II SA/Bd 1085/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2012 r. Nr [...] w przedmiocie dopuszczalności zażalenia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę M. W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2012 r. Nr [...] w przedmiocie dopuszczalności zażalenia. Następnie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. We wniosku skarżący podał, że jest osobą niepełnosprawną, zamieszkałą w lokalu mieszkalnym M – 2 we wspólnym gospodarstwie domowym z matką M. W. i niepełnoletnią [...] D. W.. Skarżący oświadczył, że uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł a ponadto posiada udział w nieruchomości z dochodem [...] zł miesięcznie. Sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, przy czym wydatki na opiekę skarżący określił raz na kwotę [...] zł, a w dalszej części wniosku na [...] zł miesięcznie. Wskazał, że matka uzyskuje dochód z renty w wysokości [...] zł, natomiast córka nie uzyskuje dochodu. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego skarżący oświadczył, że jego dochody z najmu to ok. [...] zł miesięcznie. Na wydatki miesięczne składają się natomiast alimenty – [...] zł, z tytułu opieki nad matką –[...] zł, z tytułu ZUS – [...]zł. Oświadczył także, że nie otrzymuje żadnych wynagrodzeń, emerytur, rent, honorariów, zasiłków, nie posiada żadnych oszczędności, kont ani lokat w banku. Postanowieniem z dnia 22 marca 2013 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podnosząc, że skarżący w sposób sprzeczny i nierzetelny przedstawił swoją sytuację. Precyzując swoje oświadczenie z pisma z dnia 24 marca 2013 r. co do braku środków na opłacenie postępowania, skarżący w piśmie z dnia 8 kwietnia 2013 r. stwierdził, iż składa sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Skarżący w piśmie z dnia 8 kwietnia wskazał, że rozbieżności w jego dochodach wynikają ze zmieniającej się z miesiąca na miesiąc sytuacji na rynku pracy. Do pisma skarżący dołączył postanowienie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 12 lutego 2013 r. udzielającego zabezpieczenia na czas procesu poprzez podwyższenie alimentów na rzecz D. W. z kwoty [...] zł miesięcznie do kwoty [...] zł miesięcznie, pozew o podwyższenie alimentów złożony przez matkę D. W. – M. W. (reprezentowaną przez adwokata), oraz kopię PIT za rok 2011 z wykazanym dochodem w wysokości [...] zł. Ponadto skarżący przedłożył kopie faktur za pobyt matki w uzdrowisku na łączną kwotę [...] zł oraz dwie faktury na zakup leków w marcu 2013 r. na łączną kwotę [...] zł. Na wezwanie Sądu o przedstawienie m.in. łącznej wysokości przeciętnych comiesięcznych wydatków, pełnych kopii zeznań podatkowych z ostatnich dwóch lat, oświadczenia co do korzystania z pomocy społecznej, posiadania pojazdu mechanicznego i ewentualnych wydatków z tym związanych – skarżący odpowiedział, że środki czystości uzyskuje z paczek "[...]". Z tego źródła także często otrzymuje żywność. Nie opłaca czynszu za lokal, gdyż jest jego dożywotnim właścicielem. Nie korzysta z pomocy społecznej. Wspólnie z matką posiada samochód [...] rok produkcji [...] r. o wartości [...] zł, który wciąż jest popsuty – brak pieniędzy na naprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270; zwanej w skrócie "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Instytucja przyznania prawa pomocy jest wyjątkiem od wskazanej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia pełnych kosztów postępowania przez stronę, jako taka powinna więc być interpretowana ściśle. Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (radcy prawnego) – o co wnosi skarżący, oznacza przyznanie prawo pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie takiej pomocy jest możliwe wówczas, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z dosłownego brzmienia art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że to strona (a nie Sąd) jest zobowiązana wykazać, iż znajduje się w takiej sytuacji, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W rozpatrywanej sprawie skarżący nie przedstawiła takich informacji, które pozwalałyby Sądowi dokonać oceny, czy zaistniała okoliczność stanowiąca przesłankę pomocy w zakresie całkowitym tj. niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Aby dokonać owej oceny, Sąd winien posiadać pełną wiedzę zarówno o dochodach i innych kwotach pozostających w dyspozycji skarżącego jak i o wydatkach skarżącego i członków jego rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Dopiero porównanie tych informacji pozwala na ewentualną ocenę, że wydatki skarżącego i jego rodziny w pełni lub w znacznej części pochłaniają pozostające w jej dyspozycji środki pieniężne. Tymczasem informacje, które przedstawił skarżący są niepełne i sprzeczne. I tak odnośnie kosztów utrzymania lokalu - skarżący twierdzi, że nie ponosi kosztów najmu, gdyż lokal stanowi jego własność. Brak konieczności wnoszenia opłaty za najem lokalu nie oznacza jednak, że właściciel i jednocześnie użytkownik lokalu nie ponosi kosztów dostawy energii elektrycznej, wody, odbioru ścieków czy śmieci. Wysokości tego rodzaju wydatków skarżący nie określił. Sprzeczne są twierdzenia skarżącego co do kosztów opieki nad matką – we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazuje raz kwotę [...] zł a w innym miejscu [...] zł, zaś piśmie z dnia 15 marca wskazuje kwotę [...] zł. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazuje ponadto, że zamieszkuje wraz z [...] D. W. Konsekwencją tej okoliczności byłaby konieczność czynienia wydatków także na utrzymanie (wyżywienie, ubranie itp) [...]. Tymczasem z treści pozwu o podwyższenie alimentów na [...] D. W. do kwoty [...] zł można wywnioskować, że D. W. mieszka nie ze skarżącym, ale z matką M. W., zamieszkałą w B. przy ul. K. [...] tj. pod innym adresem niż skarżący. Należy zwrócić uwagę, że wskazując na zmienny stan swoich finansów (w konsekwencja zmiennego rynku pracy), skarżący deklaruje, iż łoży na opiekę nad matką co najmniej [...] zł miesięcznie (a może nawet [...] zł lub [...]zł miesięcznie). Jednocześnie odnośnie dochodów, które miałby wystarczyć m.in. na pokrycie kosztów opieki nad matką skarżący raz stwierdza, że posiada dochód z prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości [...] zł miesięcznie (w formularzu PPF z dnia 4 lutego 2013 r.), a innym razem - w piśmie z dnia 8 kwietnia 2013 r., stwierdza, że jego dochód w styczniu i lutym 2013 r. wynosił [...] zł. W konsekwencji trudno chociażby stwierdzić która kwota - [...] zł czy [...] zł była dochodem skarżącego w styczniu 2013 r. Oba oświadczenia skarżącego (w formulurzu PPF i w piśmie z dnia 8 kwietnia 2013 r.) zostały złożone w takiej dacie, że skarżący winien mieć już wiedzę, jaki dochód w styczniu 2013 r. osiągnął. Podobnie odnośnie dochodów z najmu skarżący raz wskazuje kwotę [...] zł (w formularzu PPF), a innym razem kwotę [...] zł miesięcznie (pismo z dnia 15 marca). Dodatkowo mając na względzie te różniące się kwoty odnośnie miesięcznych dochodów ([...] zł z działalności gospodarczej i [...] zł z najmu) trzeba zwrócić uwagę, że według złożonej deklaracji PIT w całym roku 2011 skarżący uzyskał niewiele ponad [...] tys. zł dochodu. Skarżący pomimo wezwania nie złożył kopii deklaracji PIT za rok 2012. W rezultacie Sąd nie jest w stanie ocenić, czy skarżący wymaga wsparcia ze strony Skarbu Państwa w celu realizacji jego prawa do sądu. Z względu na powyższe Sąd orzekał jak w sentencji postanowienia.