II SA/Bd 109/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. J. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Bydgoszczy z dnia 22 grudnia 2023 r., nr O/BY.I-4.0130.37.2023.KK w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Decyzją z dnia 22 grudnia 2023 r., nr O/BY.I-4.0130.37.2023.KK Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Bydgoszczy odmówił J. J. (dalej: skarżącemu) udostępnienia informacji publicznej w zakresie udostępnienia dokumentacji powykonawczych, wszystkich [...]. Przedmiotowa decyzja przesłana została skarżącemu na wskazany przez niego adres poczty elektronicznej przy piśmie z dnia 22 grudnia 2023 r. Pismem z dnia 3 stycznia 2024 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na powołaną wyżej decyzję w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł skarżący uiścił w dniu 3 stycznia 2024 r. (k. 2 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi, Sąd bada dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, zwana dalej: p.p.s.a.). Wstępna kontrola skargi wykazała, że skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Zatem bieg terminu, a w konsekwencji prawo do wniesienia do sądu administracyjnego skargi, wiąże się ściśle z faktem doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie. Badanie zachowania terminu do wniesienia skargi jest możliwe tylko wówczas, gdy decyzja administracyjna została prawidłowo doręczona, a co za tym idzie, wprowadzona do obrotu prawnego. Dopiero bowiem doręczenie stronie decyzji otwiera bieg trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, zwana dalej: u.d.i.p.) odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. W myśl art. 16 ust. 2 u.d.i.p. do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji. W ocenie Sądu wydana w wyniku rozpoznania wniosku skarżącego decyzja, będąca przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie, nie została doręczona zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwana dalej: k.p.a.). W myśl art. 14 k.p.a. sprawę należało załatwić w jednej z dwóch form w nim przewidzianych, a mianowicie w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2024r. poz. 307, zwana dalej: u.i.d.p.r.z.p.), doręczanego środkami komunikacji elektronicznej. Z przepisem tym koresponduje treść art. 109 § 1 k.p.a. który nakazuje doręczenie decyzji stronie na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Warunki doręczenia pism drogą elektroniczną zostały uregulowane w art. 391 k.p.a. W § 1 tego przepisu wskazano, że doręczenie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania spełni jeden z następujących warunków: 1) złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej; 2) wystąpi do organu administracji publicznej o takie doręczenie i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny; 3) wyrazi zgodę na doręczanie pism w postępowaniu za pomocą tych środków i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny. Zgodnie z art. 3 pkt 2 u.i.d.p.r.z.p., dokument elektroniczny to stanowiący odrębną całość znaczeniową zbiór danych uporządkowanych w określonej strukturze wewnętrznej i zapisany na informatycznym nośniku danych. Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 17 u.i.d.p.r.z.p., elektroniczna skrzynka podawcza (ESP) jest to dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że na gruncie powołanych i obowiązujących przepisów, nie ma możliwości doręczenia decyzji na adres prywatnej poczty elektronicznej skarżącego. Powyższe skutkuje uznaniem, że organ wysyłając skarżącemu na zwykłą skrzynkę poczty elektronicznej w załączniku treść decyzji, w istocie nie dokonał skutecznego doręczenia decyzji. A dopóki decyzja nie zostanie w sposób zgodny z prawem zakomunikowana stronie, dopóty jest aktem nie wywierającym żadnych skutków. Decyzja administracyjna jako indywidualny akt zewnętrzny skierowany do konkretnie oznaczonego podmiotu, chociaż jest podpisana przez organ, który ją wydał nie wchodzi do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków prawnych przed jej prawidłowym doręczeniem adresatom. Uzewnętrznienie decyzji w stosunku do strony stwarza nową sytuację procesową, a więc możliwość wniesienia odwołania. Doręczenie lub ogłoszenie decyzji stanowi jej wprowadzenie do obrotu prawnego. Od tej chwili decyzja wiąże organ administracji publicznej i stronę, a następnie wywołuje skutki określone przez przepisy prawa (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2020 r., sygn. II SAB/Wa 478/19). Podobne uwagi należy odnieść do możliwości zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego. Dopiero z chwilą skutecznego doręczenia decyzji stronie otwiera się trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi. Dokonanie czynności procesowej - wniesienie skargi przed doręczeniem skarżącemu decyzji, podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego - nie rodzi skutków prawnych, związanych z wniesieniem skargi do sądu. W tej sytuacji przyjąć należy, że skarga wniesiona przed doręczeniem stronie rozstrzygnięcia podlegającego zaskarżeniu jest niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1067/07; z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 2044/10, z dnia 23 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 2364/17; a także wyrok z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 325/19). Należy również wyjaśnić, że chociaż ustawodawca nie wprowadził szczególnych wymogów formalnych wystąpienia z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, to jednak w razie stwierdzenia przez organ podstaw do wydania decyzji zarówno wniosek, jak i sama decyzja muszą odpowiadać wymogom formalnym, przewidzianym w Kodeksie postępowania administracyjnej. Kodeks postępowania administracyjnego wprowadza w szczególności zasadę oficjalności doręczeń, która w postępowaniu wszczętym wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej znajduje zastosowanie m.in. wtedy gdy organ wydaje decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Nieprawidłowe, niezgodne z przepisami k.p.a., doręczenie takiej decyzji, od której dnia doręczenia rozpoczyna bieg termin procesowy, należy uznać za naruszenie zasady oficjalności doręczeń pism, mogące spowodować pozbawienie strony możliwości obrony swych praw. Decyzja administracyjna wywiera bowiem skutki prawne od daty jej doręczenia (ogłoszenia) jej adresatowi (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2019 r. I OSK 88/18, wyrok NSA z dnia 22 marca 2018 r. I OSK 1428/16, postanowienie NSA z dnia 1 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 1397/22 – dostępne jw.). Tym samym stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej przesłana na pocztę e-mail strony skarżącej nie odpowiada wymogom k.p.a. i nie została skutecznie doręczona. W związku z tym nie wywiera ona skutków prawnych i nie mogła stać się przedmiotem skargi do tut. Sądu. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi, Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – w pkt 2 postanowienia.