II SA/Bd 1100/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanowił: oddalić wniosek. W dniu 7 listopada 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) H. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wniosek swój uzasadniła m.in. tym, że ,,sprawa ma charakter publiczny, społeczny". Wnioskodawczyni gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem. Utrzymują się ze świadczeń emerytalnych, które miesięcznie łącznie wynoszą [...] zł. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2. Podała, że miesięczne wydatki jakie ponosi to m.in. spłata raty kredytu – [...] zł, woda – [...] zł, czynsz - [...] zł, energia elektryczna - [...] zł, leki od [...] zł do [...] zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W świetle przedstawionej przez zainteresowaną sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazała ona zasadności swojego wniosku. Z danych przedstawionych przez skarżącą wynika, że łączny miesięczny dochód gospodarstwa składający się ze świadczeń emerytalnych wynosi [...] zł. Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane i zostało uwzględnione. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Skarżąca jak podano wyżej posiada mieszkanie oraz stały miesięczny dochód. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy po pierwsze stwierdzić, że gospodarstwo wnioskodawczyni ponosi typowe wydatki. Po drugie na uwagę zasługuje również fakt, że skarżąca jak wynika z akt sprawy co miesiąc regularnie uiszcza raty kredytu. Bank przyznając skarżącej kredyt musiał w pierwszej kolejności ocenić jej zdolność kredytową tj. czy jest w stanie udźwignąć finansowo kolejne zobowiązanie. Jak wynika z powyższego ocena ta była pozytywna. Należy zatem wysnuć wniosek, że skoro skarżąca jest w stanie przez dłuższy okres czasu spłacać raty kredytowe to tym bardziej powinna uiścić wysokość wpisu sądowego, który to jest uiszczany jednorazowo po to aby zainicjować postępowanie sądowoadministracyjne. Zresztą jak wskazano powyżej wpis sądowy jest tego rodzaju wydatkiem, który winien zostać uiszczony w pierwszej kolejności a nie być cedowany na Skarb Państwa czyli w konsekwencji na pozostałych obywateli. Po trzecie należy uznać argument skarżącej przedstawiony w uzasadnieniu formularza, że ,,sprawa ma charakter publiczny, społeczny" za bezzasadny, ponieważ na tym etapie postępowania orzekający nie zajmuje się merytorycznym rozstrzyganiem sprawy lecz bada zdolność skarżącej odnośnie przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.