II SA/Bd 1095/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Anna Klotz Protokolant asystent sędziego Magdalena Tambelli – Orwat po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie rejestracji pojazdu i odmowy jego rejestracji uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] maja 2015r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] 2015 r., nr [...] Starosta [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 1 pkt 1 i 5, art. 73 ust. 1, art. 66 ust. 3a i art. 66a ust. 2 ustawy z dnia [...] czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012, poz. 1137 ze zm.), po wznowieniu postępowania, 1. uchylił własną decyzję ostateczną z dnia [...] 2013 r., nr [...] w sprawie rejestracji samochodu osobowego marki [...] nr VIN: [...], o numerze rejestracyjnym [...], na B. S., 2. odmówił rejestracji wyżej wskazanego pojazdu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Starosta wskazał, że decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 2015 r., nr [...] stwierdzono wydanie z naruszeniem prawa decyzji tegoż organu z dnia [...] 2014 r., dotyczącej rejestracji pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], rok produkcji 1995, numer identyfikacyjny [...] na nazwisko C. M.. Podstawą do uchylenia decyzji o rejestracji był m.in. fakt, że numer identyfikacyjny VIN przedmiotowego pojazdu tj. [...] nie jest oznaczeniem oryginalnym. W dniu [...] 2015 r. do Starostwa wpłyną odpis wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] 2012 r., sygn. akt. [...], z którego wynika, że numer identyfikacyjny VIN pojazdu zarejestrowanego pod nr rejestracyjnym [...], tj. [...] nie jest oznaczeniem oryginalnym. Jak wynika z wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r., sygn. akt [...] powyższy pojazd został skradziony w dniu [...] 2004 r. na terenie [...]. W związku z tym, że w przedmiotowym pojeździe numer VIN nie jest oznaczeniem oryginalnym, w ocenie organu, nie może być on dopuszczony do ruchu, gdyż nie spełnia warunków określonych w art. 66 ust. 3 a lub 66a ust. 2 wyżej wymienionej ustawy. Ponieważ w myśl art. 71 cyt. ustawy dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu jest dowód rejestracyjny lub pozwolenie czasowe, nie można w niniejszej sprawie było wydać dowodu rejestracyjnego dla przedmiotowego pojazdu. Powołując się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 1998 .r, sygn II SA 927/98 (LEX nr 41327) oraz z dnia 23 lipca 1998 r. sygn. akt II SA 927/98 (LEX 41331), organ wskazał, że sfałszowanie numerów nadwozia powoduje, że dokumenty, w oparciu o które pojazd został poprzednio zarejestrowany, nie mogły stanowić podstawy do przeniesienia własności pojazdu. Z powyższego wynika, że nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające zarejestrowanie przedmiotowego samochodu osobowego, gdyż B. S. w dniu rejestracji nie był jego właścicielem. W odwołaniu od powyższej decyzji B. S. wskazał, że rejestracji należącego do niego pojazdu dokonano w oparciu o prawomocną decyzję Prezydenta Miasta [...], która nie została uchylona w wyniku wznowienia postępowania z uwagi na okoliczności, o których mowa w art. 146 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. upływ 10 lat od dnia jej doręczenia). W ocenie skarżącego istniały zatem podstawy do zarejestrowania tego pojazdu przez Starostę, gdyż poprzedni właściciel posiadał prawomocną decyzję, która nie został uchylona, a która stanowiła podstawę do rejestracji. Bezpodstawne jest również twierdzenie zawarte w poprzedniej decyzji, że dokumenty w oparciu, o które pojazd został uprzednio zarejestrowany nie mogły stanowić podstawy do przeniesienia własności pojazdu. Skarżący wywiódł, że Starosta jest zobowiązany przestrzegać obowiązujących przepisów prawa, w tym ustawy Kodeks postępowania administracyjnego dotyczących trwałości i niewzruszalności raz już wydanych decyzji administracyjnych. Zdaniem skarżącego przedmiotowa decyzja w sposób rażący narusza przepisy art. 6, 7, 8, 9 i 11 k.p.a. Skarżący wskazał, że przedmiotowy pojazd posiada ważny dowód rejestracyjny i że nie zachodziły podstawy do uchylenia prawomocnej decyzji o rejestracji pojazdu. Decyzją z dnia [...] 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że z wyroku Sądu Rejonowego w [...] III Wydział Karny z dnia [...] 2012 r., sygn. akt [...] wynika, że numer identyfikacyjny VIN pojazdu zarejestrowanego pod numerem rejestracyjnym [...] nie jest oznaczeniem oryginalnym. Okoliczności te potwierdza również wyrok tegoż Sądu z dnia [...] 2014, sygn. akt [...]. W tym stanie rzeczy, zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji słusznie uznał powyższą okoliczność za przesłankę wznowienia postępowania, o której mowa w pkt 5 art. 145 k.p.a. Prawidłowo też organ pierwszej instancji odmówił dokonania rejestracji pojazdu z uwagi na brak spełnienia warunku, o którym mowa w przepisie art. 66 ust. 3 a pkt 1 ustawy. W ocenie Kolegium wpływu na rozstrzygnięcie nie miał fakt, ze nie uchylono decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 2015 r. o poprzedniej rejestracji pojazdu, a jedynie stwierdzono jej wydanie z naruszeniem prawa. Skoro numer VIN nie jest numerem oryginalnym, pojazd nie mógł zostać zarejestrowany. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję B. S. zarzucił jej naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, ponawiając argumentację zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie. Istota sporu prawnego w badanej sprawie sprowadza się do oceny podstaw do uchylenia w wyniku wznowienia postępowania ostatecznej decyzji z dnia [...] 2013 r. o zarejestrowaniu na skarżącego jako właściciela pojazdu marki [...] oraz do odmowy zarejestrowania tego pojazdu. Instytucja wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznych. Stwarza ona prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym doszło do jej wydania, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych, wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej, doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 2 grudnia 2002 r., sygn. akt OPS 11/02, orzeczenia.nsa.gov.pl). W toku wznowionego postępowania organ administracji ma przy tym obowiązek podjąć wszelkie działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niezbędne do zastosowania właściwej normy prawa materialnego. Kontrolowana decyzja została wydana na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2013, poz. 267, ze zm.). Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję W niniejszej sprawie takimi nowymi okolicznościami faktycznymi była, w ocenie organów obu instancji, informacja wynikająca z treści wyroku Sądu Rejonowego w [...] III Wydział Karny z dnia [...] 2012 r., sygn. akt. [...], że numer identyfikacyjny VIN pojazdu zarejestrowanego pod nr rejestracyjnym [...] tj. [...] nie jest oznaczeniem oryginalnym. Treść powyższego wyroku, zdaniem organów obu instancji, świadczy o tym, że nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające zarejestrowanie przedmiotowego samochodu osobowego. Organ I instancji wywiódł przy tym, że sfałszowanie numerów nadwozia powoduje, że dokumenty, w oparciu, o które pojazd został poprzednio zarejestrowany, nie mogły stanowić podstawy do przeniesienia własności pojazdu, co oznacza, że skarżący w dniu rejestracji przedmiotowego pojazdu nie był jego właścicielem. Wskazać należy w tym miejscu, że przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1137; ze zm.) precyzyjnie określają zasady rejestracji pojazdów samochodowych i dopuszczenia ich do ruchu. Zgodnie z postanowieniami art. 73 tej ustawy, rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela, a do zarejestrowania niezbędne jest przedstawienie odpowiednich dokumentów. Zbiór dokumentów niezbędnych do rejestracji pojazdu został wskazany w art. 72 ww. ustawy. Obowiązek przedstawienia tych dokumentów ciąży na składającym wniosek o zarejestrowanie pojazdu i w razie niespełnienia tego wymogu, nie może nastąpić rejestracja pojazdu. Dokumenty te muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby (formalna autentyczność dokumentu), lecz także zgodne ze stanem faktycznym (zob. wyroki NSA z dnia 12 marca 1998 r., II SA 32/98, LEX Nr 41680 oraz z dnia 25 stycznia 2000 r. II SA 2506/99, LEX Nr 55319). W ustawowym katalogu dokumentów niezbędnych do rejestracji wymienia się między innymi: dowód własności pojazdu; kartę pojazdu, jeżeli była wydana; zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli było wymagane, dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany (art. 72 ust. 1 pkt 1, 2, 4, 5 u.p.r.d.), które dla organów rejestracyjnych stanowią faktyczną podstawę wydania decyzji o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz podmiotu legitymującego się prawem własności. Wśród dowodów wskazujących na tytuł własności pojazdu wymienia się zaś przede wszystkim umowę sprzedaży, umowę zamiany, umowę darowizny, umowę o dożywocie, fakturę VAT oraz prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności (§ 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów - Dz. U. Nr 133, poz. 1123 z późn. zm.). Wyliczenie to nie zamyka drogi do wykazania własności pojazdu innymi jeszcze dokumentami, jako że dowody wskazane w rozporządzeniu są najbardziej typowe i najczęściej występują w obrocie prawnym. Istotne jest jednak, by dokument legitymujący prawo podmiotowe własności stanowił oryginał (zob. wyrok NSA z dnia 11 maja 1998 r., II SA 283/98, LEX Nr 41672). Podnieść należy w związku z tym, że w sprawie bezsporny jest fakt, że przedmiotowy pojazd został na wniosek skarżącego zarejestrowany m.in. w oparciu o dołączoną do wniosku umowę kupna-sprzedaży samochodu, zawartą pomiędzy skarżącym a sprzedającym pojazd P. M., a także dowód rejestracyjny pojazdu wydany na rzecz P. M.. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika by ważność umowy kupna-sprzedaży pojazdu została skutecznie zakwestionowana. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że podmiotem kompetentnym do ustalenie istnienia (lub nieistnienia) określonego prawa (a więc także prawa własności) lub stosunku prawnego (np. stosunku zobowiązaniowego wynikłego z umowy sprzedaży) jest sąd powszechny (art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego), nie zaś organ administracji. Z ustaleń dokonanych przez organ I instancji, nie wynika również by decyzja o zarejestrowaniu pojazdu na poprzedniego właściciela P. M. została wzruszona w trybie wznowienia postępowania lub by została stwierdzona jej nieważność, co skutkować mogłoby anulowaniem dowodu rejestracyjnego, który stanowił podstawę do zarejestrowania przedmiotowego pojazdu na rzecz skarżącego i uzasadniałoby wznowienie postępowania w niniejszej sprawie. Brak w tym zakresie jakichkolwiek dowodów w aktach sprawy. W odwołaniu co prawda mowa jest o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa, lecz w aktach administracyjnych sprawy zalega tego typu orzeczenie wyłącznie stwierdzające wydanie z naruszeniem prawa decyzji z dnia [...].2004r. o rejestracji pojazdu marki [...] o nr. rejestracyjnym [...] i nr VIN [...] na nazwisko C. M.. Jak już wcześniej podnoszono, organy, jako źródło informacji wskazującej na istnienie, określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., przesłanki wznowienia postępowania, przywołały wyrok Sądu Rejonowego w [...] III Wydział Karny z dnia [...] sierpnia 2012 r., sygn. akt. [...]. Podnieść należy w związku z tym, że wyrok ten dotyczy M. C.. Sąd ustalił w nim, że wyżej wskazana podejrzana, swoim zachowaniem polegającym na tym, że w dniu [...] 2004 r. w Urzędzie Miasta [...] w Wydziale Uprawnień Komunikacyjnych przy ul. [...], poprzez wprowadzenie w błąd urzędnika miejskiego, co do oryginalności numerów identyfikacyjnych samochodu marki [...] numer rejestracyjny [...] i numer VIN [...], wyłudziła poświadczenie nieprawdy w postaci zarejestrowania wyżej wymienionego pojazdu na swoje nazwisko na numer rejestracyjny [...], wyczerpała znamiona występku z art. 272 k.k. Organy obu instancji wywiodły przy tym, że dokumentem potwierdzający istnienie okoliczności wskazanych w omawianym wyroku jest inny wyrok tego samego sądu z dnia [...] 2014, sygn. akt [...], którym Sąd uznał R. J. za winnego podrobienia podpisu M. C. na dokumentach dotyczących rejestracji samochodu marki [...] nr rej. [...] nr VIN [...], a także winnego wprowadzenia, wspólnie i w porozumieniu z M. C., w błąd urzędnika co do oryginalności numerów identyfikacyjnych samochodu marki [...] numer rejestracyjny [...] i numer VIN [...]. Stwierdzić należy w związku z tym, że z załączonych do akt administracyjnych sentencji obu wyroków SR w B. nie wynika przywoływana przez organu okoliczność, która skutkować mogłaby samoistnie wzruszeniem decyzji o rejestracji przedmiotowego pojazdu na rzecz skarżącego. Zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy nie wskazuje na to by, któryś z tych wyroków dotyczył skarżącego. W aktach administracyjnych nie ma bowiem dokumentu wskazującego na to, że zakupiony przez skarżącego od P. M. samochód marki [...] jest tym samym pojazdem co samochód, o którym mowa w przywołanych wyrokach Sądu Rejonowego B.. Można, co prawda domniemywać, że wyroki te dotyczyły przedmiotowego pojazdu będącego własnością skarżącego, na podstawie numeru VIN i jednego ze wskazywanych w wyrokach numerów rejestracyjnych pojazdu, jednak jak już wyżej podnoszono nie wynika to w sposób bezpośredni z akt administracyjnych. Nie ma w nich bowiem dokumentu łączącego skarżącego i poprzedniego właściciela pojazdu z M. C., której dotyczył wskazany wyżej wyrok Sądu Rejonowego w [...] III Wydział Karny z dnia [...] 2012 r., sygn. akt. [...]. Zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza również tego, że numer VIN w przedmiotowym pojeździe nie jest autentyczny. Sąd nie wyklucza tego, że dowody w tym zakresie istnieją, np. w postaci opinii właściwego biegłego w postępowaniu karnym, jednakże brak ich w aktach administracyjnych sprawy, a organy się na tego typu dowody nie powołały. Podnieść należy w związku z tym, że organy administracji wydając rozstrzygnięcie w sprawach dotyczących odmowy rejestracji pojazdu nie mogą opierać się na przypuszczeniach, niepotwierdzonych materiałem dowodowym. W świetle bowiem przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Obowiązek ten wynika w szczególności z art. 7 K.p.a., kształtującego zasadę prawdy obiektywnej, zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.), co powinno także znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu skonstruowanym zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a. Obowiązek dokładnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy jest tym bardziej istotny w niniejszym postępowaniu, że toczy się ono w trybie nadzwyczajnym i dotyczy wzruszenia ostatecznej decyzji, do którego może dojść jedynie w wyjątkowych przypadkach, po ustaleniu zaistnienia ustawowych przesłanek. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy nie wykazały w należyty sposób istnienia przesłanek uzasadniających uchylenie we wznowionym postępowaniu ostatecznej decyzji o zarejestrowaniu przedmiotowego pojazdu na rzecz skarżącego oraz odmowę zarejestrowania tego pojazdu. Za takim stanowiskiem przemawia również fakt, że z treści dołączonej do akt sprawy sentencji wyroku Sądu Rejonowego w [...] III z dnia [...] 2012 r., sygn. [...], nie wynika w sposób bezpośredni, że numer identyfikacyjny pojazdu, wskazanego w tym wyroku, został nielegalnie przerobiony, jak sugeruje organ I instancji. Mowa w nim jedynie o wprowadzeniu w błąd urzędnika, co do oryginalności numerów identyfikacyjnych pojazdu, co jest na tyle nieprecyzyjnym sformułowaniem, że nie może stanowić wyłącznej podstawy do zakwestionowania prawdziwości cech identyfikacyjnych pojazdu i tym samym prawidłowości rejestracji przedmiotowego pojazdu na skarżącego. Dodać należy, że treść sentencji omawianego wyroku nie daje także podstaw do formułowanych przez organy twierdzeń, że doszło do sfałszowania numeru identyfikacyjnego VIN pojazdu. W przedmiotowej sprawie zadaniem organów obu instancji było dokonanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. ustaleń faktycznych i oceny dowodów w aspekcie spełnienia przez skarżącego, określonych w art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, warunków do dokonania rejestracji pojazdu, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu organy nie sprostały temu obowiązkowi. Jak już bowiem wyżej wskazano - oceny takiej nie sposób dokonać jedynie w oparciu o treść wyroku sądu karnego z dnia [...] 2012 r. W celu przeprowadzenia postępowania dowodowego zgodnego z regułami Kodeksu postępowania administracyjnego niezbędne było, w ocenie Sądu, zapoznanie się przez organy w szczególności z aktami sprawy sygn. [...], załączenie do akt administracyjnych odpisów istotnych dla rozstrzygnięcia dokumentów z tychże akt, a następnie dokonanie oceny, czy zakwestionowanie przez sąd karny legalności owych dokumentów miało znacznie z punktu widzenia przesłanek orzekania o rejestracji pojazdu. Nadto z uwagi na specyfikę decyzji w sprawie rejestracji pojazdu, w pierwszej kolejności konieczne było wzruszenie decyzji o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz P. M., aby kwestionować w taki sposób, jak uczyniły to organy podstawy jego rejestracji na rzecz skarżącego. Brak dokonania przez organy obu instancji ustaleń w powyższym zakresie skutkował istotnym naruszeniem przepisów postępowania, a tym samym uzasadniał konieczność uchylenia decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718). Wobec braku wniosku skarżącego o zasadzenie kosztów postępowania nie orzeczono w tym zakresie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy obowiązane będą wyeliminować stwierdzone uchybienia oraz uwzględnić wskazania Sądu odnoszące się do należytego wyjaśnienia i oceny okoliczności faktycznych sprawy w świetle norm prawa materialnego stosowanych przy rozpoznawaniu wniosku o rejestrację pojazdu.