II SA/Bd 1102/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienie zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza na rzecz T. K. od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Bd 1102/06 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] 2004 L, nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego we W.: • wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do T. K. z powodu niewykonania obowiązku wynikającego z prawomocnej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego we W. z dnia [...] 1995 r, nr [...] dotyczącej rozbiórki części nadbudowanej budynku gospodarczego, usytuowanego na nieruchomości w B. przy ul. N., • nałożył na wyżej wymienionego grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 65.172 zł, • nałożył obowiązek wniesienia opłaty egzekucyjnej za wydanie tegoż postanowienia w wysokości 68 zł, W treści postanowienia zawarto pouczenie, że w sprawie prowadzenia egzekucji zobowiązany ma możliwość zgłoszenia zarzutów oraz że na wydane postanowienie służy mu zażalenie. Postanowienie to wraz z odpisem tytułu wykonawczego przesłano na adres T. K. w S. (pod którym to adresem uprzednio doręczono upomnienie), jednakże, mimo dwukrotnego awizowania, adresat przesyłki nie odebrał. Pismem z dnia 28 listopada 2005 r zatytułowanym jako "odwołanie" T. K. zaskarżył postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] 2004 r, wskazując, iż odwołuje się także od wydanego w jego następstwie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia 9 grudnia 2004 r. dotyczącego egzekucji należności pieniężnej (grzywny w celu przymuszenia) na sumę 65240 zł. T. K. podniósł, iż nie otrzymał powyższego postanowienia pod adresem swojego miejsca zameldowania. Faktu, że zostało wydane rozstrzygnięcie mógł się jedynie domyślać na podstawie informacji zawartej w piśmie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2004 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego we W. wnioskującym o wszczęcie egzekucji należności pieniężnych. Wyżej wymieniony zarzucił, iż zarówno w kwestionowanym postanowieniu, tytule wykonawczym, jak i wspomnianym piśmie z dnia 9 grudnia 2004 r. podano błędny adres zobowiązanego, nie określono wielkości części nadbudowanej spornego obiektu, która pozwoliłaby prawidłowo ustalić wysokość grzywny, a ponadto tytuł wykonawczy jest niezgodny z treścią decyzji nakazującej rozbiórkę, gdyż w decyzji tej wymieniono budynek przy ul. N., podczas gdy w tytule wykonawczym - przy ul. N. Skarżący wskazał także, iż od dnia 15 października 2003 r. nie jest właścicielem spornego obiektu, jak również posesji przy ul. N. bądź przy ul. N., nie jest zatem w stanie wykonać zobowiązania wynikającego z decyzji z dnia [...] 1995 r. (nakazu rozbiórki). [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. w dniu [...] 2005 r., powiadomił T. K., iż zarzuty podniesione przez niego w piśmie z dnia 28 listopada 2005 r, omyłkowo nazwanym "odwołaniem", są nieuzasadnione. Jest to przy tym kolejne pismo strony w sprawie, a na jedną z poprzednich odpowiedzi organu wniesiona została skargą, którą sąd administracyjny odrzucił jako niedopuszczalną. W związku ze złożoną przez T. K. skargą, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B., uznając pismo [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] 2005 r. za postanowienie, wyrokiem z dnia 20 czerwca 2005 r. uchylił je, wskazując, iż organ dokonał błędnego zakwalifikowania żądania strony, które w istocie stanowiło zażalenie, a wydane przezeń rozstrzygnięcie nie jest żadnym z rozstrzygnięć przewidzianych przez przepisy kpa w sytuacji, gdy wniesiony został wymieniony środek zaskarżenia, to znaczy, iż nie jest to jasna wypowiedź, co do niedopuszczalności lub uchybienia terminu do wniesienia zażalenia (art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a.), ani żadne z merytorycznych rozstrzygnięć przewidzianych wart. 138 w zw. z art. 144 k.p.a.. Postanowieniem z dnia [...] 2006 r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. po zbadaniu wymogów formalnych zażalenia T. K. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] 2004 r., stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia i pozostawił je bez rozpoznania. W motywach postanowienia organ odwoławczy stwierdził, iż postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zostało doręczone T. K. wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu 25.10.2004 r. w trybie przewidzianym wart. 44 k.p.a. (doręczenie zastępcze). Mimo prawidłowego pouczenia o terminie do złożenia zażalenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu zażalenie T. K. wpłynęło do organu dopiero w dniu 2 grudnia 2005 r., tj. ponad rok po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia. Do wspomnianego zażalenia nie dołączono przy tym wniosku o przywrócenie terminu. Jak wskazał organ, powyższe ustalenia faktyczne podzielił również Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 czerwca 2006 r. kwestionując w nim jedynie formę, w jakiej organ udzielił odpowiedzi skarżącemu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie z dnia [...] 2006 r. T. K. wnosząc o jego odrzucenie lub uchylenie podniósł, iż od 4 lat nie jest już właścicielem spornego wyremontowanego obiektu, o czym [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego jest poinformowany. Wskazał również, iż nigdy nie otrzymał na piśmie postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2004 r., a przesyłka z tymże postanowieniem została wysłana pod nieprawidłowy adres. Stwierdził przy tym, iż swój aktualny adres zamieszkania i korespondencji podawał już w piśmie z dnia 16.09.2004 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżący zarzucił również organowi II instancji, iż niezgodnie z prawdą stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, iż postanowienie z dnia [...] 2004 r. zostało mu doręczone wraz z tytułem wykonawczym w dniu [...] 2004 r., podczas gdy wspomniany tytuł wykonawczy został wystawiony dopiero 9 grudnia 2004 r. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, wywodząc, iż realizując wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 czerwca 2006 r., ocenił zaskarżonym postanowieniem terminowość wniesienia zażalenia. Ponadto wskazał, iż zarzut niedoręczenia skarżącemu postanowienia organu I instancji jest nieuzasadniony, bowiem na mocy art. 44 k.p.a. dokonano doręczenia zastępczego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł przy tym, iż niepoinformowanie przez stronę organu o zmianie adresu zamieszkania uprawnia organ do kierowania pism w sprawie pod ostatni adres zamieszkania skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie od dnia jego ogłoszenia stronie. .. Stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia zażalenia winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, w szczególności zaś tego, kiedy dla strony zaczął biec termin do wniesienia środka odwoławczego. Jak wynika z akt niniejszej sprawy przesyłkę poleconą z postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] 2004 r. wysłano T. K. na adres S. Mimo dwukrotnego awizowania, skarżący nie odebrał korespondencji. W związku z tym organ administracji uznał, iż miało miejsce doręczenie zastępcze, o którym mowa w art. 44 k.p.a. Skarżący podniósł jednakże, iż przesyłkę tę wysłano pod nieprawidłowy adres, wskazując przy tym, iż swój aktualny adres zamieszkania i korespondencji podawał już w piśmie z dnia 16.09.2004 r. Odnosząc się do powyższego, należy stwierdzić, iż wspomnianego pisma skarżącego nie można uznać za zawiadomienie o zmianie adresu, gdyż jedynie z jego nagłówka można by wnioskować, iż skarżący zmienił miejsce zamieszkania. Brak formalnego zawiadomienia od skarżącego w powyższym zakresie nie uprawniał jednakże organu do przyjęcia, iż wobec tego zastosowanie będzie miał art. 41 § 2 k.p.a. - a zatem, że doręczenie pisma pod dotychczasowy adres będzie wywierało skutek prawny. Przepis ten bowiem odnosi się jedynie, do sytuacji gdy w trakcie postępowania strona zmieni adres, o czym nie powiadomi organu. W niniejszym zaś przypadku zmiana adresu zamieszkania skarżącego nastąpiła przed wszczęciem postępowania. Ustawa z dnia 17 marca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2002, Nr 110, poz. 968 ze zm.) nie przewiduje wydawania przez organ egzekucyjny odrębnego aktu (postanowienia) wszczynającego egzekucję administracyjną. Jeżeli wierzyciel, tak jak w niniejszej sprawie, jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego. Egzekucję dotyczącą takiego obowiązku, w myśl art. 26 § 5 pkt 1 cyt. ustawy uważa się za wszczętą z dniem doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2004 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wraz z załączonym do niego wystawionym w dniu [...] 2004 r. tytułem wykonawczym dotyczącym egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym stanowiły więc pierwsze pisma skierowane do zobowiązanego, przy czym jak wyżej wskazano, skarżący ich nie otrzymał. Istniejący zaś "w toku postępowania" obowiązek zawiadamiania przez strony organu o zmianie adresu, o którym mowa wart. 41 § 1 k.p.a., obejmuje okres od daty wszczęcia postępowania do momentu uzyskania przez kończącą ją decyzję cech ostateczności. Z uwagi na treść art. 18 ustawy z dnia 17 marca 1966 r. przepis ten podobnie jak pozostałe przepisy k.p.a. dotyczące sposobu doręczania przesyłek ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należy jednocześnie podkreślić, iż w wypadku wszczęcia postępowania z urzędu, obowiązek ustalenia rzeczywistego adresu (zamieszkania, pobytu, miejsca pracy) strony postępowania spoczywa na organie podejmującym czynności postępowania. Bez znaczenia jest przy tym fakt, iż wcześniej toczyło się już postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego w tej sprawie (wyrokiem z dnia 5 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2003 r. dotyczące wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec T. K. oraz utrzymujące je w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B.). Wprawdzie z informacji zawartej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej postanowienie z dnia [...] 2004 r. wynika, iż listonosz nie zastał adresata przesyłki – T. K., jednakże informacja ta nie może świadczyć o tym, iż korespondencja została wysłana pod właściwy adres, a w związku z tym, że doręczenie zastępcze było skuteczne. Jak wynika z oświadczenia skarżącego, w czasie gdy wydawano postanowienie z dnia [...] 2004 r. (a tym samym wystawiono mający identyczną datę tytuł wykonawczy dot. egzekucji należności niepieniężnych) zamieszkiwał już pod innym adresem - przy ul. N. w B. Fakt ten potwierdza przedłożone przez niego poświadczenie przez Urząd Miasta i Gminy w B. zameldowania pod tymże adresem od dnia 1 lipca 2004 r.. Powyższy nowy adres figuruje w nagłówku znajdującego się w aktach sprawy wymienionego już wyżej, oznaczonego datą [...] 2004 r. pisma T. K., które wpłynęło do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego we W. w dniu [...] 2004 r., a więc ponad pół miesiąca wcześniej. Wysłanie wskazanego postanowienia wraz z załącznikami na stare miejsce zamieszkania skarżącego jest wynikiem niedokładnego zapoznania się w PINB z tymże pismem. Dostrzeżenie podania przez stronę nowego adresu, w razie wątpliwości winno skutkować wyjaśnieniem przez organ, gdzie faktycznie strona zamieszkuje. Domniemanie doręczenia zastępczego, o którym mowa wart. 44 k.p.a. nie ma zastosowania do pisma błędnie zaadresowanego. W związku z tym doręczenie przesyłki zawierającej postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] 2004 r. było bezskuteczne. Tym samym termin do złożenia zażalenia na wyżej wymienione postanowienie nie rozpoczął swego biegu, w związku z czym nie może być mowy o jego uchybieniu. Odnosząc się zaś do argumentacji organu, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 20 czerwca 2005 r. w pełni podzielił jego stanowisko w przedmiocie zachowania terminu do wniesienia zażalenia oraz co do doręczenia zastępczego, należało uznać ją za nietrafną. W wyżej wymienionym wyroku Sąd nie zajmował się kwestiami związanymi z terminowością wniesionego przez T. K. zażalenia, gdyż pismo skarżącego z dnia 28 listopada 2005 r. nie zostało przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. potraktowane jako zażalenie, a błędnie uznano je za skargę. W związku z tym Sąd zalecił organowi by przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, stosując się do wykładni Sądu, rozpoznał omawiane pismo jako zażalenie. Poza tym w wydanym wyroku Sąd stwierdził, iż uchylone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. nie zawiera jasnej wypowiedzi, co do dopuszczalności lub uchybienia przez stronę terminu do wniesienia zażalenia. W żadnym razie nie można zatem mówić, by Sąd w wyroku z dnia 20 czerwca 2005 r. podzielił stanowisko organu w przedmiocie zachowania terminu przez T. K. do wniesienia środka odwoławczego. Uznając, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało w wyniku oceny terminowości wniesienia przez T. K. zażalenia dokonanej z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. W związku z podnoszonym przez skarżącego zarzutem, iż tytuł wykonawczy z dnia 9 grudnia 2004 r. nie mógł mu być doręczony w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 25 października 2004 r. wyjaśnić należy, iż tenże tytuł dotyczył egzekucji należności pieniężnej, to jest grzywny, zaś w dniu 5 października 2004 r. wystawiono załączony do postanowienia z tej samej daty inny tytuł wykonawczy odnoszący się do egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym - wykonania rozbiórki nadbudowanej części budynku