkreślenia wymaga, że przepis art. 39 ust. 4 pkt 1 p.o. wyraźnie stanowi o obowiązku zapewnienia niepełnosprawnym dzieciom bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do placówki "najbliższej", a nie wskazanej przez rodziców dziecka. Taką placówką na terenie Miasta Gminy T. jest wskazywana przez organ m.in. Szkoła Podstawowa nr [...], przy czym spełnia ona zarówno warunek odległości geograficznej od miejsca zamieszkania dziecka, jak i warunek możliwości urzeczywistnienia zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Nadmienić należy, że nie jest wykluczone, iż za najbliższą jednostkę, o której mowa w ww. przepisie uznana będzie szkoła znajdująca się na terenie innej gminy, a nawet powiatu lub województwa, jeżeli na terenie gminy w której dziecko niepełnosprawne mieszka, w najbliższej geograficznie odległości nie byłoby placówki zapewniającej dziecku niepełnosprawnemu realizację zaleceń dotyczących jego wychowania i kształcenia, wydanych z uwagi na stwierdzone niepełnosprawności dziecka (por. wyrok WSA w Lublinie z 24 października 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 223/19). Taka sytuacja jednak bez wątpienia nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie miejsca. W odniesieniu do prezentowanego przez stronę stanowiska, że placówka w M. najlepiej spełnia potrzeby edukacyjne syna wynikające z orzeczenia wskazać należy, że przy ustalaniu placówki "najbliższej" bierze się pod uwagę najbliżej położoną placówkę, która jest w stanie zapewnić realizację wszystkich zaleceń zawartych w danym orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a nie taką, która zapewni to najlepiej w mniemaniu rodziców dziecka. Wniosek taki jest zgodny z ogólnymi założeniami udzielania świadczeń pomocowych finansowanych ze środków publicznych (a do takich świadczeń z pewnością zalicza się organizacja normowanego w art. 39 ust. 4 pkt 1 p.o., bezpłatnego dowozu i opieki do placówki), które ograniczają się zwykle do świadczeń "niezbędnych", a nie "najlepszych z możliwych". Zauważyć przy tym należy, że przekonanie skarżącej o lepszych możliwościach placówki w M. muszą być rozpatrywane w kategoriach jej subiektywnej opinii, albowiem brak jest w sprawie dowodów podważających rzeczywistą możliwość realizacji zaleceń orzeczenia w przypadku którejkolwiek z placówek. Można oczywiście wskazać na brak dostatecznie wnikliwego odniesienia się do poszczególnych zaleceń orzeczenia i form ich realizacji w treści skarżonej czynności, jednak wraz ze stanowiskiem Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w T., poprzedzającym jej dokonanie, nie może ona tylko z tego powodu być uznana za naruszającą prawo i to w stopniu skutkującym stwierdzenie bezskuteczności tej czynności. Mając na względzie treść powoływanego wyżej art. 39 ust. 4 pkt 1 p.o. trudno oczekiwać, aby organy orzekające były zobowiązane do zapewnienia dowozu niepełnosprawnych dzieci i zapewnienia opieki w każdym przypadku, gdy rodzice wskażą (ich zdaniem) najbardziej odpowiednią placówkę oświatową. Regulacja ta wyraźnie stanowi o obowiązku zapewnienia niepełnosprawnym dzieciom bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do placówki "najbliższej", a nie wskazanej przez rodziców dziecka. W niniejszej sprawie organowi nie można więc postawić zarzutu działania niezgodnie z przepisami prawa. Obowiązujące regulacje normatywne nie nakładają bowiem na gminę obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu do placówki wskazanej przez rodziców, gdy są inne, bliższe placówki zapewniające odpowiedni dla potrzeb dziecka poziom edukacji i opieki. Taka sytuacja miała właśnie miejsce w rozpatrywanej sprawie. 7. Reasumując stwierdzić należy, że w realiach niniejszej sprawy organ nie był zobowiązany do zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka skarżącej do ośrodka w M. . Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.