II SA/Bd 1092/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Haliny K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2004 roku, nr [...] w przedmiocie zwrotu części nieruchomości oraz odszkodowania za pozostałą część nieruchomości oddala skargę Prezydent Miasta T. rozpoznając wniosek Haliny K. z dnia [...] 2003r. o zwrot części nieruchomości oraz odszkodowanie za pozostałą część nieruchomości o dawnym oznaczeniu KW [...], działka [...], karta mapy [...] nr rej. gruntów [...] w B. przy ul. [...] róg [...] w związku z wykorzystaniem jej na cel niezgodny z określonym w decyzji o wywłaszczeniu przekazany mu do rozpoznania postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] 2003r. znak [...] na podstawie art. 9a, art. 136 ust. 1 i 3, art.137, art. 142 i art. 216 stawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r., nr 46, poz. 543, z późn. zmianami.) oraz art., 104 i 105§1 decyzją [...] z dnia [...] 2004r. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości o powierzchni 814m2 położonej w B. przy ul. [...] i [...], oznaczonej obecnie w częściach działkami geodezyjnymi: - nr [...] (obręb 485) o pow. 0,5703 ha, KW [...], - nr [...] (obręb 206) o pow. 0,4674 ha, KW [...], - nr [...] (obręb 206) o pow. 1,5573 ha, KW [...], stanowiącej własność Gminy Miasta B., nabytej od Haliny K. umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego dnia [...] 1972r., w oparciu o dyspozycje ustawy z dnia [...]. 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, z przeznaczeniem pod budownictwo mieszkaniowe, gdyż została wykorzystana na cel nabycia oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej wypłaty odszkodowania za zbytą [...] 1972r. przez Panią Halinę K. nieruchomość pow. 814m2, stanowiącą w dniu zbycia działkę geodezyjną nr 50, położoną w B. przy [...] i [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu [...] 1972r. został zawarty "stosownie do dyspozycji ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomościami" akt notarialny przez Panią Halinę K. oraz przedstawiciela Prezydium Miejskiej Rady - Narodowej Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w B. występującego w imieniu Państwa Polskiego sprzedaży nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej KW [...], oznaczonej działką nr [...] o pow. 0,0814 ha. Nabycie nieruchomości nastąpiło z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego, w oparciu o decyzję o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] 1969r. wydanej przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. Analizując stan prawny nabytych na rzecz Skarbu Państwa gruntów stwierdzono, że obecnie wchodzą one w skład trzech działek geodezyjnych: część działki nr [...] (obręb nr [...]), o pow. 1,5573 ha, zapisanej w księdze wieczystej KW [...], stanowiącej własność Gminy Miasta B., w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "Z." w By. Prawo użytkowania wieczystego Spółdzielni zostało wpisane dnia [...] 1998r., część działki nr [...] (obręb nr [...]), o pow. 0,4674 ha, zapisanej w księdze wieczystej KW [...], stanowiącej własność Gminy Miasta B., część działki nr [...] (obręb nr [...]), o pow. 0,5703 ha, zapisanej w księdze wieczystej KW [...], stanowiącej własność Gminy Miasta B. Sposób wykorzystywania nieruchomości został ustalony podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...] 2004r. Ustalono wówczas, że działka nr [...] zajęta jest przez fragment budynku SM "Z", w którym znajduje się Dział Administracyjny Spółdzielni oraz zajęta jest pod pas urządzonej zieleni. Na działce nr [...] zlokalizowany jest fragment chodnika, natomiast na działce nr [...] zlokalizowane są: zatoczka postojowa, chodnik, oraz drewniany słup telegraficzny. Z treści załącznika do decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...]a 1969r. wydanej przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. - Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury wynika, że na wywłaszczonym gruncie miały znajdować się ciągi komunikacyjne, miejsca postojowe, zieleń oraz część punktu kulturalnego. Zdaniem organu I instancji nie zachodzą przesłanki uzasadniające zwrot nieruchomości, gdyż grunty są wykorzystane zgodnie z celem ich nabycia. Zgodnie z planem realizacyjnym na nieruchomości wywłaszczonej znajdują się chodniki, miejsca postojowe, część zieleni oraz budynek zajmowany przez Dział Administracyjny, służący statutowej działalności spółdzielni i służy on mieszkańcom osiedla. Zmiana pierwotnego przeznaczenia budynku z punktu kulturalnego na punkt administracyjny mieści się zdaniem tut. Organu w ramach budowy osiedla, gdyż odstępstwa od planu realizacyjnego odpowiadają celowi wywłaszczenia, i nie są zmianą jakościową. Zdaniem organu nie ma też podstaw prawnych do rozpoznawania wniosku w części dotyczącej przyznania odszkodowania za grunt, który nie może być zwrócony, gdyż obowiązujące w tym zakresie przepisy, a szczególnie ustawa o gospodarce nieruchomościami nie daje podstaw do takich działań. Odwołanie od tej decyzji złożył pełnomocnik Haliny K. podnosząc, że nabyta działka wykorzystywana była i jest na cel niezgodny z określonym w decyzji o wywłaszczeniu, prace związane z realizacją celu wywłaszczenia rozpoczęto w terminie znacznie przekraczającym ustawowy termin 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna a organ administracji rozpatrujący sprawę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie dokonał dokładnej analizy pod kątem powyższych kwestii. W szczególności podniesiono, że wywłaszczenie działki dokonano na budowę osiedla mieszkalnego. Natomiast plan zagospodarowania przewidywał kosztem obrzeża przedmiotowej działki od strony ul. [...] przeprowadzenie chodnika dla pieszych oraz zatoczkę parkingową. Co do pozostałej części przedmiotowej działki - "jej wnętrza" - szczegółowy plan zagospodarowania przewidywał lokalizację fragmentu budynku określonego jako "p. kulturalny" - punkt kulturalny. Nie Planowano natomiast założenie zieleni. Nie wybudowano planowanego punktu kulturalnego budując w jego miejsce budynek administracyjny osiedla. Wskazano także, że jak wynika ze zdania ostatniego znajdującego się w aktach sprawy "Protokołu w oględzin nieruchomości przy ul. [...] - [...] z dnia [...] 2003r.". "Zdecydowana większość wykupionego terenu stanowi teren niezabudowany (wywłaszczonego)". Podkreślono, że wzniesiony budynek administracyjny osiedla nie jest punktem kulturalnym, zaś to co na przedmiotowej działce zostało zrealizowane zgodnie z celami podanymi jako uzasadniającymi wywłaszczenie - chodnik dla pieszych i zatoczka parkingowa - nie wymagało pozbawienia właścicielki całego obszaru nieruchomości. Cel określony w "Decyzji o lokalizacji szczegółowej [...]" został tylko częściowo zrealizowany - zgodnie z celem wywłaszczenia kosztem niewielkiego fragmentu przedmiotowej działki wybudowano chodnik dla pieszych oraz zatoczkę parkingową. Organ I instancji przesyłając odwołanie wraz z aktami do organu II instancji stwierdził, że nie znalazł podstaw do zmiany decyzji zwracając dodatkowo uwagę, że zgodnie z wypisem i wyrysem z planu ogólnego Miasta B. uchwalonego przez WRN w B. nr [...], budowa osiedla miała być etapowa i perspektywiczna. Wojewoda [...] jako organ II instancji decyzją [...] z dnia [...] 2004r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu niniejszej decyzji organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst - Dz. U. z 2000r., nr 46, poz. 543 z póżn. zm.) roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Tymczasem z dokonanych ustaleń wynika, że część mieszkalna stanowiąca obecnie działkę nr [...] została oddana w wieczyste użytkowanie i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej KW nr [...]. Na powyższą decyzję Halina K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Treść skargi jest identyczna co do każdego słowa i szczegółu jak treść odwołania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Podkreślono, że część wykupione nieruchomości, obecnie oznaczona w rejestrze gruntów jako działka nr [..] o pow. 1,5573 ha, obręb [..], zgodnie z treścią księgi wieczystej KW nr [...] stanowi własność Gminy B. w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "Z." w B., przez co spełnione zostały przesłanki z art. 229 powołanej wyżej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. Pozostała część wykupionej nieruchomości, stanowiąca obecnie oznaczoną w rejestrze gruntów działkę nr [...] o pow. 0,4674 ha, obręb [...], zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...] na rzecz Gminy B. oraz działkę nr [...] o pow. 0,5703 ha, obręb [...], zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...] na rzecz Gminy Miejskiej - Miasto B., zagospodarowana została zgodnie z celem zapisanym w umowie sprzedaży z dnia [...] 1972r. Istniejące na gruncie rozwiązania komunikacyjne (urządzony chodnik, zatoczka postojowa) oraz budynek Spółdzielni Mieszkaniowej wraz z urządzonym terenem zieleni osiedlowej odpowiadają celowi wywłaszczenia, gdyż dopuszczalne są odstępstwa od planu realizacyjnego inwestycji, o ile nie są to zmiany jakościowe. Celu wywłaszczenia nieruchomości pod budowę osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Na wstępie należy generalnie stwierdzić, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. nr 46 poz. 543 z późn. zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie jednak z art. 229 tej ustawy roszczenie z art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy (co nastąpiło w dniu 1 stycznia 1998r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Natomiast art. 229a przedstawionej ustawy stanowi, że przepis art. 229 stosuje się, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Odnosząc treść przytoczonych wyżej przepisów do ustaleń w niniejszej sprawie należy zaznaczyć, że jak wynika z akt postępowania administracyjnego działka [...] obręb [...] została oddana decyzją z dnia [...] 1994r. w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej "Z." i dokonano stosownego wpisu do księgi wieczystej KW [...], a na pozostałych działkach tj. nr [...] (obręb [...]) i [...] (obręb [...]) zrealizowano obiekty służące potrzebom wzniesionego osiedla mieszkaniowego. Tym samym zrealizowano cel, dla którego w 1972r. nastąpiło przeniesienie własności działki stanowiącej wówczas własność skarżącej. Należy w tym miejscu stwierdzić, że osiedle mieszkaniowe składa się nie tylko z budynków mieszkalnych, ale również musi mieć zaplecze administracyjne, socjalne a także tereny przeznaczone pod urządzenia komunalne typu ciepłociągi, gazociągi i całą infrastrukturę. Budynek administracyjny tak jak i niezrealizowany budynek przeznaczony na potrzeby kultury służy potrzebom mieszkańców wzniesionego osiedla mieszkalnego. To samo stwierdzenie należy odnieść do pozostałych zrealizowanych sukcesywnie na przedmiotowej nieruchomości inwestycji. Celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury w postaci budynków handlowych, usługowych czy administracyjnych, a także urządzeń towarzyszących w postaci parkingu, skweru zieleni czy innego rodzaju instalacji. Wszystko to bowiem służy realizacji codziennych potrzeb mieszkańców osiedla mieszkaniowego. Z dokonanych w postępowaniu administracyjnym ustaleń nie wynika żeby nastąpiły jakikolwiek odstępstwa od zamierzonego planu inwestycyjnego dla potrzeb, którego dokonano wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Organy administracyjne prawidłowo więc oceniły, iż brak ustawowych przesłanek do uwzględnienia żądań skargi zawartych we wniosku z 1 lutego 2003r. Ponieważ sąd administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa we wskazanej decyzji, to w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji.